Bệnh Ngưng Thở khi Ngủ và Biến
Chứng Tim Mạch

Một trường hợp bệnh lý - Bệnh nhân nữ 62 tuổi đến thăm bệnh vì tiểu
đường, cao huyết áp. Bà than mới sáng dậy đã mệt và suốt ngày buồn ngủ.
Bà không buồn bã chán nản. Thân nhân cho biết bà ngáy to xen kẽ với
những lúc ngưng thở ngắn. Một hôm trong phòng khám chuyên khoa tim, bà
ngủ gật, té dập mặt, gãy 2 cái răng cửa phải chở đi cấp cứu
Bà cao 5’3’’, cân nặng 220 LBs, chỉ số BMI.39 (bình thường 22-24.9,
trên 30 là mập). Khảo sát giấc ngủ xác định “bệnh ngưng thở khi ngủ”. Bệnh
nhân được cấp máy thở CPAP nhưng không dùng vì “máy bơm hơi mạnh
quá”. Bà đã được hướng dẫn về chế độ ăn, khuyến khích tập luyện để giảm
cân, đã được thay đổi nhiều loại thuốc để điều chỉnh huyết áp và đường
trong máu nhưng không có kết quả. Bà là góa phụ, không biết tiếng Anh,
chưa bao giờ đi làm, không theo một kỷ luật nào, ăn, ngủ bất cứ lúc nào tùy
theo ý thích. Sau 3 năm, tình trạng xấu dần, bà đã bị tắc động mạch vành,
được nong động mạch, sau đó đã bị suy tim, đã phải đi cấp cứu và nhập viện
khẩn cấp nhiều lần vì phù phổi cấp. Từ khi dùng máy thở CPAP đều đặn, bà
đã ổn định hơn, có thể đi chợ được tuy lúc nào cũng phải mang theo bình
dưỡng khí.
“Ngưng thở khi ngủ” là rối loạn của sự điều chỉnh nhịp thở trong khi
ngủ. Nhiều người bị bệnh nhưng không được chẩn đoán. Từ 3-5% dân
chúng được coi là bị ngưng thở khi ngủ vì có trên 5 lần ngưng thở trong một
giờ kèm theo buồn ngủ ban ngày. Bệnh xảy ra ở đàn ông nhiều hơn đàn bà
và tăng theo tuổi. Những yếu tố khiến dễ bị bệnh là mập phì, bất thường về
đầu mặt gây hẹp đường hô hấp trên, các yếu tố khác là di truyền, hút thuốc
lá, tiểu đường, sung huyết mũi.
Hệ thống hô hấp gồm trung tâm hô hấp ở thân não, định kỳ phát ra tín
hiệu điều khiển các cơ hô hấp. Trung tâm hô hấp nhận tín hiệu từ niêm mạc
của phế quản, đường hô hấp trên và cơ hô hấp, từ các thụ thể ở xoang động
mạch cảnh và các thụ thể của hệ thần kinh trung ương. Các thụ thể từ xoang

chưa có thuốc nào tỏ ra hữu hiệu, điều trị chủ yếu là dùng máy thở bơm áp
xuất dương liên tục CPAP (Continuous Positive Airway Pressure). Các tiến
bộ về kỹ thuật đã giúp làm được những máy thở CPAP gọn nhẹ ít tiếng động
và dễ dùng hơn. Tuy nhiên một nửa số bệnh nhân không dùng máy. Những
người được hướng dẫn rõ ràng, có hiểu biết và được theo dõi thường xuyên
dễ hợp tác với điều trị hơn.
Bệnh nhân bị chứng ngưng thở khi ngủ có nhiều giao động về nhịp
tim, áp suất động mạch toàn thận và áp suất động mạch phổi. Những sự thay
đổi về huyết động học này có thể rất lớn, áp huyết có thể lên tới 300 mm Hg
sau khi ngưng thở ở người mà áp huyết ban ngày vốn bình thường. Vì vậy
có nhiều nghiên cứu liên hệ chứng ngưng thở khi ngủ với các bệnh lý và tử
vong tim mạch, tuy nhiên theo Woodrow Weiss, tương quan nhân quả này
còn chưa được xácđịnh một cách chắc chắn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy những người ngáy và có ngưng thở bị cao
áp huyết nhiều hơn những người ngáy mà không ngưng thở. Một nghiên cứu
cộng đồng ở Australia lại cho thấy sự gia tăng cao áp huyết ở những người
bị ngưng thở khi ngủ và những người ngáy nhưng không ngưng thở không
có ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên điều trị cấp tính chứng ngưng thở khi ngủ
bằng cách mở khí quản hoặc CPAP có làm giảm huyyết áp. Những bệnh
nhân điều trị bằng CPAP giảm 95% số lần ngưng thở và giảm áp huyết 10
mmHg ban ngày và ban đêm. Trong thực tế nên nghĩ đến ngưng thở khi ngủ
ở những bệnh nhân bị cao áp huyết nhất là cao áp huyết kháng trị và điều trị
CPAP tích cực những người bị ngưng thở khi ngủ đồng thời cũng bị cao áp
huyết.
Các nghiên cứu quan sát (observational studies) cũng cho thấy rằng
bệnh nhân bị ngưng thở khi ngủ bị hạ oxy huyết liên tục ngày và đêm có
nhiều khả năng bị tăng áp huyết động mạch phổi và bị tim phổi mãn
Bệnh nhân bị ngưng thở khi ngủ nặng không điều trị có nhiều khả
năng bị biến chứng tim mạch và tử vong tim mạch hơn người thường hoặc
người có điều trị.