mục lục
Lời nói đầu ........................................................................................................... 2
Ch ơng I: Một số vấn đề về thiết kế và xây dựng cơ cấu tổ chức doanh
nghiệp trong môi tr ờng kinh tế xã hội hiện đại ............................................... 3
I. Lý luận chung ............................................................................................... 3
1. Khái niệm về tổ chức và cơ cấu tổ chức .................................................. 3
2. Vai trò của cơ cấu tổ chức ........................................................................ 4
3. Những cơ cấu tổ chức cơ bản .................................................................... 4
4. Các nhân tố ảnh h ởng tới cơ cấu tổ chức ................................................ 15
5. Thiết kế cơ cấu tổ chức ......................................................................... 16
II. Mô hình cơ cấu tổ chức trong môi tr ờng kinh tế xã hội hiện đại .............. 19
1. Đặc điểm môi tr ờng kinh tế xã hội hiện đại .......................................... 19
2. Một số nguyên tắc và yêu cầu đối với một cơ cấu tổ chức hiện đại ....... 19
III. Một số mô hình cơ cấu tổ chức n ớc ngoài ............................................... 21
1. Mô hình cơ cấu tổ chức của Amazon.com ........................................... 21
Ch ơng II: Thực trạng cơ cấu tổ chức trong môi tr ờng kinh tế xã hội hiện
đại tại Việt Nam ................................................................................................ 24
I. Mô hình cơ cấu tổ chức công ty Sữa Việt Nam - Vinamilk ....................... 24
1. Sơ đồ tổ chức ........................................................................................... 24
2. Phân tích sơ đồ tổ chức ......................................................................... 24
II. Mô hình cơ cấu tổ chức Tổng Công ty Xăng dầu Việt Nam .................... 25
1. Sơ đồ tổ chức .......................................................................................... 26
2. Phân tích tổ chức .................................................................................... 27
Lời kết ................................................................................................................ 29
1
Lời nói đầu
Trong điều kiện hội nhập nền kinh tế hiện nay, để đáp ứng đợc yêu cầu
của thị trờng cạnh tranh thì cơ cấu tổ chức trong doanh nghiệp cần phải hoàn
thiện để có thể nâng cao vị thế và khả năng cạnh tranh trên thị trờng. Khai thác
đầy đủ tiềm năng nh thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực quản lý
doanh nghiệp tối đa là vấn đề nhiều nhà quản lý doanh nghiệp chú ý.

* Nhân lực
* Tài lực
* Vật lực
* Thông tin
Quá trình quản lý
Kết quả:
* Đạt mục đích
* Đạt mục tiêu
- Sản phẩm
- Dịch vụ
*Mục tiêu đúng
* Hiệu quả cao
Lập kế hoạch
Kiểm tra
Tổ chức
Lãnh đạo
b. Cơ cấu tổ chức (chính thức) là một tổng thể các bộ phận (đơn vị và cá
nhân) có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, đợc chuyên môn hoá, có nhiệm vụ,
quyền hạn và trách nhiệm nhất định, đợc bố trí theo những cấp, những khâu
khác nhau nhằm thực hiện các hoạt động của tổ chức và tiến tới các mục tiêu đã
xác định.
2. Vai trò của cơ cấu tổ chức
- Xác định rõ mối tơng quan giữa các hoạt động cụ thể
- Xác định nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm nhất định đợc gắn liền với
các cá nhân, bộ phận, phân hệ của các tổ chức
- Xác định các mối quan hệ quyền lực trong tổ chức.
3. Những cơ cấu tổ chức cơ bản
a. Cơ cấu tổ chức trực tuyến
Cơ cấu tổ chức theo tuyến là tổ chức quân sự. ít nhất là từ Fréderic Đại đế
của nớc Phổ (trị vì từ năm 1740 1786) quân đội của ông đã trở thành hình

Phải tính đến quyền điều khiển và đòi hỏi sự chấp hành,
phải đạt đến sự cân bằng giữa quyền lực và trách nhiệm.
Tập trung quyền lực: ít nhiều phải luôn luôn có việc tập trung quyền lực nhng
phải thay đổi để sử dụng tối u khả năng của đội ngũ cán
bộ.
Kỷ luật: Sự tuân lệnh, sự thực hiện, sự cơng quyết, cách xử sự và
dấu hiệu bên ngoài phải phù hợp với quy chế và tập quán tổ
chức.
Lợi ích riêng phải phục
tùng lợi ích chung:
Nhờ tính cơng quyết, tính gơng mẫu, sự thông cảm đúng
đắn, và sự thờng xuyên giám sát.
Công lý: Dựa trên lòng tốt và công bằng nhằm đa đội ngũ cán bộ đi
đến thực hiện các nhiệm vụ chức năng của mình: trả công
đứng đắn nhằm khuyến khích tinh thần, không rơi vào trả
công quá mức.
Tính ổn định của đội
ngũ cán bộ:
Nhằm khuyến khích năng lực
Sự đoàn kết của đội ngũ
cán bộ:
Để thúc đẩy sự hài hoà - nguồn gốc của sức mạnh.
Các sơ đồ cơ cấu tổ chức theo tuyến:

Hình 2a: Cơ cấu tổ chức theo tuyến giản đơn
Mô hình này thờng thấy ở các hộ kinh doanh nhỏ, các nhóm làm việc. Ví
dụ: nhóm nông dân gặt lúa trên ruộng hoặc hộ gia đình kinh doanh dịch vụ xay
xát lúa gạo.

5

nhau. Hãng chú ý đến một công chúng đợc lựa chọn kỹ càng và phục vụ họ một
cách chính xác theo khoa học bánh mì kẹp thịt. Mc Donalds có riêng Tr-
ờng đại học bánh mỳ kẹp thịt, ở đó dạy môn học này cho giám đốc các công ty
con, đã xuất bản 1 tập chỉ dẫn chi tiết cho giám đốc các công ty con về các công
việc hàng ngày trong nội bộ hệ thống kinh doanh.
Nhìn một cách toàn diện cơ cấu tổ chức ktheo tuyến mang hình ảnh một tổ
chức máy móc có những mặt mạnh và điểm yếu nhất định.
Các mặt mạnh của cơ cấu tổ chức theo tuyến:
1. Phù hợp với các nhiệm vụ đơn giản
2. Khi môi trờng ổn định đạt tới trạng thái đảm bảo thì vận hành tốt.
3. Khi muốn sản xuất một sản phẩm nhất định trong một thời gian dài
4. Khi độ chính xác là một tiêu chuẩn quan trọng
5. Khi các yếu tố con ngời của máy móc đợc tuân thủ và hoạt động nh
dự kiến.
6. Bất kỳ thành viên nào trong tổ chức cũng biết đích xác thủ trởng trực
tiếp và duy nhất của mình.
Những hạn chế của cơ cấu tổ chức theo tuyến:
1. Đây là một loại hình tổ chức rất khó thích nghi với hoàn cảnh vì nó
thiết ké để đạt đợc mục tiêu định trớc chứ không phải để đổi mới.
2. Gây tình trạng quan liêu, thiển cận, cứng nhắc
3. Có những hậu quả bất ngờ ngoài mong muốn nếu nh lợi ích ngời làm
việc đứng trên mục tiêu của tổ chức.
4. Có tác động không tốt đến sức khoẻ tâm thần của nhân viên cấp dới cho
công việc đơn điệu.
5. Ngời quản lý phải giải quyết những nhiệm vụ phức tạp và phải chỉ đạo
cho thuộc cấp của mình mọi vấn đề trong công tác.
Một số mô hình thực tế tổ chức theo tuyến:
Hình 2c: Cơ cấu tổ chức theo tuyến trong quán ăn nhỏ

7

Trong mô hình trên, mỗi học sinh trực thuộc 3 giáo viên phụ trách 3 môn
khác nhau. Trong giờ học của giáo viên nào thì học sinh nhận sự chỉ dẫn và lãnh
đạo trực tiếp từ giáo viên đó. Giả sử giáo viên môn toán đồng thời là giáo viên
chủ nhiệm thì ngoài giờ học của các giáo viên khác, giáo viên toán cũng phụ
trách kiêm công tác quản lý học sinh của lớp.
Mô hình cơ cấu tổ chức theo chức năng ở các doanh nghiệp có chi nhánh:

Hình 3b: Cơ cấu tổ chức theo chức năng trong doanh nghiệp
Theo mô hình trên, giám đốc phụ trách chung, các phó giám đốc chuyên
môn phụ trách từng vấn đề chuyên môn cụ thể. Mỗi chi nhánh của công ty chịu
sự quản lý đồng thời của cả 4 phó giám đốc chuyên môn.
Sự khác nhau giữa cơ cấu tổ chức theo chức năng ở trên so với cơ cấu tổ
chức theo tuyến (hình 2d) đợc thể hiện khá rõ. Trong hình 2d, tổng giám đốc và
giám đốc các chi nhánh phải có kiến thức đầy đủ về các chuyên môn từ
9
Hiệu trưởng
GV văn học
GV toán
GV Lý
Học sinh
Tổng giám đốc
PTGĐ
Marketing
PTGĐ
nhân sự
PTGĐ
Tài chính
Chi nhánh
PTGĐ
Sản xuất

ờng quanh tổ chức luôn phức tạp. Do đó, ngời quản lý khi thiết kế cơ cấu tổ
10
Quyền hạn trực tuyến
Quyền hạn chức năng
chức khắc phục bằng cách phối hợp hai hoặc nhiều tổ chức dơn giản thành một
mô hình tổ chức hỗn hợp thờng đợc gọi là mô hình tổ chức ma trận.
Hình 4: Hệ thống tổ chức hỗn hợp (theo tuyến và chức năng)
Nguồn: P.M Kec-Gien-Xtep, Những nguyên lý của công tác tổ chức, Nhà
xuất bản Lao động, 1974, trang 48.

11
Giám đốc
PGĐ
Nhân sự
PGĐ
Tài chính
PGĐ
Sản xuất
Kỹ sư máy
Trưởng phòng
kế hoạch
Quản đốc
Đốc công
Đốc công
Công nhân
Công nhân
Công nhân
Công nhân
Quyền hạn trực tuyến
Quyền hạn chức năng