SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT NÔNG CỐNG 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG , NGHỆ THUẬT NGOẠI GIAO
HỒ CHÍ MINH VÀO DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM
PHẦN QUAN HỆ NGOẠI GIAO VIỆT - PHÁP
(TỪ 02/09/1945 ĐẾN 19/12/1946)
Người thực hiện: Đỗ Thị Ca
Chức vụ: Tổ Trưởng bộ môn
SKKN thuộc lĩnh vực môn: Lịch sử

THANH HÓA 2013
1
I. Đặt vấn đề
Lý do chọn đề tài: Trong những năm gần đây Bộ giáo dục và Đào tạo luôn
quan tâm đến vấn đề đổi mới dạy học, đổi mới phương pháp dạy học lấy học
sinh làm trung tâm, đổi mới về kỉ năng, kỉ thuật dạy học lấy học. song song với
sự đổi mới đó là vấn đề đề thi vào các trường đại học và cao đẳng môn lịch sử
không dễ chút nào, kể cả với cách cách chỉ đạo của chuyên viên lịch sử giáo dục
tỉnh Thanh Hóa tôi nhận thấy đề thi học sinh giỏi năm nay đề ra rất hay mang
tính sáng tạo có khả năng phân loại học sinh đánh giá được thực lực của học
sinh giỏi. Tuy nhiên điều khiến tôi băn khoan nhất la đề thi đại học càng ngày
càng khó hơn vấn đề ra đề thi cũng thể hiện sự bao quát trương trình hơn không
chú trọng đơn thuần giải quyết một vài vấn đề như trước đây. Trong khi đó tâm
lý học sinh là ngại, coi môn lịch sử là môn khó học. Điều quan trọng nhất đối
với giáo viên đứng lớp là phải làm gì để học sinh có hứng thú học trong giờ học
và cảm thấy được mỗi buổi học các em sẽ tiếp cận được với cái hay cái mới.
Bản thân học sinh không cảm thấy mơ hồ nhàm chán.
Lý do nữa là trong quá trình dạy học phần lịch sử Việt Nam về quan hệ

3. Các giải pháp và tổ chức thực hiện.
Giải pháp 1: là phải chỉ cho học sinh hiểu rõ tư tưởng, nghệ thuật ngoại
giao Hồ Chí Minh là gì sau đó mới vận dụng để dạy học phần mối quan hệ ngoại
giao Việt - Pháp sau cách mạng tháng tám.
Tư tưởng, nghệ thuật ngoại giao của Hồ Chí Minh giai đoạn này là gì.
Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh.
Trong tư tưởng ngoại giao Hồ chí Minh thì hai mục tiêu độc lập, hòa bình
không tách rời nhau.
Tư tưởng về hòa bình của Hồ Chí Minh mang tính chiến đấu. Phải có lực
mới có thể thương lượng, đàm phán với kẻ thù khi chúng luôn luôn nuôi tham
vọng xâm lược.
Nguyên tắc quan trọng trong tư tưởng hòa bình trong tư tưởng hòa bình
của Hồ Chí Minh là hòa bình đạt được không phải bằng cầu xin mà bằng đấu
tranh chống những thế lực ngoan cố không chịu chấp nhận con đường hòa bình
thương lượng để kêta thúc chiến tranh.
Chủ trương hòa bình của người xuất phát từ thiện chí, từ sức mạnh của
chính nghĩa. Của nhân dân, đấu tranh cho độc lập tự do. Trong tư tưởng Hồ Chí
Minh chiến tranh là khúc quanh buộc phải tiến hành. Còn cánh cửa hòa bình vẫn
3
luôn rộng mở, nhịp cầu thương lượng vẫn bắc sẵn để đi tới kết thúc cuộc chiến
tranh và giành được mục tiêu thắng lợi được xác định.
Tư tưởng nêu trên được thể hiện trong cuộc kháng chiến chống thực dân
pháp và tiếp theo là kháng chiến chống đế quốc Mĩ.
Nghệ thuật ngoại giao gắn với cuộc đời hoạt động Hồ Chí Minh.
Khi nói đến nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh người ta đề cập đến mấy
yếu tố sạu
Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã vận dung 5 cái biết.
Biết mình, biết người, biết thời thế, biết dừng và biết biến.
Nhân nhượng có nguyên tắc
Phát hiện, lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ đối phương

nhượng địa của Pháp trên đát Trung Quốc và được vận chuyển hàng hóa qua
cảng Hải Phòng và Vân Nam không phải đóng thuế. Đổi lại Pháp được đư quân
ra miền Bắc thay quân Trung Hoa dân quốc làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật.
Hiệp ước Hoa Pháp buộc cách mạng nước ta đứng trước hai con đường
phải lựa chọn hoặc là hòa hoãn, hoặc chống pháp. Trước tình hình khó khăn đó,
để tránh cùng một lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù và để kéo dài thời gian hòa
hoãn xây dựng lực lượng chuẩn bị kháng chiến chống pháp lâu dài.
Ngày 3 - 3 - 1946, Ban thường vụ trung ương Đảng họp, do Hồ Chí Minh
chủ trì đã chọn giải pháp “hòa để tiến”
Chiều ngày 6 - 3 - 1946 tại Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký với Pháp
bản hiệp định sơ bộ với nội dung.
Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa là một
quốc gia tự do, có chính phủ riêng, nghị viện riêng, quân đội riêng, tài chính
riêng và là thành viên của liên bang Đông Dương, nằm trong khối liên hiệp
Pháp.
Chính phủ Việt Nam dân chủ Cộng hòa thỏa thuận cho 15000 quân pháp
ra Bắc thay quân Trung Hoa dân quốc làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật.
Hai bên ngừng mọi xung đột ở phía nam và giữ nguyên quân đội của mình tại vị
trí cũ.
Với việc ký hiệp định sơ bộ ta đã gạt được việc đuổi quân Tưởng sang
cho Pháp là sách lược linh hoạt của Hồ Chí Minh, khai thác cái thuận lợi trong
điều kiện bất lợi.
Tư tưởng, nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh vận dụng đối với hiệp định
sơ bộ là tư tưởng hòa bình, độc lập tranh thủ đồng minh, cô lập kẻ thù chủ yếu,
kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược, biết thắng từng bước để tiến tới
5
thắng lợi hoàn toàn. Sự cứng rắn về nguyên tắc đó là vẫn giữ được độc lập tự
chủ, nhưng lại mềm dẻo về sách lược đó là sự nhượng bộ có nguyên tắc.
Lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ đối phương để tách kẻ thù chĩa mũi
nhọn vào kẻ thù trước mắt.

Mặc dù chính quyền Pháp tìm cách ngăn cản, Hồ Chí Minh vẫn tích cực
tuyên truyền cho lập trường chính nghĩa Việt Nam trước dư luận nhân dân pháp
và phần nào dư luận quốc tế. Người đã căn dặn phải làm tôt ba việc là phả đoàn
kết, cẩn thận làm cho người pháp hiểu ta để gây tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Trong thời gian ở pháp người đã gặp gỡ và nói chuyện với hầu hết đại diện các
chính đảng lớn, các tổ chức chính trị và đoàn thể quan trọng của nước
Pháp.Người đã giành nhiều thời gian gặp gỡ giới báo chí pháp đủ các xu hướng
và các hảng thông tấn …
Những hoạt động của Hồ Chí Minh đã gây ảnh hưởng tốt trong dư luận
tiến bộ pháp. Báo chí và dư luận Pháp trong thời gian này sôi nổi nói về người,
về cuộc đàm phán tại lâu đài Phôngtennơblô .
Những hoạt động của Hồ Chí Minh trên đất Pháp đã phối hợp chặt chẽ và
hỗ chợ tích cực cho cuộc đấu tranh ngoại giao của phái đoàn ta trong hội nghị
phôngtennơblô. Tại cuộc họp báo quan trọng ngày 12-7-1946 tại Pa ri, Người đã
nêu rõ 6 điểm trong lập trường đàm phán của Việt Nam:
Việt Nam đòi quyền độc lập nhưng không phải hoàn toàn tuyệt giao với
pháp mà ở trong liên hiệp Pháp, vì như thế có lợi cho cả hai nước. Về mặt kinh
tế và văn hóa Việt Nam vui lòng cộng tác với Pháp.
Việt Nam quyết không chịu có chính phủ liên bang
Nam Bộ là một bộ phận của nước Việt Nam, không có ai có quyền chia rẽ
Việt nam sẽ bảo hộ tài sản của pháp, nhưng người pháp phải tuân theo luật lao
đọng Việt Nam và Việt Nam giữ quyền mua lại những tài sản có quan hệ đến
quốc phòng.
Nếu cần đến cố vấn, Việt Nam sẽ dùng người Pháp trước.
Việt Nam có quyền phái đại sứ và lãnh sự đi các nước.
Thời gian này Hồ Chí Minh thường xuyên theo dõi diễn biến của hội nghị
phôngtennoblô. Người đã đến thăm, trao đổi với phái đoàn ta ít nhất là 8 lần.
Người đã có những chỉ thị cho phái đoàn và đặc biệt lưu ý nhắc nhở về thái độ
mềm mỏng cần thiết để tỏ rõ thiện chí của nhân dân Việt Nam. Người rất chú
trọng việc tạo không khí hòa dịu thuận lợi cho cuộc đàm phán.

cảnh cụ thể khi quân Trung Quốc Dân Quốc dã rút. Phái hiếu chiến khác đang
ráo riết cắt đứt mọi đàm phán, xóa bỏ mọi thỏa thuận để xúc tiến nhanh chóng
việc mở rộng chiến tranh thôn tính toàn bộ Việt Nam.
Vậy bản tạm ước càng thể hiện sự sáng suốt và kịp thời của Người. Bản
tạm ước đã đẩy lùi được âm mưu của thế lực hiếu chiến khác trong việc
8
làm bùng nổ cuộc chiến tranh, trong tình thế ấy Hồ Chí Minh cho rằng “ Có tạm
ước còn hơn không.”Hồ Chí Minh đã kiên quyết là “ Không trở về bằng tay
không” mà phải đạt được điều gì đó mặc dù đó chỉ là bản tạm ước nhưng nó đã
tạo được điều kiện hòa bình thuận lợi để nhân dân ta chuẩn bị kháng chiến lâu
dài.
Một điều sáng suốt nữa mà ta còn thấy được khi kí tạm ước với Pháp Hồ
Chí Minh đã cân nhắc kĩ lưỡng về ngày có hiệu lực của bản tạm ướclà 30/10
Tư tưởng. Nghệ thuật ngoại giao của Hồ Chí Minh được vận dụng trong việc ký
kết bản tạm ước đó là:
Về mặt tư tưởng không thay đổi
Vận dụng nghệ thuật biết mình, biết người, dự báo tình hình, dĩ bất biến ứng vạn
biến.
Tìm kiếm bạn đồng minh, lợi dụng mâu thuẩn trong hàng ngũ kẻ thù,
phân hóa chúng.
Việc ký hiệp định sơ bộ ngày 6-3-1946 và bản tạm ước ngày 14-9-1946
gắn với tư tưởng và tài trí trong nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh, điều đó có
ý nghĩa vô cùng to lớn đối với việc khẳng định và nâng cao vị thế của nước Việt
Nam Dân Chủ Cộng hòa trên trường quốc tế. Những hoạt đọng của Chủ Tịch Hồ
Chí Minh tại Pháp đã làm cho công luận pháp và thế giới thấy rõ âm mưu xâm
lược của bọn thực dân phản động pháp, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân
dân Pháp và nhân dân thế giới đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân
ta.
Dự đoán trước xu thế phát triển của các sự kiện, xác định rõ mục tiêu hoạt
động đối ngoại, tạo cơ hội và kịp thời khi thời cơ xuất hiện, kết hợp giữa việc

cùng giành thắng lợi.
Tính nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh được vận dụng vào quá trình thực
hiện đường lối kháng chiến.
Trong đường lối kháng chiến chống pháp xâm lược, Đảng ta chủ trương
kháng chiến toàn dân. Nhờ có đường lối này, đã tập hợp được đông đảo quần
chúng nhân dân tham gia kháng chiến và phục vụ kháng chiến.
Trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ.
Bất kì đàn ông, đàn bà, bất kì người già, người trẻ, không phân chia tôn giáo,
đảng phái. Hễ là người Việt Nam, phải cầm vũ khí chống thực dân pháp …Đáp
lời kêu gọi nhân dân cùng đứng lên kháng chiến.
Trong quá trình kháng chiến ta đánh địch ở khắp các mặt trận và sử dụng
các loại vũ khí có sẵn trong tay, như Hồ Chủ Tịch đã kêu gọi: “ Ai coa súng
10
dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm dùng quốc thuổng gậy
gộc…”
Nhờ tính nhân dân trong kháng chiến chống pháp mà ta đánh bại được âm
mưu “ dùng người việt đánh người việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh ” Của
thực dân pháp
Đúc kết một số tư tưởng, nghệ thuật ngoại giao của Chủ Tịch Hồ Chí
Minh đã được vận dụng vào dạy học lịch sử phần quan hệ ngoại giao Việt Pháp
từ ngày 2-9-1945 đến ngày 19-12-1946.
Tư tưởng chủ đạo của Hồ Chí Minh trong cách giải quyết mối quan hệ
Việt Pháp ở giai đoạn 1945-1946 là sử dụng phương pháp hòa bình. Đó là tư
tưởng chỉ đạo của Người về cách giải quyết mối quan hệ quốc tế của nước Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa. Điều đó thể hiện cụ thể qua chính sách ngoại giao của
Đảng và nhà nước trong buổi đầu độc lập mà Người đã góp phần quan trọng
kiến tạo nên. Tư tưởng ấy phù hợp với chủ nghĩa nhân đạo, với truyền thống lịch
sử và nguyện vọng của dân tộc Việt Nam. Phù hợp với xu thế chung của loại
tiến bộ.
Xây dựng mối quan hệ hòa bình, hợp tác và thân thiện với nước Pháp, với

quả không tốt đến quan hệ giữa Việt Nam với các thế lực đó. Giải pháp mà
Người đưa ra với phía Pháp bao giờ cũng chứa đựng những yếu tố có thể phù
hợp với chính sách hoặc ít ra là tuyên bố của nhiều bên, trên cơ sở đó, tranh thủ
sự đồng tình và hạn chế sự phá hoại của nhiều đối tượng Hồ Chí Minh đã thực
hiện triệt để sách lược phân hóa kẻ thù ; thực hiện xuất sắc chỉ dẫn của V.I.Lê
nin về lợi dụng khai thác tỉ mỉ những mâu thuẫn, rạn nứt dù nhỏ bé nhất trong
hàng ngũ kẻ thù.
Tài năng và uy tiến tuyệt đối của Hồ Chí Minh đã giúp người thống nhất
được ý chí và hành động trong nội bộ lãnh đạo Đảng, giữ vững được lòng tin
của đại đa số nhân dân, thực hiện có hiệu quả đối sách với phía pháp.
Suy nghĩ Hồ Chí Minh trong lĩnh vực ngoại giao, ông Phạm Văn Đồng đã
viết: “Hồ Chí Minh là một nhà ngoại giao có thể nói là hiếm có trong ngoại
giao…Toàn bộ những tư tưởng Hồ Chí Minh về hoạt động ngoại giao như biết
đánh giá, dự báo tình hình, nắm bắt thời cơ, tổ chức lực lượng, nhận rõ bạn thù,
tranh thủ đồng minh, cô lập kẻ thù là chủ yếu, kiên định về nguyên tắc, linh hoặt
về sách lược, biết thắng từng bước để tiến tới chiến thắng hoàn toàn, độc lập tự
chủ gắn liền với đoàn kết quốc tế, là di sản quý báu đối với chúng ta trong hoặt
động ngoại giao để phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”
12
4. Kiểm nghiệm.
Với việc thực nghiệm vận dụng tư tưởng, nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí
Minh vào dạy phần quan hệ ngoại giao Việt- Pháp từ 2-9-1945 đến 19-12-1946
tôi nhận thấy học sinh rất hứng thú học bài, hiểu bài sâu hơn, qua các bài kiể tra
tôi thấy số điểm khá giỏi tăng nhanh. Đặc biệt là học sinh không còn mắc phải
các lỗi đáng tiếc như trước đây nữa và qua đề tài được ứng dụng vào dạy học.
Học sinh đã hiểu rõ hơn vai trò của Hồ Chí Minh trong hoạt động ngoại giao,
qua đó học sinh đã rút ra được cho bản thân nhiều bài học kinh nghiệm quý báu
ứng dụng vào cuộc sống thực tiễn. Điều này hoàn toàn phù hợp với hoàn cảnh
hiện tại ngày nay vì từ năm 2007 đến nay cả nước đang xúc tiến học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Đặc biệt là chuyên đề năm nay là chuyên

Học sinh tiếp thu bài theo cách hiểu bài sâu hơn và không cảm thấy khó
khi học phần này. Bởi mỗi phần ứng dụng giáo viên đã chỉ rõ cho học sinh về tư
tưởng, nghệ thuật ngoại giao của Hồ Chí Minh để các em hiểu rõ bản chất vấn
đề trong từng ứng dụng cụ thể.
Bản thân tôi có rút ra những bài học kinh nghiệm qua các bài dạy và vận
dụng giáo dục cho học sinh hiể sâu hơn về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh để
giúp các em học tập Người để có thêm kỷ năng sống cho bản thân và nâng cao
hiểu biết, ý thức trách nhiệm với cộng đồng với tổ quốc.
Là nguồn tư liệu quí giá để tôi và các đồng nghiệp của mình ứng dụng vào
dạy ôn luyện học sinh giỏi, ôn thi Đại học, cao Đẳng, ôn thi tốt nghiệp…
Với việc ứng dụng thực tế đó trong những năm gần đây với vai trò là tổ
trưởng bộ môn lịch sử trong quá trình ôn luyện học sinh giỏi bản thân tôi thường
xuyên có nhiều học sinh đạt giải học sinh giỏi, có học sinh đạt giải nhì, và luôn
được hội khuyến học huyện khen thưởng có nhiều học sinh đạt giải trong kỳ thi
học sinh giỏi tỉnh.
Đối với ôn luyện thi Đại học cũng đạt kết quả cao có học sinh đạt 9,5
điểm.
Đề Xuất: Sở Giáo Dục thường xuyên mở các lớp học bồi dưỡng cho cán
bộ cốt cán bộ môn để thường xuyên có những điểm mới, những kinh nghiệm
hay ứng dụng vào dạy học bộ môn.
Cần cho xuất bản 3 bộ bản đồ ở cả 3 khối cấp cho các trường THPT nhằm
hỗ trợ đắc lực hơn trong công tác dạy học ( tuy công nghệ thông tin phát triển
nhưng không phải bài dạy nào cũng ứng dụng công nghệ thông tin) có những bài
dạy chỉ cần bản đồ, lược đồ để hỗ trợ là đủ. Sở dĩ tôi đề xuất lý do này là vì nó
phù hợp cho đại da số những trường chưa có phòng đa năng như trường tôi.
IV. Tài liệu tham khảo
14
1. Hoạt đọng đối ngoại của Chủ Tịch Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống
Pháp : NXB Chính Trị Quốc Gia Hà Nội.
2. Đinh Xuân Lâm. Nguyễn Văn Khoan: Những mối quan hệ của Hồ Chí