SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
I./ ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Bối cảnh của đề tài:
Hiện nay, chúng ta đang chứng kiến sự phát triển như vũ bão của Công
nghệ thông tin và truyền thông (ICT). Với sự ra đời của Internet, nó đã thực sự
mở ra một kỷ nguyên ứng dụng Công nghệ thông tin và truyền thông trong mọi
lĩnh vực của kinh tế, xã hội Trong khung cảnh đó, giáo dục và đào tạo được
coi là “mảnh đất màu mỡ” để cho các ứng dụng của ICT phát triển, điều đó sẽ
tạo ra những thay đổi sâu sắc trong công nghệ đào tạo và giáo dục.
Việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy thể hiện rõ nét nhất qua
các “giáo án điện tử” - đây không phải là việc làm mới mẻ song nhiều người
vẫn còn lúng túng trong việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào bài giảng. Và
LectureMaker là phần mềm soạn thảo bài giảng đa phương tiện tương thích với
chuẩn SCORM để làm bài giảng e-learning cho các hệ thống học tập trực tuyến.
Đề tài này như là một cách để giúp giáo viên hiểu nhanh, ứng dụng nhanh
các công nghệ hiện đại một cách đơn giản nhất, tránh mất thời gian mày mò và
tránh dùng phải các công nghệ lạc hậu.
2. Lý do chọn đề tài:
Việc đưa công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạy trong nhà trường
nói chung đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục. Thực tế đó đòi
hỏi cần phải nhanh chóng nâng cao chất lượng giảng dạy bằng cách phát huy
những ưu thế của lĩnh vực CNTT, phải biết tận dụng nó, biến nó thành công cụ
hiệu quả phục vụ cho sự nghiệp giáo dục. Việc đưa CNTT vào giảng dạy những
năm gần đây đã chứng minh, Công nghệ tin học đem lại hiệu quả rất lớn trong
quá trình dạy học, làm thay đổi nội dung, phương pháp dạy học. CNTT là
phương tiện để tiến tới “xã hội học tập”. Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai
trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn
nhân lực cho CNTT. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu “đẩy mạnh ứng
dụng CNTT trong giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học
theo hướng dẫn học CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
giảng đa phương tiện nhanh chóng và dễ dàng. Không chỉ có vậy, bạn lại còn có
thể tận dụng lại các bài giảng đã từng làm trên những định dạng khác như
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
2
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
Powerpoint, PDF, Flash, Audio, Video… để đưa vào làm nội dung bài giảng
mới của mình. Với phần mềm này cho phép các giáo viên tạo ra các bài giảng và
thể hiện các bài giảng một cách linh hoạt, nhịp nhàng. Đặc biệt điểm mạnh của
phần mềm này là cho phép liên kết với tất cả các chương trình được tạo ra từ các
công cụ tạo bài giảng khác, đồng thời phần mềm cho phép tạo ra các bài giảng
có âm thanh, hình ảnh, chuyển động và tương tác với các hiệu ứng hết sức
phong phú Nhờ vậy, thông qua phần mềm này, giáo viên hoàn toàn có thể tạo
ra được các bài giảng theo phương pháp giảng bài của mình.
3. Phạm vi và đối tượng của đề tài
Đề tài xoay quanh nghiên cứu việc giảng dạy và học tập của giáo viên và
học sinh, học viên trên địa bàn tỉnh Kiên Giang. Song đối tượng nghiên cứu điển
hình mà tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này là chương trình tin học nghề THPT
của lớp 3/1 – học sinh học nghề của trung tâm GDTX Kiên Lương.
4. Mục đích của đề tài:
- Hiện nay, giáo án điện tử đã và đang được nhiều giáo viên sử dụng trong
công tác giảng dạy, nhưng theo kết quả của buổi tập huấn về giáo án điện tử
(GAĐT) tháng 06/2010 tại Sở Giáo Dục & Đào Tạo Kiên Giang thì những bài
giảng trước đây trên máy tính mà ta nghĩ là giáo án điện tử lại không phải là
giáo án điện tử mà đó chỉ là bài giảng trên máy tính. Vì giáo án điện tử là một
bài giảng mà người học không cần có sự hỗ trợ trực tiếp của người dạy vẫn có
thể học được, là bài giảng chứa đầy đủ nội dung thông tin của bài học, hình ảnh
và lời giảng của giáo viên.
- Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, công nghệ thông tin hiện
nay thì hầu hết mọi người đều bận bịu với công việc của mình. Người muốn học
thì nhiều nhưng vì điều kiện công việc không thể tự đến địa điểm, trung tâm để
Giỏi Khá Trung bình Yếu - kém
SL % SL % SL % SL %
25 5 20 8 32 10 40 2 8
Rõ ràng không thể phủ nhận thành công của các phương pháp dạy học
truyền thống song kết quả khảo sát như trên là chưa thực sự đồng đều.
2. Thực trạng vấn đề:
2.1./ Thuận lợi:
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
4
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
- Hiện nay trên đại bàn tỉnh phần lớn đã được kết nối mạng Internet, như
vậy để kiếm tìm một thông tin liên quan đến bài dạy để đưa vào GAĐT hay
công bố trên mạng các bài giảng điện tử là một việc làm khá dễ dàng.
- Các phòng máy và máy chiếu đa chức năng (Multimedia projector)
cũng đang dần được trang bị trong nhà trường.
- Sử dụng bài giảng điện tử với môi trường đa phương tiện kết hợp
những hình ảnh, video, camera… với âm thanh, văn bản, biểu đồ… được trình
bày qua máy tính theo kịch bản vạch sẵn nhằm đạt hiệu quả tối đa qua một quá
trình học đa giác quan.
Như tôi đã trình bày ở trên, sử dụng phần mềm và kết hợp các phần
mềm tiện ích vào thiết kế bài giảng điện tử là phương pháp dạy học mới cần
được ứng dụng để đem lại kết quả tốt nhất trong việc dạy và học. Đó còn là một
cách tiếp cận Công nghệ thông tin, phát huy tính tích cực, chủ động, mạnh dạn
tiếp thu và sử dụng tin học trong nhà trường của cả giáo viên và học sinh.
2.2./ Khó khăn:
- Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng GAĐT vì cho rằng mất nhiều thời
gian để chuẩn bị một bài giảng. Việc thực hiện bài giảng một cách công phu
bằng các dẫn chứng sống động trên màn chiếu (slide) là một điều không phải dễ
dàng với nhiều giáo viên. Để có một bài giảng như thế đòi hỏi phải mất nhiều
thời gian chuẩn bị trong khi số tiết của mỗi giáo viên trong tuần là khá lớn, trang
cho mình.
Tìm hiểu và nghiên cứu thêm những kỹ năng cơ bản và nâng cao trong
việc sử dụng GAĐT để làm phong phú thêm những dạng bài tập khác
nhau.
Tham gia các buổi thao giảng để thu nhận những góp ý chân thành từ
đồng nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy theo phương pháp
mới.
Thăm dò và đánh giá chất lượng học sinh sau giờ học để nắm bắt được
thực chất chất lượng của các em.
Tôi nghĩ rằng, với khả năng sư phạm vốn có, lòng yêu nghề và ham học
hỏi cộng thêm bồi dưỡng một ít về kiến thức tin học, các giáo viên hoàn toàn có
thể thiết kế được bài giảng điện tử để thể hiện tốt hơn phương pháp sư phạm,
góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy.
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
6
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
3.2./ Các biện pháp tổ chức thực hiện:
Biện pháp 1: Ngoài kiến thức chuyên môn cần phải trang bị những
kiến thức tin học cơ bản nhất:
Mặc dù GAĐT chưa được các trường học đón nhận rộng rãi, chưa thực sự
phổ biến nhưng bước đầu nó đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác
hẳn cách học và cách giảng dạy truyền thống. Phải chăng việc dạy bằng GAĐT
sẽ giúp người thầy đỡ vất vả bởi vì chỉ cần soạn giảng và công bố bài giảng của
mình để người học tự học, nhưng để bài dạy thực sự hiệu quả thì người dạy cũng
phải bỏ công tìm hiểu, làm quen với cách giảng bài mới này. Cụ thể, người thầy
cần phải:
- Có kiến thức cơ bản về sử dụng máy tính
- Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint, ViOlet, LectureMaker
- Biết cách truy cập và khai thác tài nguyên Internet.
- Có khả năng sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh, làm các ảnh động, cắt
từ Internet đều thỏa mãn ý muốn của chúng ta. Chẳng hạn, khi cần đoạn phim
“Đại thắng 30/04” tôi đã dùng máy tìm kiếm Google www.google.com.vn và
tìm được nhiều nguồn tư liệu phù hợp với chủ đề cần tìm, vấn đề còn lại là phải
lựa chọn thích hợp để đưa vào bài giảng và giáo viên bộ môn đã chọn đoạn phim
minh họa này ở địa chỉ www.tulieu.bachkim.vn. Để có được những tư liệu trên
và nhiều hơn nữa, giáo viên cần phải có sự sưu tầm và mạng Internet là nơi sưu
tầm phong phú nhất. Các bạn có thể sưu tầm được rất nhiều tài liệu từ các địa
chỉ như: www.tulieu.bachkim.vn; www.dayhoc.vn; www.dayhocintel.org hoặc
tìm kiếm trong www.google.com.vn với từ khóa (nội dung cần tìm) thích hợp…
Biện pháp 3: Đưa các tư liệu cần thiết vào bài dạy:
Khi đã sưu tập được những tư liệu cần thiết cần phải có sự chọn lọc cần
thiết để đưa vào bài giảng của mình. Không nên sử dụng quá nhiều hình ảnh tư
liệu mà chỉ sử dụng ở mức độ vừa phải để tránh làm phân tán sự tập trung của
học sinh.
Sau khi đưa hình ảnh minh họa vào bài giảng, thao tác cơ bản nhất đòi hỏi
người thầy phải nắm được là cách thiết lập các hiệu ứng để làm cho bài giảng
sinh động, mang lại không khí học tập, giảng dạy mới mẻ. Các hiệu ứng nên sử
dụng một cách đơn giản để không làm ảnh hưởng đến sự tiếp thu kiến thức của
học sinh. Bên cạnh đó giáo viên có thể sử dụng thêm phần mềm ViOlet để thiết
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
8
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
kế được nhiều kiểu bài tập khác nhau rất phong phú và hấp dẫn như trò chơi ô
chữ, lựa chọn đáp án, kéo thả chữ… rất dễ dàng. Ngoài ra, việc làm này còn
giúp cho người học tiết kiệm được thời gian, có thể tự học mọi lúc mọi nơi mà
không cần phải trực tiếp đến lớp học… Nội dung hiển thị đến đâu, giáo viên
giảng đến đó, chỗ nào chưa hiểu thì ta có thể xem, nghe nhiều lần, giúp người
học hiểu bài sâu hơn.
Để soạn một bài giảng bằng GAĐT với sự hỗ trợ của phần mềm
LectureMaker ta thực hiện các bước sau:
- Body Master: Tương ứng với các nội dung Silde bài giảng.
Với Slide Master đang mở, trên thanh menu chính, chon menu Design và
chọn tiếp ô template như trên hình:
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
10
(H3 – Chọn Template)
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
Tại đây ta sẽ chọn mẫu template áp dụng cho bài giảng của chúng ta.
Đầu tiên là chọn 1 mẫu template cho Title Master bằng cách kích chọn
Slide Title Master trên khung hình Slide Master, sau đó trong ô Template của
menu Design, tiến hành chọn một mẫu template mong muốn.
Với Slide Body Master, chọn Slide này trong khung hình Slide Master rồi
chọn một mẫu template mong muốn trong ô Template của menu Design.
Kết quả thu được như hình:
(H4 – Thiết lập Slide)
Đóng cửa sổ Slide Master để quay về màn hình soạn thảo bằng cách kích
lên khung hình Slide Master hoặc vào menu View, chọn nút Close Slide Master.
Với các bước thao tác trên, chúng ta đã hoàn thành việc tạo tính thống
nhất cho bài giảng.
Bước 2: Đưa nội dung đã có trên Powerpoint,ViOlet và Excel vào bài
giảng:
Sau khi đóng khung hình MasterSlide, ta quay trở về khung hình Slide
Screen. Lúc này trên màn hình có sẵn Slide đầu tiên là Slide mà bạn sẽ đưa các
nội dung giới thiệu về bài giảng như là: Tên bài giảng, Nội dung gì, Họ tên thầy
giáo, Tên trường …
Đưa nội dung giới thiệu vào Slide đầu tiên:
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
11
(H6 – Thêm trang mới)
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
slide vào đúng vị trí ô thể hiện nội dung trên bài giảng như hình dưới:
Ở mục củng cố bài ta thực hiện bằng các bài tập trắc nghiệm với phần
mềm ViOlet, như vậy ta sẽ thực hiện chèn flast violet vào LectureMaker. Ta tiếp
tục thêm một trang mới vào dưới trang bài giảng để sử dụng cho việc củng cố
bài.
- Chọn mục Insert/ flash và tìm đến thư mục chứa file flash của Violet bạn
muốn chèn như hình vẽ:
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
14
(H10 – Các Slide được đưa vào)
(H11 – Chèn file flast ViOlet)
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
- Tại cửa sổ hiện ra bạn chọn file đuôi swf cần chèn. Chú ý mục URL bạn
cần chọn đường dẫn cho file đó, Trong tab When opening chọn thẻ Link only.
Bấm Open để hoàn tất. (H12 – Chèn Flast ViOlet)
- Lưu file và thoát chương trình để chạy thử.
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
15
(H13 - File chạy thử)
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
Kết nối Lecture Maker với Excel:
Tiếp tục thêm một trang mới vào dưới trang Củng cố bài để làm trang Bài
tập về nhà. Tại trang này ta tạo một Button Bài tập về nhà bằng cách vào menu
Insert/Button/General Button như hình dưới:
(H14 – Tạo button)
Sau đó nháy phải chuột vào button chọn Object property để đặt thuộc tính
Ta chọn menu Insert/ chọn Textbox như hình dưới:
Trên slide đang mở, kéo thả chuột tại vị trí muốn đặt textbox rồi nhập văn
bản vào đó. Để định dạng cho văn bản, chọn menu Home, dùng các ô tương ứng
để định dạng cho văn bản.
(H23 – định dạng)
Bước 4: Đưa câu hỏi kiểm tra vào bài giảng:
Để tăng khả năng tương tác giữa bài giảng và người học, ta có thể đưa
thêm các câu hỏi kiểm tra vào bài giảng.
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
18
(H20 – Định dạng cho Menu)
(H22 – Thêm một textbox)
(H21 – Menu định hướng)
H15 – Định dạng cho Menu)
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
Lecture Maker cung cấp 2 dạng câu hỏi tương tác: câu hỏi đa lựa chọn và
câu hỏi trả lời ngắn:
Trên bài giảng này, chúng ta sẽ một câu hỏi dạng trả lời ngắn làm câu hỏi cho
phần kiểm tra bài cũ.
Để có phần kiểm tra bài cũ, ta thêm một slide mới vào trước slide thứ
trong bài giảng của chúng ta (slide thứ nhất là slide tiêu đề và giới thiệu về bài
học). Từ menu Insert, trong ô Quiz, chọn Short Answer Quiz trên trang slide
xuất hiện một hộp textbox cho bạn nhập câu hỏi và một ô text cho bạn nhập đáp
án trả lời như dưới hình:
Để xác định các thuộc tính cho câu hỏi
này, chọn và nháy chuột phải lên đối tượng này
bên cửa sổ Object list, rồi chọn Object
Properties như dưới hình:
Trên cửa sổ thuộc tính của Short Answer
Quiz:
chúng ta là có video chạy và nội dung các trang hiển thị tương ứng với video thì
ta sẽ thực hiện đồng bộ video với các trang này.
Bước 6: Đồng bộ nội dung bài giảng với video:
Trên slide đã đặt video, nháy chuột phải vào khung hình Video và chọn
Object Property:
Cửa sổ Object property mở ra, kích chọn Sync with Slide và kích chọn nút
Sync Setup như hình dưới:
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng
21
Trang Video Sync:
(H30 – Thuộc tính video)
(H31 – Đồng bộ video)
SKKN: “Bài giảng điện tử với Lecture Maker”
Trên trang đồng bộ Video này, sau khi kích nút play video để video chạy,
căn cứ theo nội dung video đang chạy tương ứng với slide nào thì bạn chỉ cần
kích nút Sync ở bên dưới. Khi đó, trên cột Sync Time sẽ thể hiện thời gian bắt
đầu xuất hiện Slide nội dung khi video chạy tới.
Sau khi thực hiện đầy đủ các thao tác ta có kết quả của bài giảng GAĐT
“Sử dụng hàm logic” như sau:
(H32 – Các slide bài giảng)
Bước 7: Kết xuất bài giảng:
Bài giảng làm ra từ Lecture Maker có thể được dùng trong dạy và học ở
nhiều hình thức như để giảng bài trên lớp, để học tập trực tuyến, hay cũng có thể
dùng cho tự học ở nhà. Phần mềm Lecture Maker cho phép kết xuất bài giảng ra
nhiều định dạng khác nhau, phục vụ cho nhiều mục đích sử dụng khác nhau.
Như kết xuất bài giảng ra định dạng web, định dạng SCO, gói SCORM, file
chạy .exe. Ở đề tài này tôi thực hiện kết xuất ra file chạy .exe.
Bài giảng có thể kết xuất ra file chạy .exe để dùng cho học tập hoặc giảng
dạy theo hình thức offline. Ở định dạng này, bài giảng có thể mang đến bất cứ
máy nào có Hệ điều hành Windows thì đều
ứng với các tiết học nội dung cụ thể sẽ được trình bày trong mỗi tiết học là gì?
Vấn đề nào trình bày trước, vấn đề nào trình bày sau? Vấn đề nào cần được
trọng tâm và nhấn mạnh? Dành thời gian cho từng vấn đề là bao nhiêu? …
4. Hiệu quả của SKKN:
Sau một quá trình nghiên cứu và vận dụng trong chuyên đề soạn giảng
GAĐT ở trung tâm cho học sinh học nghề Tin học và soạn giảng bằng GAĐT
cho học sinh để thử nghiệm; sau mỗi tiết dạy, tôi đã cùng các đồng chí giáo viên
của tổ thảo luận, góp ý, rút kinh nghiệm và đi đến nhận xét thống nhất: GAĐT
đã góp phần cải tiến rõ rệt chất lượng học tập của người học và nâng cao chất
lượng nghiệp vụ của giáo viên. Đến thời điểm này toàn thể giáo viên trong địa
bàn tỉnh đã quan tâm đến GAĐT và trong năm học 2011 - 2012 này hầu hết các
giáo viên đều sử dụng phần mềm Pwerpoint để giảng dạy. Đồng thời ban giám
hiệu các nhà trường cũng đã tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất cũng như
khuyến khích giáo viên sử dụng GAĐT. Bên cạnh đó chất lượng khảo sát học
sinh sau tiết dạy bài “Sử dụng hàm logic” - Giáo trình Microsoft Excel của học
sinh lớp 3/1 - Trung tâm GDTX Kiên Lương cho thấy việc sử dụng GAĐT đã
góp phần nâng cao chất lượng đại trà của học viên, chất lượng học tập của học
viên cũng đồng đều hơn. Cụ thể:
Sĩ số
Giỏi Khá Trung bình Yếu - kém
SL % SL % SL % SL %
25 8 32 12 48 5 20 0 0
III./ KẾT LUẬN
1./ Bài học kinh nghiệm:
1.1./ Kỹ năng trình bày:
Màu sắc (nền slide, font chữ, các tiêu đề ) dễ nhìn, chữ đủ to, rõ, không
bé quá, chi chít làm rối mắt, không lòe loẹt. Không lạm dụng âm thanh ồn ào,
nhạc nền có thể gây sự mất tập trung của học sinh vào nội dung chính của bài
giảng, có thể đưa logo của trường, hay tên của người soạn bài giảng vào.
Trung tâm GDTX Kiên Lương GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng