PHẦN A: MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:" Người có tài mà không có đức là
người vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng
khó". Nhân dân ta có câu: " Tiên học lễ, hậu học văn" Các câu nói
trên khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng của phẩm chất đạo đức của
con người trong sự nhìn nhận, đánh giá, sự tồn tại và phát triển của
mỗi người nói riêng và xã hội nói chung. Chủ trương của Đảng và
Nhà nước ta hiện nay là giáo dục toàn diện, "Mục tiêu của giáo dục
phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân
cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách
nhiệm công dân " (Điều 23 - Luật Giáo dục năm 2005).
Để thực hiện được điều đó, các môn học, hoạt động giáo dục trong
nhà trường đều có ý nghĩa, vai trò nhất định. Trong đó, môn Giáo dục
công dân có vai trò quan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục cho học
sinh ý thức, hành vi người công dân, phát triển tâm lực và nhân cách
con người toàn diện. Đặc biệt, chương trình Giáo dục công dân lớp 10
1
đã đề cập đến một chủ đề lớn: "Công dân với đạo đức", đó là bản chất
và vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội. Mặt khác, qua môn Giáo
dục công dân lớp 10 học sinh hiểu được các quy tắc chẩn mực đạo
đức, quyền và nghĩa vụ cơ bản của một người thanh niên Việt Nam
hiện nay, có niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩn mực, có ý thức
tuân thủ pháp luật và có khả năng thực hiện đúng những quy tắc chuẩn
mực của xã hội.
Tuy nhiên, trong thực tế dạy và học, vai trò môn Giáo dục công dân
từ trước tới nay chưa được nhìn nhận một cách đúng đắn như nó vốn
có. Ở năm học đầu cấp, học sinh chịu nhiều áp lực bởi chương trình
học nặng hơn cũng như lo lắng nhiều cho việc thực hiện ước mơ, hoài
bão bằng con đường thi cử. Các em đa số chú tâm, giành nhiều thời

"mỏng", tôi xin được mạnh dạn đưa ra một biện pháp trong việc nâng
cao hứng thú cho học sinh bằng cách sử dụng các câu chuyện đạo đức.
III. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1. Mục đích nghiên cứu
Đánh giá được thực trạng việc học tập môn Giáo dục công dân 10
của học sinh ở trường Trung học phổ thông. Thông qua đó, nâng cao ý
thức và sự thích thú học môn Giáo dục công dân lớp 10 bằng việc sưu
tầm, chọn lọc các câu chuyện đạo đức phù hợp với nội dung từng bài.
Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho những ai quan tâm đến vấn
đề nâng cao hứng thú học môn Giáo dục công dân lớp 10.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Sưu tầm, chọn lọc những câu chuyện đạo đức, đồng thời nghiên cứu
nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 10 và việc học tập của
học sinh đối với môn học. Từ đó, sử dụng câu chuyện đạo đức phù
hợp trong từng tiết học để nâng cao hứng thú cho học sinh.
IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
4
1. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh các lớp 10 mà tôi được phân công trực tiếp giảng dạy năm
học 2012-2013: Lớp 10A1, 10A2, 10A3, 10A4, 10A5 - Trường THPT
Quan Hóa.
2. Phạm vi nghiên cứu:
Chương trình Sách giáo khoa Giáo dục công dân 10 (phần công dân
với đạo đức) Nhà xuất bản Giáo dục, năm 2011.
V. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
Từ tháng 8 năm 2012 đến tháng 4 năm 2013.
VI. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Sử dụng các phương pháp nghiên cứu của phép biện chứng duy vật:
Lôgic, lịch sử, phân tích, tổng hợp, so sánh để giải quyết nội dung
đề tài.

vấn đề, kỹ năng trình bày ý kiến trước đám đông.
Những câu chuyện đạo đức phản ánh những sự việc diễn ra trong
cuộc sống,những câu chuyện rất gần gũi và dễ hiểu đối với học sinh,
tạo cho các em có niềm tin vào các chuẩn mực đạo đức. Qua đó, các
em sẽ phát triển khả năng thích ứng được với cuộc sống bên ngoài, có
được lối sống đẹp, có cách ứng xử hay với những trường hợp cụ thể
xảy ra trong cuộc sống.
II. NHƯỢC ĐIỂM
Nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 10 rộng nên việc sưu
tầm tài liệu cần phải chọn lọc. Việc chọn lọc câu chuyện đạo đức cũng
rất mất thời gian đối với cả giáo viên và học sinh. Giáo viên phải đầu
tư thời gian để cập nhật các câu chuyện đạo đức có tính thời sự và liên
quan đến nội dung bài học.
Khi giảng dạy bằng câu chuyện đạo đức, nếu giáo viên không có
năng lực quản lý lớp, không định hướng cho học sinh đi vào giải quyết
7
những vấn đề trọng tâm thì sẽ bị cuốn theo những cuộc tranh luận của
học sinh.
Đòi hỏi tinh thần tự học, thái độ làm việc nghiêm túc và khả năng tư
duy độc lập, sáng tạo, năng động Nếu học sinh học thụ động, không
hợp tác thì sẽ làm giảm hiệu quả bài giảng.
Chương II
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1. Cở sở lí luận
Trước hết, ta nên bàn về một số khái niệm về đạo đức. Đạo đức là
tập hợp những quan điểm của một xã hội, của một tầng lớp xã hội, của
một tập hợp người nhất định về thế giới, về cách sống. Nhờ đó con
người điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích của
cộng đồng xã hội.

người với người, giữa cá nhân với xã hội, phù hợp yêu cầu của mỗi
chế độ chính trị và kinh tế xã hội nhất định. Nếu không tuân theo
những "nguyên tắc" ấy thì được gọi là người vô đạo đức.
2. Cở sở thực tiễn
Trong giai đoạn hiện nay, nhiều thầy cô giáo, một số nhà quản lý
giáo dục có cái nhìn bi quan về thực trạng đạo đức của học sinh. Một
số người tỏ ra bất lực trước các đối tượng học sinh nhất là những học
sinh cá biệt. Tình trạng gia tăng số học sinh hư, học sinh cá biệt không
có gì đáng ngạc nhiên Có thể dẫn ra đây một số nguyên nhân chủ
yếu:
Sự thiếu quan tâm chăm sóc của bố mẹ, gia đình và người thân.
Một số bậc phụ huynh cũng vì lo toan cuộc sống mưu sinh mà quên
10
bẵng đi việc giáo dục con cái, do đời sống gia đình khó khăn, quanh
năm làm ăn lam lũ hoặc phải đi làm ăn xa, hoặc các em thuộc gia đình
có bố mẹ ly dị, thiếu sự chăm sóc của bố hoặc mẹ, đôi khi thiếu cả hai,
phải sống với ông bà cho nên không đủ điều kiện chăm sóc, quản lý
con cái, việc giáo dục con cái phó mặc cho Nhà trường. Nhiều em bị
ảnh hưởng nặng nề từ bạo lực gia đình, sinh ra tính cục cằn, cáu bẩn,
bạo lực còn bị ảnh hưởng nhiều từ cuộc sống gia đình không êm ấm
Sự phát triển của kinh tế xã hội và mặt trái của cơ chế thị trường
cũng đang đặt ra một thực tế là: Nhiều học sinh, do gia đình có điều
kiện kinh tế khá giả, được nuông chiều thái quá. Họ chỉ biết dùng tiền
để chăm sóc con cái mà thiếu sự quản lý con mình, có tiền, nhiều em
bị lôi kéo, sa vào các trò chơi độc hại, sa vào tệ nạn xã hội.
Sự bùng nổ của thông tin: Ngày nay, dưới sự bùng nổ của thông
tin, của Điện thoại di động, của Internet, của phim ảnh, của các
Website đen đã tác động không nhỏ đến nhận thức, lối sống và cách
hành xử của học sinh. Việc sử dụng điện thoại di động, mạng internet
của học sinh dẫn đến một thực tế là lợi bất cập hại, vì mục tiêu học

DÂN LỚP 10
Hiện nay, ở trường Trung học phổ thông môn Giáo dục công dân
lớp 10 do tính đặc thù của môn thuộc khoa học xã hội; bên cạnh đó,
kiến thức môn học liên quan đến các quy tắc, chuẩn mực đạo đức cho
nên rất "gần gũi", tuy nhiên, học sinh không hứng thú học. Trong thời
gian tôi giảng dạy, tôi thấy tình trạng học sinh không học bài cũ,
không xem bài mới còn phổ biến, khi đưa ra một yêu cầu về nhà sưu
tầm tranh ảnh hoặc viết cảm nghĩ thì học sinh không có hứng khởi
làm, có làm cũng là miễn cưỡng, bắt buộc do đó hiệu quả mang lại
không cao. Từ việc không thích học môn Giáo dục công dân lớp 10
cho nên học sinh có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu
13
cá nhân phát triển lệch lạc, ý thức pháp luật kém, thiếu niềm tin trong
cuộc sống, không có tính tự chủ, dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu.
Thực trạng trên do nhiều nguyên nhân, như: Đa số giáo viên chưa
đầu tư xứng đáng cho môn học, vẫn còn chú trọng truyền thụ kiến
thức theo kiểu thuyết trình xen kẽ hỏi đáp, giảng giải kiến thức, ít phát
huy tính tích cực và phát triển tư duy; chỉ khai thác những câu chuyện,
thông tin, sự kiện, tình huống có sẵn ở sách giáo khoa, chưa tự tìm tòi
những điều mới để đưa vào bài giảng của mình sao cho phù hợp, sinh
động. Ngoài ra, trong thực tế dạy và học ở trường, phương tiện dạy
học còn thiếu thốn. Tranh ảnh trực quan giúp học sinh tìm hiểu và liên
hệ trực tiếp vào cuộc sống nhà trường chưa được trang bị. Đặc biệt, do
tâm lý chung của mọi người, trong đó cha mẹ học sinh cho rằng đây là
môn học phụ, kết quả học tập thế nào không quan trọng lắm, vì vậy
cũng không quan tâm nhiều và chưa chú ý động viên con em tích cực
học tập.
Từ những lí do trên mà trong giờ học Giáo dục công dân lớp 10
chưa gây hứng thú cho học sinh. Vì vậy, trong giảng dạy Giáo dục
công dân lớp 10, tôi đã sử dụng các câu chuyện đạo đức để gây hứng

Các câu chuyện đạo đức phải xuất phát từ nội dung cơ bản của bài,
sát với thực tế cuộc sống, phù hợp với trình độ nhận thức và tâm lý
lứa tuổi học sinh. Các câu chuyện đạo đức phải ngắn gọn, súc tích,
đảm bảo tính thẩm mỹ, ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu, không cầu kỳ,
sáo rỗng. Các câu chuyện đạo đức được khai thác theo các hướng khác
nhau, thể hiện ở cách giáo viên đặt câu hỏi gợi ý cho học sinh.
Trong quá trình sưu tầm các câu chuyện đạo đức để giảng dạy Giáo
dục công dân lớp 10, giáo viên phải vận dụng một cách đồng bộ tất cả
các nguyên tắc trên, nếu bỏ qua một nguyên tắc nào đó thì khi đưa câu
chuyện vào giảng dạy sẽ không hoàn thành mục tiêu bài học.
16
II. QUY TRÌNH SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC ĐỂ
GIẢNG DẠY GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
Sử dụng câu chuyện đạo đức để dạy học Giáo dục công dân lớp 10,
giáo viên phải thực hiện theo 3 bước sau:
Bước 1: Giáo viên chuẩn bị các câu chuyện đạo đức có nội dung phù
hợp với bài học. Sau đó, giáo viên tóm tắt ý chính của câu chuyện cho
ngắn gọn, dễ hiểu, dễ đưa vào bài học.
Bước 2: Học sinh lắng nghe câu chuyện. Giáo viên yêu cầu học
sinh phân tích và trả lời câu hỏi ở cuối câu chuyện.
Bước 3: Giáo viên theo dõi, lắng nghe, phân tích và tổng hợp các ý
kiến của học sinh trả lời; đồng thời nhận xét, bổ sung và đưa ra kết
luận.
Để làm rõ quy trình sử dụng câu chuyện đạo đức trong dạy học môn
Giáo dục công dân lớp 10, tôi xin đưa ra một số ví dụ cụ thể sau:
Ví dụ 1: Sau khi truyền đạt kiến thức ở phần 1a: " Lòng yêu
nước" (khái niệm) - Bài 14: "Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc". Giáo viên kể cho học sinh nghe câu chuyện đạo đức:
PHAN ĐÌNH GIÓT- Người anh hùng lấp lố Châu Mai
17

từ hỏa điểm lô cốt số 3 của lính pháp bắn rất mạnh vào đội hình ta.
Lực lượng xung kích bị trùn lại,Phan Đình Giót cố gắng lê lên,nhích
dần đến lô cốt số 3 với ý nghĩ cháy bỏng duy nhất là dập tắt ngay
lô cốt này. Anh đã dùng hết sức mình còn lại nâng tiểu liên lên bắn
mạnh vào Lỗ Châu Mai,Miệng hô to:" Quyết hy sinh vì Đảng vì
Dân" rồi dướn người lấy đà lao cả thân mình vào bịt kín Lỗ Châu
Mai địch. Hỏa điểm lợi hại nhất của Pháp đã bị dập tắt,toàn đơn vị
của ta ào ật xông lên như vũ bão,tiêu diệt gọn cứ điểm Hùm Lam,
giành thắng lợi trong trận đánh mở màn chiến dịch ĐBP. Anh ngã
19
xuống cũng như hàng nghìn chiến sĩ khác trong kháng chiến chống
Pháp,các anh đã về với đất mẹ thân yêu,anh ra đi thế nào thì khi trở
về với đất mẹ vẫn giản dị như thế:"Thân cát bụi lại trở về với cát bụi".
Nhưng cái chết của anh đâu phải là hết vì cái chết của anh làm thơm
đất,thơm trời,để đóa hoa tự do được nở,quả độc lập được kết trái.
Đúng là cái chết biến thành bất tử,là con người như chân lí sinh ra.
Anh là tấm gương sáng cho hàng lớp người đi sau tự soi mình và noi
theo lòng dũng cảm,ý trí quyết tâm,lòng căm thù giặc,hy sinh mình
để lấy bốn chữ: "Độc Lập Tự Do".
Bước 1: Giáo viên tóm gọn ý chính và kể cho học sinh nghe về câu
chuyện để củng cố phần 1a trong khoảng 2 phút. Giáo viên đưa ra câu
hỏi sau khi kết thúc:
Em có nhận xét gì hành động của anh hùng Phan Đình Giót?
Bước 2: Học sinh lắng nghe câu chuyện và trả lời câu hỏi sau khi kết
thúc câu chuyện. Học sinh thảo luận nhóm và trình bày ý kiến của
mình.
Bước 3: Giáo viên theo dõi và phân tích, tổng hợp ý kiến của các
nhóm, đồng thời bổ sung, kết luận: Hành đông lấp lố châu mai của
anh hùng Phan Đình Giót trong chiến dịch Điện biên phủ lịch sử thể
20

Bước 3: Giáo viên theo dõi và phân tích, tổng hợp ý kiến của các
nhóm, đồng thời bổ sung, kết luận: Thật vậy, gia đình là nơi đầy ấp
tiếng cười của trẻ thơ, tiếng hát của người mẹ và sức mạnh của người
cha. Nơi đó có hơi ấm của những con tim biết yêu, là ánh sáng của đôi
mắt tràn đầy hạnh phúc, là sự ân cần, là lòng chung thủy. Gia đình là
ngôi thánh đường đầu tiên cho tuổi thơ học những điều hay lẽ phải,
niềm tin và lý tưởng sống.
III. CÁC CÁCH SỬ DỤNG CÂU CHUYỆN ĐẠO ĐỨC ĐỂ
GIẢNG DẠY GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10.
22
1. Sử dụng câu chuyện đạo đức để giới thiệu bài
Thay thế cho cách giới thiệu bài thông thường bằng phương pháp
thuyết trình, giáo viên có thể sử dụng một câu chuyện đạo đức để gây
hứng thú cho học sinh khi bước vào bài mới.
Ví dụ: Để dẫn học sinh vào bài 12: "Công dân với tình yêu hôn nhân
và gia đình", Giáo viên có thể sử dụng câu chuyện sau: Chỉ có Thời
Gian mới hiểu được giá trị của Tình Yêu . . !
23
Ngày xửa ngày xưa, có một hòn đảo nơi đó có tất cả mọi cảm xúc
sinh sống: Hạnh Phúc, Nỗi Buồn, Tri Thức và những cái khác,
bao gồm cả Tình Yêu. Một ngày kia, các cảm xúc được thông báo
rằng hòn đảo này sẽ chìm, vì vậy tất cả đều đóng thuyền và rời
đi, ngoại trừ Tình Yêu,Tình Yêu là người duy nhất ở lại. Tình Yêu
muốn chống chọi đến giờ phút cuối cùng khi hòn đảo sắp chìm,
Tình Yêu mới quyết định nhờ giúp đỡ. Sự Giàu Có đang đi qua
Tình Yêu trên một chiếc thuyền rất lớn. Tình Yêu nói: "Giàu Có
ơi, có thể đưa tôi đi cùng với không? "Sự Giàu Có trả lời:
"Không, tôi không thể. Trong thuyền có rất nhiều vàng và bạc, ở
đây không có chỗ cho anh đâu. "Tình Yêu bèn quyết định nhờ
Phù Hoa, người cũng đi qua trên một con thuyền rất đẹp: "Phù