Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học
Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

1
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

A. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bác để tình thương cho chúng con
Một đời thanh bạch, chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn
(Tố Hữu)
Chủ tịch Hồ Chí Minh người con ưu tú của dân tộc, là danh nhân văn hóa của thế
giới. Người là kết tinh của tư tưởng “Đại nhân, Đại nghĩa”. Người để lại cho dân tộc ta
một tư tưởng cách mạng, một nhân cách đạo đức cao cả. Người đã làm “rạng rỡ non sông
ta, đất nước ta”. Suốt cuộc đời hi sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai
cấp. Hiện nay đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đổi
mới đất nước theo hướng tích cực, chủ động hội nhập thế giới. Vừa giữ gìn bản sắc văn
hóa dân tộc vừa chủ động hội nhập quốc tế, tiếp thu có chọn lọc nền văn hóa thế giới. Vì
vậy việc học tập, rèn luyện tư tưởng, đạo đức, lối sống và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh là việc làm hết sức cần thiết. Bởi vì tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là nền
tảng của xã hội, là động lực vượt qua khó khăn, thử thách để phát triển kinh tế đất nước,
hoàn thiện nhân cách của mỗi người.


3
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

2. Nhiệm vụ của đề tài:
- Xây dựng cơ sở lý luận về dạy học lịch sử.
- Tìm hiểu thực trạng về dạy học lịch sử ở trường THCS nói chung và trường
THCS Hồng Thủy nói riêng.
- Giải pháp để lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học
lịch sử.
- Từ kết quả thực nghiệm để triển khai và đánh giá kết quả rút ra bài học kinh
nghiệm bổ ích.
3. Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 8A, khối 9 trường THCS Hồng Thủy

4
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:

sách giáo khoa điều đó đã phát huy được tầm quan trọng của bộ môn lịch sử. Thực tế cho
thấy một số giáo viên trong quá trình dạy cũng có giáo dục đạo đức Hồ CHí Minh cho
học sinh thông qua các câu chuyện nhưng không nói rõ câu chuyện đó giáo dục cho các
em tư tưởng, đạo đức gì của Bác để từ đó các em học tập và làm theo tấm gương của
Người.
Hiện nay đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH vì mục tiêu dân giàu,
nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Từng bước hội nhập quốc tế để đưa
nước ta trở thành nước công nghiệp, sánh vai cùng với các nước trong khu vực và trên
thế giới, thực hiện mục tiêu “xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc
Tổ quốc Việt Nam chủ nghĩa xã hội”. Học sinh khi ra trường phải là người vừa có tài, có
đức “ vừa hồng, vừa chuyên”
Cùng với các môn Ngữ văn, GDCD …. Giáo dục đạo đức cho học sinh qua tiết
học lịch sử là rất quan trọng. Vì môn lịch sử xuyên suốt tiến trình lịch sử của dân tộc, mỗi
thời đại đều xuất hiện những anh hùng dân tộc có đầy đủ phẩm chất đạo đức để giữ gìn
nền độc lập của Tổ quốc đưa đất nước ta phát triển. Tiêu biểu trong các vị anh hùng dân
tộc đó là chủ tịch Hồ Chí Minh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Người đã dâng hiến cả
cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng. Người là kết tinh các phẩm chất cao đẹp của dân tộc
ta suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Người đã đi xa nhưng Người đã để lại cho
dân tộc một di sản tinh thần hết sức to lớn trên mọi lĩnh vực. Những tư tưởng của Người

6
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

là “ Kim chỉ nam” cho mọi hoạt động của Đảng và nhà nước ta. Hiện nay toàn Đảng, toàn
quân, toàn dân đang thực hiện học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

các tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh để các em thấm nhuần và học tập theo. Bên cạnh
đó một số giáo viên chưa thật sự chú trọng và còn tẻ nhạt với các đạo đức tư tưởng của
Người thông qua tiết lịch sử học lịch sử Việt Nam.
* Về phía học sinh:
Học sinh chưa có thói quen tìm hiểu các mẫu chuyện về Hồ Chí Minh hoặc còn thờ ơ
hoặc còn chưa biết đến các tư tưởng đạo đức của Người. Vì những kiến thức này nó
không có sẵn trong sách giáo khoa nên các em chưa có ý thức học tập hoặc hiểu rõ tư
tưởng đạo đức của Bác Hồ.
1.2. Thực trạng về dạy học lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy
học Lịch sử Việt Nam khối lớp 8,9 ở trường THCS Hồng Thủy trong một số năm qua:
Với địa bàn tương đối khó khăn, nhận thức của người dân còn thấp, hiểu biết chưa
cao, học sinh còn chưa ham muốn học tập bộ môn này. Chính vì vậy, chất lượng học tập,
tìm hiểu tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh còn thấp thì việc lồng ghép giáo dục tư tưởng
đạo đức của Hồ Chí Minh vẫn gặp khó khăn.
Hầu như các em chưa có thói quen tìm hiểu, sưu tầm mà chỉ quen nghe, quan ghi chép
những gì mà giáo viên nói. Hơn nữa chương trình lịch sử quá rộng, tư tưởng đạo đức của
Người thì nhiều mà giáo viên chưa rút gọn được những gì cần truyền đạt, những gì chỉ
giới thiệu qua và vấn đề nào cần nhấn mạnh, giáo dục cho các em. Cụ thể qua điều tra

8
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

thực tế học sinh các lớp 8,9 các năm trước tôi thấy ý thức học tập bộ môn lịch sử chưa cao
và kết quả cụ thể qua khảo sát chất lượng về hiểu biết tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh như
sau:

sử có thể thông qua nhiều hình thức. Trong một bài dạy có thể dùng hình ảnh tư liệu,
phim tư liệu, kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh, trích dẫn những câu nói của Bác hoặc trích
dẫn những danh nhân, tư liệu văn học về Bác để giáo dục tư tưởng của Bác đối với học
sinh. Tôi đã lồng ghép giáo dục cho học sinh một số tư tưởng đạo đức của Bác Hồ thông
qua một số bài học như sau:
2.2.1 Để giáo dục cho học sinh tinh thần cứu nước, quyết tâm ra đi tìm đường
cứu nước cho dân tộc.
Khi dạy bài 30 chương trình lịch sử lớp 8: Phong trào chống Pháp từ đầu thế kỉ XX
đến năm 1918. Sau khi dạy xong các phong trào yêu nước ở đầu thế kỉ XX Phong trào
Đông Du, Đông kinh nghĩa thục, Duy tân, phong trào chống thuế ở Trung kì…..Giáo viên
kết luận: Sau khi phong trào Cần Vương thất bại đến thế kỉ XX có nhiều xu hướng cứu
nước. Nhưng tất cả các phong trào này đều bị thất bại. Cách mạng Việt Nam bị khủng
hoảng về con đường cứu nước. Trong hoàn cảnh đó Nguyễn Tất Thành đã đáp ứng được
yêu cầu của lịch sử. Nguyễn Tất Thành sinh ra trong gia đình trí thức yêu nước, quê
hương có truyền thống cách mạng. Người rất khâm phục tinh thần yêu nước của các cụ
Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, ….nhưng Người không tán thành đường lối cứu nước
của các cụ. Người quyết định tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc. Ngay từ nhỏ

10
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

Người sớm có tinh thần yêu nước. Khi vào học trường Quốc học ở Huế, Người tham gia
phong trào chống thuế ở Trung kì bị buộc thôi học. Người ra nước ngoài tìm đường cứu
nước
Để giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm tìm con đường cứu

12
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

nhận “bạn” “thù” một cách rõ ràng, rành mạch. Chúng ta căm thù chủ nghĩa đế quốc,
thực dân kẻ đã xâm lược đất nước ta, gây bao nỗi đau khổ cho dân tộc ta chứ nhân dân
tiến bộ các nước là anh em, như nhân dân Pháp, Mĩ trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp, Mĩ họ đã tích cực ủng hộ cuộc kháng chiến của ta. Như anh Hăng -ri - mác tanh
không chịu sang Đông Dương giết hại nhân dân Đông Dương, chị Ray- mông - điêng nằm
trên đường ray để cản đoàn tàu chở vũ khí sang Đông Dương của Pháp. Anh Mo-ri-xơn tự
thiêu trước nhà quốc hội Mĩ để phản đối cuộc chiến tranh của đế quốc Mĩ ở Việt Nam, và
bao nhiêu thanh niên Mĩ đốt thẻ quân dịch không chịu sang Việt Nam tàn sát đồng bào
ta… Ngày nay đất nước đã thống nhất, Nhà nước ta thực hiện đường lối đối ngoại tích
cực quan hệ giao lưu với thế giới, nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Chúng ta
“hòa nhập chứ không hòa tan, Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước trên thế giới”.
Cả dân tộc ta khép lại quá khứ hướng tới tương lai để xây dựng đất nước. Chúng ta khép
lại quá khứ chứ không bao giờ quên quá khứ, “Ai bắn vào quá khứ bằng phát súng lục, thì
tương lại sẽ trả lời bằng đại bác”. Vì vậy trong dạy học lịch sử lồng ghép tư tưởng này để
học sinh nhìn nhận đúng đắn đường lối đối ngoại của Đảng ta.
2.2.3 Để giáo dục tư tưởng: Suốt cuộc đời hoạt động của Bác là giải phóng giai
cấp, giải phóng loài người xây dựng một xã hội tốt đẹp không còn người bóc lột
người.
Khi dạy bài 16 chương trình lịch sử lớp 9. Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài.
Mục I: Thời gian Nguyễn Ái Quốc ở Pháp (1917-1923)

13


2.2.4 Giáo dục tư tưởng: Chăm lo, bồi dưỡng cho các thế hệ cách mạng đời sau.

Suốt trong cuộc đời hoạt động của Người lúc nào Người cũng chăm lo bồi dưỡng
tinh thần cách mạng cho các thế hệ sau. Năm 1925 trong bài “Gửi thanh niên An Nam”
Người nhắc nhở “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh
niên già cỗi của người không sớm hồi sinh”
Khi dạy bài 16 chương trình lịch sử 8: Thời gian Nguyễn Ái Quốc ở Trung Quốc
giáo viên nêu rõ. Để giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp Người rất chăm lo bồi dưỡng
tinh thần cách mạng cho thế hệ thanh niên. Người tập hợp thanh niên yêu nước trong tổ

15
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

chức “Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên” giáo dục, bồi dưỡng chủ nghĩa Mác -Lênin
cho thanh niên. Người mở lớp huấn luyện, đào tạo cho thanh niên yêu nước từ trong nước
sang. Một số thanh niên xuất sắc được chọn đi học trường Đại học Phương Đông ở Liên
xô, một số học trường quân sự ở Trung Quốc và Liên xô, còn lại về nước hoạt động.
những người này trở thành những cán bộ cốt cán của Đảng sau này như đồng chí Trần
Phú, Nguyễn Thị Minh Khai, Lê Hồng Phong….Còn lại cử về nước hoạt động đi vào
phong trào công nhân tổ chức, giác ngộ quần chúng đấu tranh gây dựng cơ sở cách mạng.
Để chuẩn bị ra đời một Đảng của giai cấp công nhân năm 1925 Người thành lập tổ chức
‘Hội cách mạng Việt Nam thanh niên” Hội cách mạng Việt Nam thanh niên là tiền thân
của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này. Qua việc lồng ghép giáo dục tư tưởng suôt cuộc
đời hoạt động của Bác lúc nào Người cũng chăm lo bồi dường đội ngũ kế cận, chăm lo

thế giới. Các cháu đoàn kết thì thế giới hòa bình, và dân chủ, sẽ không có chiến tranh.Các

17
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

cháu phải thi đua, tùy theo sức của các cháu, làm việc gì có ích cho kháng chiến thì thi
đua vậy”.Giáo viên liên hệ thực tế để giáo dục học sinh. Ngày nay đất nước hòa bình.Cả
nước tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì mỗi học sinh phải ra sức học
tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức, chiếm lĩnh đỉnh cao của tri thức. Để sau này
góp phần xây dựng đất nước.

2.2.5 Giáo dục cho học sinh tinh thần vì dân vì nước của Bác.

Tư tưởng này xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động của Bác, thể hiện qua nhiều bài
dạy. Suốt cuộc đời của chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ khi ra đi tìm đường cứu nước đến khi
vĩnh biệt chúng ta Người chỉ có một ham muốn “Ham muốn tột bậc là làm sao cho nước
nhà hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai
cũng được học hành….” Bác đã từng căn dặn các vị lãnh đạo “ Độc lập dân tộc phải gắn
liền với chủ nghĩa xã hội đem lại cơm no, áo ấm cho dân, nếu độc lập, dân còn nghèo đói

18
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy



Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

cao su đã mòn gót, sống trong ngôi nhà sàn. Người sống thanh bạch không ham địa vị,
không màng danh lợi Người nhiều lần tâm sự: “Tôi có một ham muốn, ham muốn tột bậc
là làm sao cho nước nhà hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có
cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành. Nếu nhân dân tín nhiệm tôi đứng ra gánh vác
công việc nước, không được nhân dân tín nhiệm thì tôi về làm bạn với trẻ chăn trâu và cụ
già hái củi….”. Trong bữa ăn các món ăn rất giản dị, thịt gà do Người nuôi, cá bắt dưới
hồ, có khi Người để lại đĩa thịt gà mà ăn trọn những quả cà xứ Nghệ. Có lúc nhà nước đề
nghị phong tặng huân chương và tạc tượng Bác. Bác nói “Đất nước có chiến tranh các chú
để đồng đúc đạn để đánh giặc”. Đức tính giản dị của Bác được nhà thơ Tố Hữu ca ngợi
“Mong manh áo vải hồn muôn trượng, hơn tượng đồng phơi những lối mòn”.Có một nhà
báo nước ngoài khi nhận xét về Người “Người giống một thầy giáo ở nông thôn hơn là vị
Chủ tịch nước”.

20
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

Phong cách giản dị của Hồ chủ tịch

Bác Hồ của chúng ta lối sống giản dị nhưng không tầm thường, nhân hậu nhưng
không yếu đuối. Khi Thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta Người và Đảng chủ trương
nhân nhượng để tránh cho dân tộc ta một cuộc chiến tranh, nhưng càng nhân nhượng thực
dân Pháp càn lấn tới quyết tâm cướp nước ta một lần nữa Người kiên quyết kêu gọi nhân

là một vài ví dụ nhỏ áp dụng lồng ghép, giáo dục tư tưởng của Bác vào dạy học lịch sử
IV. KẾT QUẢ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
1. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Qua nhiều năm dạy Lịch sử Việt Nam khối lớp 8, 9 tôi nhận thấy rằng. Việc lồng
ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong các tiết dạy làm cho tiết dạy sinh
động, học sinh hứng thú học tập hiểu thêm về cuộc đời hoạt động gian khổ và phẩm chất
cao đẹp của Bác. Từ đó giáo dục học sinh kính yêu Bác và ra sức học tập, rèn luyện, tu
dưỡng phẩm chất đạo đức làm theo lời Bác dạy. Ngoài tiết học trên lớp tôi cho học sinh
về nhà sưu tầm những câu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác. Khi dạy chương trình
ngoại khóa… Tôi cho học sinh thi kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh. Và khi kiểm tra định
kì ra câu hỏi trong khi kiểm tra. Ví dụ khi kiểm tra định kì khối lớp 8 giáo viên ra câu hỏi:
Vì sao Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước hoặc nêu những hoạt động của
Nguyễn Tất Thành từ năm 1911-1917? Hướng đi của Người có gì mới so với những nhà
yêu nước trước đó…..Đối với học sinh lớp 9: Nêu những đóng góp của của Nguyễn Ái
Quốc đối với cách mạng Việt Nam. Theo em đóng góp nào là quan trọng nhất ? Vì sao….
Để nắm bắt được hiệu quả của các bước lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ
CHí Minh nêu trên tôi đã tiến hành thử nghiệm và kết quả kiểm tra 15 phút và kết quả
kiểm tra học kì II năm học 2010-2011 thu được như sau:

24
Giáo viên: Nguyễn Thị Thủy

Trường THCS Hồng Thủy


Lồng ghép giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt Nam lớp 8, 9

Giỏi

Khá

9A

33

15

45,5

6

18,1

7

21,2

5

15,1

0

0

2

9B

35


15

42,0

8

23,2

2

5,6

0

0

4

9D

37

16

43,2

9

24,3


5

17,0

0

0

6

8B

36

17

47,2

7

19,4

10

27,8

2

5,6