diÔn ®¹t
trong v¨n nghÞ luËn
TiÕt 85

I.Cách sử dụng từ ngữ trong bài văn nghị luận
1.Ví dụ 1
a. -Nội dung hai đoạn giống nhau.
- Cách dùng từ hai đoạn khác nhau:
Đoạn 1 Đoạn 2
- Chúng ta hẳn ai cũng
nghe nói về
- trong lúc nhàn rỗi
- Bác vốn chẳng thích làm
thơ
-vẻ đẹp lung linh
- Vẻ đẹp ấy thể hiện rõ trong
những bài thơ
- Chúng ta không thể không nhắc
tới
-trong những thời khắc hiếm hoi đ
ợc thanh nhàn bất đắc dĩ
-Thơ không phải là mục đích cao
nhất của
-những vần thơ vang lên của
-là những thi phẩm tiêu biểu cho
tinh thần đó.
Thảo luận nhóm: 7 phút
-
Nhóm 1+3: Thực hiện các yêu cầu
ở ví dụ 1 (ý a,b) - SGK tr 136,137.

diễn đạt trong văn nghị luận
2. Ví dụ 2
a.Những từ ngữ in đậm chỉ những khái niệm
trừu t ợng thuộc lĩnh vực tinh thần, mang nét nghĩa
chung: u sầu, lặng lẽ, rất phù hợp với tõm trạng
nhà thơ Huy Cận trong tập Lửa thiêng.
b.Sắc thái biểu cảm của các từ ngữ đó phù hợp
với đối t ợng nghị luận vì đây là một đoạn văn nghị
luận về thế giới tinh thần của một thi sĩ lớn.

diễn đạt trong văn nghị luận
3. Ví dụ 3
những từ ngữ không
phù hợp
Có thể thay thế bằng các
từ ngữ
- vĩ đại
- kiệt tác
- thể xác
- chẳng là gì cả
- anh chàng
- cũng thế mà thôi
- tên hàng thịt
- nổi tiếng
- tác phẩm hay
- thân xác
- không là gì
- nhân vật
- cũng vậy
- anh hàng thịt

hiện các yêu cầu của ví
dụ 2 (SGK tr 139,140).

diễn đạt trong văn nghị luận
b. Sử dụng nhiều kiểu câu trong đoạn văn
khiến cho việc diễn đạt trở nên linh hoạt, lập luận
chặt chẽ, có sự hài hòa giữa lí lẽ và cảm xúc.
c. Đoạn 2 sử dụng các biện pháp tu từ cú pháp:
câu hỏi tu từ, lặp cú pháp -> diễn đạt khắc sâu về ý,
biểu hiện rõ thái độ, tình cảm của ng ời viết.
d. Sử dụng các biện pháp tu từ cú pháp sẽ kết
hợp đ ợc nhiều kiểu câu -> diễn đạt trở nên linh
hoạt và phong phú.

diễn đạt trong văn nghị luận
2. Ví dụ 2
a. Đoạn trích sử dụng các kiểu câu miêu tả với những
từ ngữ, hình ảnh giàu hình t ợng => gợi lên ở ng ời đọc
những t ởng t ợng cụ thể, sinh động về làng quê của
Nguyễn Bính.
b. Phân tích giá trị câu: Chỉ nghĩ lại cũng đã se lòng.
+ Câu ngắn gọn hơn so với câu tr ớc và sau nó, có
tác dụng dồn nén thông tin, nh một sự khẳng định dứt
khoát.
+ Câu không có chủ ngữ nên có giá trị khái quát.
Điều Chỉ nghĩ lại cũng đã se lòng không chỉ của riêng
ng ời viết mà của nhiều ng ời đọc.

diễn đạt trong văn nghị luận
3. Ví dụ 3