Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
PHÒNG GIÁO DỤC TP VŨNG TÀU
TRƯỜNG THCS HUỲNH KHƯƠNG NINH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
A- Phần chung :
-Tên sáng kiến kinh nghiệm :
Tổ chức, sử dụng hiệu quả và bảo quản tốt thiết bò dạy học môn vật lý.
-Họ , tên người viết : Nguyễn Tấn Lập , Chức vụ : Gi¸o viªn.
-Đơn vò : Trường THCS Hùynh Khương Ninh Năm học : 2009 – 2010.
I- Lý do chọn đề tài :
§Êt níc ta ®ang bíc vµo thêi k× c«ng nghiƯp ho¸, hiƯn ®¹i ho¸, x©y dùng x·
héi c«ng b»ng, d©n chđ, v¨n minh. Víi mơc tiªu sím ®a níc ta trë thµnh mét níc c«ng
nghiƯp ph¸t triĨn theo híng hiƯn ®¹i, ngµnh Gi¸o dơc ®· vµ ®ang ®øng tríc yªu cÇu
míi: cÇn ph¶i ®µo t¹o con ngêi míi n¨ng ®éng, cã kiÕn thøc, cã n¨ng lùc t duy, cã kÜ
n¨ng c¬ b¶n cÇn thiÕt ®¸p øng cho yªu cÇu ®ỉi míi ®Êt níc. §Ĩ ®¹t mơc tiªu ®ã, nhiƯm
vơ quan träng lµ ph¶i ®ỉi míi ph¬ng ph¸p gi¸o dơc trong hƯ thèng gi¸o dơc phỉ th«ng
th«ng qua ®ỉi míi s¸ch gi¸o khoa, ®ỉi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc ë tÊt c¶ c¸c m«n häc -
trong ®ã cã m«n VËt lÝ.
VËt lÝ lµ bộ m«n khoa häc thùc nghiƯm cung cÊp nh÷ng kiÕn thøc vËt lÝ phỉ
th«ng c¬ b¶n, cã hƯ thèng vµ t¬ng ®èi toµn diƯn. Theo yªu cÇu ®ỉi míi, mçi Thầy,
Cô ph¶i suy nghÜ lµm thÕ nµo ®Ĩ qua mçi tiÕt häc, mçi kiÕn thøc míi c¸c em häc
sinh ®ỵc x©y dùng trªn c¬ së c¸c thao t¸c thÝ nghiƯm ®Ĩ t×m ra nguyªn nh©n, t×m ra
c¸ch xư lÝ c¸c t×nh hng, c¸c th«ng tin, ghi nhí kiÕn thøc vµ vËn dơng vµo thùc tÕ.
Cã nh vËy tiÕt häc míi phong phó vµ chÊt lỵng. Qua ®ã rÌn lun kh¶ n¨ng t duy
chÝnh x¸c, rÌn lun trÝ th«ng minh, ãc s¸ng t¹o, tÝnh cÇn cï vµ ph¬ng ph¸p lµm
viƯc khoa häc cho líp ngêi lµm chđ t¬ng lai.
Tuy nhiên, khi d¹y VËt lÝ ph¶i bè trÝ phßng häc nh thÕ nµo cho khoa häc? Ph¶i
sư dơng và hướng dẫn sử dụng thiÕt bÞ d¹y häc sao cho hiƯu qu¶ nhÊt ? Ph¶i b¶o qu¶n
thiÕt bÞ ra sao ®Ĩ chÊt lỵng ®å dïng dạy học được bền lâu ? §ã lµ vÊn ®Ị t«i ®· vµ
®ang quan t©m, xin tr×nh bµy ®Ĩ quý Thầy, Cô ®ång nghiƯp cïng trao ®ỉi, gãp ý, x©y

học ®Ĩ chÊt lỵng ®å dïng dạy học được bền lâu .
III- Nhiệm vụ nghiên cứu :
§ỵc sù quan t©m, u ®·i cđa §¶ng vµ nhµ níc víi gi¸o dơc c¶ níc nói chung và
víi TP Vũng Tàu nói riêng ®· cã sù ph¸t triĨn vµ cã nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kĨ. C¬ së
vËt chÊt trêng líp ®· ®ỵc n©ng cÊp, c¸c thiÕt bÞ, ®å dïng d¹y häc ®ỵc cÊp ph¸t t¬ng
®èi ®Çy ®đ. §éi ngò gi¸o viªn ®ỵc chn ho¸, cã tr×nh ®é chuyªn m«n và say mª vµ
g¾n bã víi nghỊ. Sè häc sinh yªu thÝch m«n VËt lÝ ngµy cµng nhiỊu h¬n, nhiỊu em ®¹t
®ỵc c¸c gi¶i cao trong c¸c k× thi häc sinh giái bé m«n.
Song, cã mét thùc tÕ tån t¹i lµ:
-HÇu hÕt ®éi ngò gi¸o viªn cã tr×nh ®é, t©m hut víi nghỊ nhng kinh nghiƯm
cßn h¹n chÕ dÉn ®Õn gi¶i qut c¸c vÊn ®Ị bµi häc cha linh ho¹t.
-Đå dïng ®ỵc cÊp ph¸t t¬ng ®èi ®Çy ®đ song chÊt lỵng cßn cha ®¸p øng ®ỵc
yªu cÇu cđa bµi häc.
-HÇu hÕt c¸c trêng cha cã phßng häc dµnh riªng cho bé m«n (Phßng häc bé
m«n) nªn viƯc sư dơng gỈp ph¶i khã kh¨n .
-Trong qu¸ tr×nh sư dơng thiÕt bÞ d¹y häc thêng bÞ h háng vµ mÊt m¸t do ý
thøc häc sinh cßn thÊp vµ tr¸ch nhiƯm nhiỊu ThÇy C« cha cao. ThiÕt bÞ vËn chun tõ
kho ®Õn líp häc cã thĨ x¶y ra sù cè r¬i, vë, mÊt m¸t.
-ThiÕt bÞ thí nghiệm h háng kh«ng ®ỵc bỉ sung hoặc sửa chữa kòp thêi, sÏ
gây ¶nh hëng ®Õn chÊt lỵng việc dạy - häc cđa nh÷ng n¨m häc sau.
- 2 -
Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
Qua nhiều n¨m gi¶ng d¹y VËt lÝ, t«i nhËn thÊy r»ng häc sinh rÊt yªu thÝch c¸c
giê häc thùc hµnh. Qua c¸c thao t¸c thùc hµnh, häc sinh kh¾c s©u vµ ghi nhí kiÕn thøc
tèt h¬n. §Ĩ cã mét tiÕt thùc hµnh hiƯu qu¶ th× gi¸o viªn ph¶i mÊt rÊt nhiỊu thêi gian
chn bÞ ®å dïng, lµm c¸c thÝ nghiƯm ®Ĩ kiĨm tra møc ®é thµnh c«ng tríc khi cho häc
sinh tiÕn hµnh. Song cã trêng hỵp lóc thùc hµnh thư th× thµnh c«ng nhng lóc thùc hµnh
trong giê d¹y l¹i thÊt b¹i. ThÝ nghiƯm thµnh c«ng g©y høng thó cho häc sinh ph¸t huy
®ỵc kh¶ n¨ng t×m tßi s¸ng t¹o cđa c¸c em. ThÝ nghiƯm kh«ng thµnh c«ng sÏ ¶nh hëng

hai nhãm cho häc sinh ho¹t ®éng nhãm vµ lµm thÝ nghiƯm. HƯ thèng ®iƯn l¾p ®Ỉt phï
hỵp vµ an toµn dµnh cho häc sinh líp 7 vµ líp 9 khi thực hành phần ®iƯn häc.
Năm học 2008-2009, khi được Ban Giám Hiệu trường THCS Vũng Tàu
giao cho tổ Vật lý – CN một phòng học làm phòng bộ môn Vật lý, cả tổ phấn khởi
và cùng nhau sắp xếp, bày bố các thiết bò vật lý cho hợp lý thuận tiện hơn .
- 3 -
Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
Tôi, khi đó là tổ trưởng tổ Vật lý – CN – Tin, đã đề xuất cùng Cô Hiệu
trưởng Nguyễn Thò Phương, cho thợ mộc khéo, giỏi tận dụng các bàn học cũ, hư ,
đóng lại thành 6 bàn Thực hành thí nghiệm đúng quy cách rất đẹp và tiện dụng, bố
trí vào phòng bộ môn Vật lý.
ThiÕt bÞ d¹y häc ®Ỉt trong tđ kÝnh nhiỊu ng¨n ë ci phßng häc.
Theo t«i, thiÕt bÞ ®ỵc chia thµnh nhãm ®Ỉt ë c¸c vÞ trÝ nhÊt ®Þnh tõ tr¸i sang
ph¶i khi nh×n tõ trªn xng gåm cã :
* Nhãm thiÕt bÞ dïng chung nh gi¸ ®ì, ®Ìn, biÕn thÕ thùc hµnh, tranh. Vµ c¸c
dơng cơ sưa ch÷a ®å dïng khi h háng nh k×m, tua vÝt, bót thư ®iƯn…
* Nhãm thiÕt bÞ C¬ häc
* Nhãm thiÕt bÞ NhiƯt häc.
* Nhãm thiÕt bÞ Quang häc.
* Nhãm thiÕt bÞ §iƯn häc.
* Nhãm thiÕt bÞ §iƯn tõ häc.
* Nhãm thiÕt bÞ ¢m häc
Ngoµi ra, trong qu¸ tr×nh lµm thÝ nghiƯm, do chÊt lỵng thiÕt bÞ vµ do sư dơng
nhiỊu lÇn nªn mét sè linh kiƯn nhá nh èc, vÝt, chèt nèi d©y …. bÞ r¬i ra ®Ịu ®ỵc thu
gom ®Ỉt chung trong mét chiÕc hép nhá ®Ĩ cïng nhãm thiÕt bÞ dïng chung tiƯn lỵi cho
viƯc sưa ch÷a, thay thÕ thiÕt bÞ h háng.
ViƯc s¾p xÕp nµy t¹o ®iỊu kiƯn thn lỵi cho gi¸o viªn dƠ dµng chn bÞ vµ lùa
chän ®å dïng tèt nhÊt cho tiÕt häc, võa dƠ kiĨm tra vỊ sè lỵng, vµ thn lỵi cho viƯc cÊt
gi÷, b¶o qu¶n, gãp phÇn lµm cho khung c¶nh phßng häc trë lªn réng r·i, ng¨n n¾p.

ỵng ®å
dïng
khi tr¶
Sau khi mỵn ®å dïng, gi¸o viªn l¾p r¸p vµ tiÕn hµnh thÝ nghiƯm. ThÝ nghiƯm
nµo kh«ng thµnh c«ng ph¶i t×m ra nguyªn nh©n nh:
- 4 -
Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
- Do chÊt lỵng ®å dïng thiÕt bÞ.
- Do tr×nh tù thùc hiƯn cha ®óng hc l¾p sai.
- Do ¶nh hëng ®é Èm cđa kh«ng khÝ, thêi tiÕt.
Khi ®· t×m hiĨu ®ỵc nguyªn nh©n, gi¸o viªn sÏ t×m ra híng kh¾c phơc:
Do chÊt lỵng ®å dïng ph¶i t×m c¸ch thay thÕ. Do tr×nh tù cha ®óng th× th¸o ra
thùc hiƯn l¹i c¸c thao t¸c. Do tiÕp xóc kÐm th× ph¶i xiÕt l¹i c¸c èc vÝt. BiÕn thÕ kh«ng
®óng ®iƯn ¸p ®Çu ra ph¶i qn l¹i, kiĨm tra c¸ch ®iƯn an toµn.
b/. §¨ng ký tiÕt d¹y, bµi d¹y, líp d¹y t¹i phßng häc.
(Ghi vµo sỉ b¸o gi¶ng cđa phßng häc bé m«n theo c¸c cét)
Tn: ……. Tõ ngµy…th¸ng… n¨m ……. .®Õn ngµy….th¸ng….n¨m … ).
Thø, ngµy,
th¸ng,n¨m
TiÕt 1 TiÕt 2 TiÕt 3 TiÕt 4 TiÕt 5
3. Mét sè vÝ dơ vỊ kinh nghiƯm sư dơng, c¶i tiÕn TBTN cđa t«i:
*VÝ dơ 1: Khi d¹y bµi “Lùc ®iƯn từ “- líp 9, víi bé ®å dïng ®ỵc cÊp ph¸t, thÝ
nghiƯm kh«ng thµnh c«ng.
Nguyªn nh©n: Do thanh ®ång AB võa nỈng, võa tiÕp xóc kh«ng tèt, vµ víi
c«ng st nhá cđa m¸y biÕn thÕ ngn th× chØ cho dßng ®iƯn nhá ch¹y qua nªn lùc ®iƯn
tõ t¸c dơng vµo thanh ®ång AB u lµm nã kh«ng di chun ®ỵc.
T«i thay thÕ thanh ®ång AB b»ng cuộn dây đồng mãnh tự làm, kết hợp với
thanh nối chữ T, nam ch©m ch÷ U, máy biến thế nguồn của bộ TN Vật lý 9 . KÕt
qu¶ thÝ nghiƯm thu ®ỵc rÊt thµnh c«ng vµ vËn dơng kiĨm tra chiỊu lùc ®iƯn tõ x¸c ®Þnh

hỵp th× ph¶i lµm g×? T¹i sao ph¶i x¸c ®Þnh GH§ vµ §CNN cđa thíc ®o? §Ỉt m¾t nh
thÕ nµo ®Ĩ ®äc kÕt qu¶ ®o? Ghi kÕt qu¶ nh thÕ nµo?
Häc sinh tr¶ lêi tõng c©u hái, gi¸o viªn chèt l¹i tõng néi dung trong quy t¨c ®o chiỊu
dµi. Cho häc sinh vËn dơng quy t¾c ®o võa nªu ®Ĩ ®o chiỊu dµi bµn häc, chiỊu dµi cn
s¸ch VËt lÝ ®Ĩ kh¾c s©u quy t¾c ®o .
GV ®Ỉt vÊn ®Ị : Thíc lµ mét dơng cơ ®o chiỊu dµi , khi sư dơng ph¶i tu©n theo ®óng
quy t¾ ®o chiỊu dµi. Më réng ra khi sư dơng mét dơng cơ ®o bÊt k× ®Ịu ph¶i tu©n theo
mét quy t¾c ®o. Cơ thĨ lµ:
* íc lỵng gi¸ trÞ cÇn ®o ( §Ĩ chän dơng cơ ®o)
* Chän dơng cơ ®o cã GH§ vµ §CNN thÝch hỵp (®Ĩ tr¸nh lµm háng dơng cơ ®o vµkÕt
qu¶ ®o chÝnh x¸c nhÊt)
*C¸ch ®Ỉt dơng cơ ®o nh thÕ nµo?
*C¸ch ®Ỉt m¾t nh thÕ nµo?
*C¸ch ®äc vµ ghi kÕt qu¶ ra sao?
Tõ bµi ®o ®é dµi trë ®i , nh÷ng bµi häc cã liªn quan ®Õn sư dơng dơng cơ ®o,
häc sinh dƠ dµng vËn dơng quy t¾c linh ho¹t cho tõng dơng cơ vµ nh÷ng quy t¾c khi
dïng dơng cơ ®o ( Nh V«n kÕ, Ampe kÕ, Lùc kÕ mµ häc sinh sÏ sư dơng sau nµy )
+) VÝ dơ 4 : Bµi “Lùc ®Èy Ac-si-mÐt “- VËt lÝ 8.
§©y lµ lo¹i bµi sư dơng thiÕt bÞ thÝ nghiƯm ph¸t hiƯn kiÕn thøc míi . V× vËy ph¶i
chn bÞ theo mét l«-gÝc kh¸c h¼n. Theo t«i , chóng ta còng nªn ®a vỊ mét tr×nh tù l«
gÝc chung cho tiÕn tr×nh bµi häc. Cơ thĨ lµ :
* Tõ kinh nghiƯm , quan s¸t thùc tÕ ®a ra hiƯn tỵng cÇn gi¶i thÝch( hc tõ mét thÝ
nghiƯm më ®Çu -> Cho häc sinh quan s¸t -> Nªu hiƯn tỵng x¶y ra)
* Cho häc sinh dù ®o¸n kiÕn thøc míi .
* LËp kÕ ho¹ch thÝ nghiƯm kiĨm tra dù ®o¸n.
- 6 -
Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
* Thèng nhÊt ph¬ng ¸n vµ tiÕn hµnh thÝ nghiƯm theo nhãm , ®©y lµ kh©u rÊt quan träng
®ßi hái sù chn bÞ kÜ lìng cđa gi¸o viªn. HS ph¶i x¸c ®Þnh ®ỵc mơc ®Ých cđa thÝ

thøc tÝnh F
A
- Mơc 3 phÇn II.
Víi nhãm bµi häc nµy yªu cÇu gi¸o viªn ph¶i chÈn bÞ chu ®¸o thÝ nghiƯm kÕt
hỵp víi ph¬ng ph¸p híng dÉn häc sinh sư dơng thiÕt bÞ mét c¸ch linh ho¹t míi thu ®ỵc
kÕt qu¶ mong mn .
3. VÊn ®Ị b¶o qu¶n thiÕt bÞ, ®å dïng d¹y häc :
NÕu chØ chó ý ®Õn viƯc sư dơng ®å dïng cho thµnh c«ng cđa tiÕt häc mµ kh«ng
cã ý thøc b¶o qu¶n vµ tu bỉ th× dơng cơ sÏ bÞ mai mét ®i, ®Õn n¨m häc sau kh«ng ®đ
thiÕt bÞ cho d¹y-häc n÷a. NÕu chØ b»ng c¸ch mua míi ®Ĩ thay thÕ th× ®iỊu nµy cßn phơ
thc ng©n s¸ch cđa trêng vµ kh«ng cã ®Þa chØ mua ®å ®óng quy c¸ch, chđng lo¹i. Do
®ã viƯc b¶o qu¶n thiÕt bÞ phơc vơ cho d¹y - häc rÊt cÇn thiÕt. Yªu cÇu mçi gi¸o viªn
d¹y häc VËt lÝ ph¶i cã ý thøc sưa ch÷a, bỉ sung nh÷ng thiÕt bÞ h háng. Nªn ch¨ng cïng
®Ị ra c¸c quy ®Þnh chung cho c¸c gi¸o viªn d¹y häc VËt lÝ t¹i phßng bé m«n nh : Sau
tiÕt häc cđa líp ci cïng trong khèi, gi¸o viªn ph¶i:
- Th¸o dơng cơ, lau kh«, ®Ỉt vỊ ®óng vÞ trÝ nh lóc lÊy ra.
- B¸o c¸o sè lỵng dơng cơ h háng g·y, vì …. mét c¸ch trung thùc vµo sỉ theo
dâi thiÕt bÞ vµ ®Ị xt ph¬ng ¸n bỉ sung. KÌm theo biªn b¶n xư lý (nÕu cã).
- Gi¸o viªn phơ tr¸ch ph¶i thêng xuyªn lµm vƯ sinh phßng häc, hót bơi trong
tđ ®ùng thiÕt bÞ ®Ĩ gi¶m t¸c h¹i do thêi tiÕt g©y hoen rØ thiÕt bÞ.
VỊ phÝa häc sinh, sư dơng thiÕt bÞ trong giê häc kh«ng nh÷ng gióp c¸c em
ph¸t hiƯn, kh¾c s©u vµ ghi nhí kiÕn thøc mµ cßn qua ®ã gi¸o dơc c¸c em tÝnh cÈn thËn,
chÞu khã, ý thøc tù lËp vµ t¸c phong lµm viƯc khoa häc. V× vËy, mçi tiÕt häc gi¸o viªn
ph¶i rÌn lun c¸c em ý thøc gi÷ g×n cÈn thËn, kh«ng tranh giµnh ®å dïng khi lµm thÝ
nghiƯm, kh«ng tù ý th¸o l¾p nÕu kh«ng ®ỵc phÐp. Trêng hỵp nµo vi ph¹m, t theo
- 7 -
Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
møc ®é cã h×nh thøc xư lÝ thÝch ®¸ng. §©y còng lµ vÊn ®Ị ®a vµo néi quy phßng häc.
Gi¸o viªn vµ häc sinh cïng thùc hiƯn nghiªm néi quy phßng häc th× hiƯu qu¶ d¹y vµ

qu¶ cao h¬n, cã thĨ ¸p dơng cho c¸c trêng b¹n.
T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n !
Vũng Tàu, ngµy 25 th¸ng 1 n¨m 2010
Ngêi viÕt
Nguyễn Tấn Lập
- 8 -
Tổ chức, s ư dơng hiệu quả vµ b¶o qu¶n tốt TBDH VËt lÝ Nguyễn Tấn Lập - THCS Hùynh Khương
Ninh
* ĐÁNH GIÁ CỦA TỔ CHUYÊN MÔN :
……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….…
* ĐÁNH GIÁ CỦA BAN THI ĐUA CỦA TRƯỜNG:
……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………….………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………….………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….