SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT CAO BÁ QUÁT – GIA LÂM
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TOÁN VỀ SÓNG CƠ VÀ GIAO
THOA SÓNG”
Môn : Vật lí
Tên tác giả: Hoàng Thị Bích Thủy
Giáo viên môn: Vật lí
NĂM HỌC 2011- 2012
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Lý do chọn đề tài
Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận của nền văn hoá xã hội, một loại
hình hoạt động mà phương tiện cơ bản của nó là các bài tập nhằm nâng cao sức
khoẻ cho con người, nâng cao thành tích thể thao và mang lại vinh quang cho
đất nước.
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh dạy rằng “ Vì lợi ích mười năm thì phải
trồng cây vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Ngày nay Đảng ta và chính
phủ đã quán triệt lấy tư tưởng đó làm nền tảng cho công tác giáo dục thế hệ trẻ,
thế hệ tương lai của đất nước,vì vậy phải là những con người phát triển toàn diện
về tri thức, đạo đức và hoàn thiện về thể chất.
Đáp lại lời dạy của Người ngành TDTT đã định hướng trong quá trình
phát triển thể chất cũng như nâng cao thành tích thể thao. Để tạo cho ngành
TDTT phát triển về bề rộng lẫn chiều sâu, TƯ Đảng và chính phủ đã có sự quan
tâm xác đáng thể hiện trong chỉ thị 36 CP- TƯ ngày 23/4/1994 của ban bí thư
TƯ Đảng đó là:Mục tiêu cơ bản lâu dài của công tác TDTT là hình thành nền
thể thao phát triển và tiến bộ góp phần nâng cao sức khoẻ, thể lực đáp ứng nhu
cầu văn hoá, tinh thần của nhân dân và phấn đấu đạt vị trí xứng đáng trong các
hoạt động thể thao quốc tế trước hết là trong khu vực Đông Nam Á”.
Những năm gần đây TDTT nước ta đã có một bước phát triển đáng kể
nước ta đã có nhiều vận động viên tham gia Olimpic, Á vận hội …Đặc biệt là
các kỳ Seagames vừa qua chúng ta đã có những thành tích khởi sắc đáng mừng

lưng qua xà… từ nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy kiểu nhảy cao úp
bụng qua xà là kiểu nhảy ưu việt đối với trình độ học sinh phổ thông và được
nhiều vận động viên sử dụng trong thi đấu phong trào và đã đạt được thành tích
tốt nhất. Kỹ thuật nhảy cao úp bụng qua xà được chia làm 4 giai đoạn:
1. Giai đoạn chạy đà.
Tư thế chuẩn bị trước khi chạy đà có ảnh hưởng lớn đến sự ổn định của
chạy đà và giậm nhảy. Vì vậy người nhảy cần có tư thế chuẩn bị cố định và tư
thế ấy phải trở thành thói quen. Thông thường có hai tư thế chuẩn bị chạy lấy
đà:
- Bắt đầu chạy đà ở tư thế gần như xuất phát cao.
- Từ đi thường đến vạch kiểm tra chuyển vào chạy đà.
Khi ở tư thế chuẩn bị không nên làm động tác thừa và phải tập trung tư
tưởng cao độ, tự tin và quyết tâm.
Cự li chạy đà của các vận động viên nhảy cao thường từ 7 – 11 bước
chạy, đối với người mới tập luyện cự li đà có thể ngắn hơn ( 5 – 7 bước chạy).
Kĩ thuật chạy đà của nhảy cao cũng dựa trên kĩ thuật cơ bản của động tác chạy,
nhờ lực đạp sau tích cực, tốc độ được tăng dần trong từng bước chạy, động tác
thoải mái , tự nhiên và trong bước chạy có đàn tính lớn. Đến 3 – 4 bước cuối
cùng, tốc độ tăng dần, gót chân chạm đất trước rồi mau chóng chuyển lên mũi
chân, độ ngả về trước của thân trên cũng giảm dần thành tư thế gần như thẳng
đứng, trọng tâm cơ thể hạ thấp dần đến một mức nhất định để chuẩn bị cho động
tác giậm nhảy.
- Hướng chạy đà thường là đường xiên so với cạnh hố nhảy một góc từ 25
– 35
o
. Người nhảy kiểu úp bụng lấy đà phía chân giậm nhảy ( Nếu người nhảy
đứng đối diện với hố cát ).
- Xác định vị trí giậm nhảy: cách xác định phổ thông với người mới tập là
đo từ trung điểm của cạnh hố nhảy về phía cột nhảy gần bên chạy lấy đà từ 4 –
5 bàn chân, sau đó đo tiếp về phía sân nhảy (khu vực chạy đà) theo đường thẳng

Mục đích của giai đoạn này nhằm lần lượt đưa từng bộ phận cơ thể vượt lên
qua xà ngang. Bộ phận cơ thể đầu tiên vượt qua xà thường là chân lăng vì vậy động
tác của chân lăng có ý nghĩa quan trọng trong kĩ thuật bay trên không và qua xà.
Không nên vội thực hiện động tác qua xà khi chân lăng chưa vượt cao hơn xà ngang.
- Kiểu nhảy úp bụng chạy đà thẳng: hướng chạy đà cũng như kiểu nhảy
nằm nghiêng, nhưng góc độ nhỏ hơn ( khoảng 25 – 35
o
). Sau khi giậm nhảy,
chân lăng đá cao xuôi theo xà, bàn chân xoay ép vào phía trong phía trước cùng
với động tác gập xuống tích cực của vai và tay cùng bên về phía dưới và phía
chân lăng, bụng hơi hóp lại, chân giậm gập lại ở khớp gối và đùi gần thẳng góc
với mặt đất, tay phía chân giậm thu lại phía trước ngực. Toàn thân hình thành tư
thế như nằm úp trên xà ngang. Khi bộ phân chân lăng và tay cùng phía đã vượt
qua xà, bằng động tác mở hông, chân giậm được nâng lên cao tiếp tục vượt qua
xà.Ở kiểu nhảy này, người phía bên chân lăng rơi xuống hố cát trước ( có thể
chân lăng và tay cùng bên rơi xuống trước)
4. Giai đoạn tiếp đất.
Ở các kiểu nhảy cao khi rơi xuống, bộ phận thân thể nào vừa tiếp xúc với
cát phải nhanh chóng, chủ động làm các khớp gập lại, đề phòng chấn thương.
Cần chú ý trước hết phải thực hiện một trong những quy tắc vệ sinh là khởi động
đầy đủ trước khi tập luyện và thi đấu.
III. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Kiểu nhảy úp bụng qua xà là kiểu nhảy tương đối hiện đại và được nhiều
vận động viên phong trào sử dụng nhưng có kĩ thuật khó, tính nguy hiểm cao
hơn. Khi áp dụng huấn luyện đội tuyển điền kinh trong trường THPT cần phải
có kế hoạch cụ thể hệ thống các bài tập phù hợp với lứa tuổi của học sinh THPT,
ở lứa tuổi này hệ thần kinh của các em có sự hưng phấn cao thuận lợi cho vịêc
học tập, tiếp thu kĩ thuật dễ dàng nhưng đôi khi hưng phấn quá mức dẫn tới có
nhiều động tác thừa và nhanh mệt. Do vậy người tập chỉ thích ứng với lượng vận
động trong thời gian ngắn và hồi phục nhanh, đối với lượng vận động cao, kéo

+ Giậm nhảy gần hoặc quá xa xà, giậm nhảy không tích cực
+ Góc độ giậm nhảy quá lớn hay quá hẹp.
- Cách sửa:
+ Xác định lại đà (cự ly,góc độ, nhịp điệu) và điểm giậm nhảy
+ Tập lại cách đặt chân giậm, tăng cường sức mạnh của chân.
c. Giai đoạn trên không:
- Những lỗi thường gặp:
+Thực hiện động tác nghiêng người cũng như úp bụng quá sớm.
+ Không xoay được vai vào xà dẫn đến thời gian qua xà kéo dài.
+ Tụt hông, không mở được hông do giậm nhảy không tích cực, thân không thả
lỏng, không cuộn được vai khi tiếp đất.
- Cách sửa:
+ Tập bổ trợ động tác đá lăng, phát triển sức mạnh chân lăng.
+ Tập lại các bài tập bổ trợ rèn độ linh hoạt mềm dẻo của cơ thể, các bài tập tập
xoay và mở hông.
+ Tập lại giai đoạn giậm nhảy, tập mô phỏng giai đoạn qua xà.
+ Tập 4 bước đà kết hợp giậm nhảy qua xà.
+ Tập hoàn chỉnh kĩ thuật.
d. Giai đoạn tiếp đất:
- Những lỗi thường gặp:
+ Không cuộn hạ vai xuống đệm và rơi ngửa dễ gây chấn động cơ thể.
- Cách sửa: Tập nhiều lần thu tay, cuộn vai nghiêng người vào đệm, giậm
nhảy nghiêng người qua xà vào đệm.
V. ÁP DỤNG.
Với thời gian và điều kiện thực tế cho phép để áp dụng đề tài này tôi đã
thành lập đội năng khiếu điền kinh, gồm 10 học sinh nam khối 11và khối 12,
các học sinh này đã qua kiểm tra y học TDTT đảm bảo đủ các yêu cầu cần thiết
về các thông số sinh lý cho khóa huấn luyện.
Với lớp năng khiếu này tôi chia làm hai nhóm.: Nhóm A và nhóm B.
Trước khi đưa vào thực nghiệm tôi kiểm tra thành tích của hai nhóm với

- Chạy nhẹ nhàng 500m.
- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác ( vươn
thở, tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp.
2. Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.
- Chạy nâng cao gối: 3lần x20m.
- Chạy đạp sau: 3lần x 30m.
- Chạy tăng tốc độ: 3lần x 50m.
B. Phần cơ bản.
1. Giới thiệu kỹ thuật nhảy cao úp bụng qua xà.
2. Chơi trò chơi vận động nhằm phát triển sức mạnh của chân: 10
phút.
- Lò cò tiếp sức: 3lần x 3tổ, nghỉ giữa các tổ là 4 phút.
- Bật nhảy trên cát 15lần x 3tổ, nghỉ giữa các tổ là 3 phút.
- Đạp sau 60m x 5lần, nghỉ giữa các tổ là 5 phút.
C. Phần kết thúc:
- Chạy nhẹ nhàng thả lỏng trên cỏ.
Thứ 6.
A.Phần chuẩn bị.
1.Khởi động chung: 8 phút.
- Chạy nhẹ nhàng 500m.
- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác (vươn
thở , tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp.
2. Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.
- Chạy nâng cao gối: 3lần x20m.

- Chạy đạp sau: 3lần x 30m.
- Chạy tăng tốc độ: 3lần x 50m.
B. Phần cơ bản.
- Trò chơi vận động 10 phút.
- Chạy tăng tốc độ theo đường thẳng 10-15m 5 lần.
- Chạy đà theo đường thẳng, tăng tốc độ ở 3- 5 bước đà cuối:
5lần.
- Chạy đà theo đường thẳng 5 – 7 bước, giậm nhảy rơi xuống
bằng chân giậm nhảy: 5lần.
* Thể lực: - Phát triển nhóm cơ lưng bụng.
- Chạy việt dã: 2km.
C.Phần kết thúc.
- Chạy nhẹ nhàng thả lỏng trên cỏ.
Thứ 6.
A. Phần chuẩn bị.
1. Khởi động chung. 8 phút.
- Chạy nhẹ nhàng 500m.
- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác ( vươn
thở, tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp.
2. Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.
- Chạy nâng cao gối: 3lần x20m.
- Chạy đạp sau: 3lần x 30m
- Chạy tăng tốc độ: 3lần x 50m.
-
B. Phần cơ bản.
- Lò cò tiếp sức: 3lần x 3tổ, nghỉ giữa 4 phút.
- Chạy đà 5- 7 bước thực hiện kỹ thuật bước bộ.

- Đạp sau: 100m x 3lần .
C. Phần kết thúc.
- Chạy nhẹ nhàng thả lỏng trên cỏ.
Thứ 6.
A. Phần chuẩn bị.
1. Khởi động chung: 8 phút.
- Chạy nhẹ nhàng 500m.
- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác ( vươn
thở, tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp
2. Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.
- Chạy nâng cao gối: 3lần x20m.
- Chạy đạp sau: 3lần x 30m.
- Chạy tăng tốc độ: 3lần x 50m
B. Phần cơ bản.
- Đứng gần với đệm thực hiện 1 bước giậm nhảy đá lăng cao
nghiêng người xoay vai mở hông chân lăng đá duỗi lên
cao, úp bụng qua xà: 10lần.
- Chạy đà thẳng 7 – 9 bước thực hiện giậm nhảy đá lăng cao
song song với xà: 5lần.
- Thực hiện toàn bộ kỹ thuật nhảy cao úp bụng qua xà với
mức xà tăng dần .
* Thể lực: - Cơ lưng, cơ bụng: 45lần x 3tổ.
- Chạy tốc độ cao: 30m x 3lần.
- Bật ba bước vào hố cát: 10lần.
C.Phần kết thúc:
- Chạy nhẹ nhàng thả lỏng trên cỏ.
Kế hoạch giảng dạy tuần 7- 8.

- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác ( vươn
thở, tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp.
2. Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.
- Chạy nâng cao gối: 3lần x20m.
- Chạy đạp sau: 3lần x 30m.
- Chạy tăng tốc độ: 3lần x 50m.
B. Phần cơ bản.
- Trò chơi vận động: 10 phút.
- Chạy đà 7 –9 bước theo đường thẳng giậm nhảy nghiêng
người qua xà , rơi xuống bằng vai: 5 lần.
- Hoàn thiện toàn bộ kỹ thuật nhảy cao úp bụng qua xà với
mức xà tăng dần.
* Thể lực: - Chạy tăng tốc độ 50m trên đường thẳng: 3lần,
nghỉ giữa các lần là 3 phút.
C. Phần kết thúc.
- Chạy thả lỏng nhẹ nhàng 400m.
Kế hoach giảng dạy tuần 9 – 10.
Thứ 3.
A. Phần chuẩn bị.
1. Khởi động chung: 8 phút.
- Chạy nhẹ nhàng 500m.
- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác ( vươn
thở, tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp.
2. Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.

- Hoàn thiện kỹ thuật nhảy cao úp bụng qua xà, nâng cao
thành tích.
* Thể lực: - Cơ lưng, cơ bụng: 45lần x 3 tổ.
- Lò cò tiếp sức: 50m x 3lần.
- Chạy tăng tốc độ 50m x 3lần.
C. Phần kết thúc.
- Chạy nhẹ nhàng thả lỏng 2 vòng sân.
Kế hoạch giảng dạy tuần 11.
Thứ 3.
A. Phần chuẩn bị.
1.Khởi động chung: 8 phút.
- Chạy nhẹ nhàng 500m.
- Tập bài tập phát triển chung tay không 8 động tác ( vươn
thở, tay ngực, nghiêng lườn, vặn mình, cúi gập bước nhỏ,
bước với, lưng bụng, đá cao chân).
- Ép dẻo, ép ngang, ép dọc, khởi động các khớp.
2.Khởi động chuyên môn: 8 phút.
- Chạy bước nhỏ: 3lần x 15m.
- Chạy nâng cao gối: 3lần x20m.
- Chạy đạp sau: 3lần x 30m.