1

S
TR
"


Hác gi: Nguy Th Nh Hoa
 v: Tr THPT H Quang
Y ên Bái, tháng 2 năm 2012 2


:   2
1. Lí do chọn SKKN 2
2. Thời gian thực hiện và triển khai SKKN 3
:  4
1. Cơ sở lý luận của vấn đề 4
2. Thực trạng của vấn đề 5
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 6
3.1 Kinh nghiệm áp dụng 6
3.2 Các giải pháp thực hiện 7
3.2.1. Nguyên tắc tính Đảng 7
3.2.2. Nguyên tắc tính khoa học 9
3.2.3. Nguyên tắc tính thực tiễn 13
4. Hiệu quả của SKKN 15
 17

các chức năng và nhiệm vụ của môn học, người giáo viên trong mỗi tiết dạy cần
phải quán triệt sâu sắc các nguyên tắc cơ bản:
Nguyên tắc tính Đảng.
Nguyên tắc tính khoa học.
Nguyên tắc tính thực tiễn.
Đó là luận điểm xuất phát có tính quy luật chỉ đạo toàn bộ quá trình giảng
dạy của người giáo viên nói chung và việc học tập môn GDCD của các em học
sinh nói riêng.
Thực tế cho thấy rằng việc áp dụng kinh nghiệm “Cần quán triệt sâu sắc
các nguyên tắc cơ bản vào trong việc giảng dạy môn GDCD ở nhà trường
THPT” đã giúp cho tiết dạy, giờ dạy của cá nhân tôi, sinh động hơn, hấp dẫn
hơn và đạt hiệu quả cao hơn. Chính vì vậy tôi xin được trình bày một số kinh
nghiệm của bản thân về việc "Áp dụng các nguyên tắc tính Đảng, tính khoa học, 4
tính thực tiễn trong giảng dạy môn GDCD ở trường THPT Hồng Quang". Tôi hi
vọng rằng, sáng kiến kinh nghiệm này sẽ giúp cho kinh nghiệm giảng dạy của
các bạn càng thêm phong phú.

Nghiên cứu và thực nghiệm từ năm học 2011-2012

luật cao là những con người kế thừa và xây dựng CNXH vừa hồng vừa chuyên”.
Điều 2, chương I của Luật giáo dục năm 2005 nêu rõ : “ Mục tiêu giáo
dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có tri thức, đạo đức,
sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và
CNXH: hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công
dân; đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Điều 27, mục 2, chương III của Luật giáo dục năm 2005 khẳng định
“Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức,
trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,
tính năng động sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây
dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên
hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Trong việc giảng dạy môn GDCD ở nhà trường THPT, một yêu cầu tổng
quát đặt ra cho mỗi người giáo viên là truyền thụ chính xác, đầy đủ các tri thức
khoa học về chủ nghĩa Mác-LêNin, các đường lối chủ trương chính sách của
Đảng tới đối tượng học sinh THPT còn ít tuổi, vốn sống thực tiễn nghèo nàn,
khả năng tư duy khái quát chưa cao.
Chính vì vậy việc quán triệt các nguyên tắc, tính Đảng, tính khoa học,
tính thực tiễn vào trong việc giảng dạy môn GDCD ở nhà trường THPT vùng 3 6
nói riêng và ở các trường THPT nói chung là một luận điểm có tính chỉ đạo toàn
bộ hoạt động dạy của người giáo viên và hoạt động học của người học sinh.

Xuất phát từ những thực tế trên, bản thân tôi là một giáo viên THPT cũng
luôn trăn trở về đổi mới phương pháp giảng dạy của mình, về đối tượng giảng
dạy của mình… để làm sao cho mỗi giờ giảng phải đạt kết quả cao nhất.
Xuất phát từ đặc trưng của bộ môn GDCD với nội dung là những nguyên
lý của chủ nghĩa Mác-LêNin, những đường lối chính sách của Đảng cho nên

Qua thực tế áp dụng kinh nghiệm “Cần quán triệt sâu sắc các nguyên tắc
tính Đảng, tính khoa học và tính thực tiễn trong quá trình giảng dạy môn GDCD
ở nhà trường THPT tôi thấy giờ dạy của mình đạt hiệu quả cao hơn.
Để đánh giá hiệu quả sáng kiến trước khi áp dụng tôi đã tiến hành khảo
sát một số học sinh các lớp giảng dạy với câu hỏi: Em có hứng thú với môn học
GDCD không? Kết quả thu được như sau:


h

Không
thích


256 HS
150(58,6%)
83(32,4%)
0 ( 0 %)
23(9,0%)

 

Việc quán triệt các nguyên tắc tính Đảng, tính khoa học, tính thực
tiễn trong việc dạy môn GDCD ở nhà trường THPT có ý nghĩa cực kì quan
trọng đối với người giáo viên không những ở khâu giảng bài ở trên lớp mà
còn có tác dụng tích cực ở khâu soạn giáo án trước khi lên lớp.
Trong quá trình giảng dạy với những kiến thức được học ở trường
ĐH tôi nhận thấy rằng học thuyết Mác-Lênin là học thuyết xã hội mang
tính đúng đắn sâu sắc, vì thế khi soạn giảng tôi cố giảng chắt lọc những
kiến thức cơ bản nhất của bài học để học sinh dễ hiểu dễ nhớ dễ vận dụng,

công khai giữ vững lập trường của giai cấp công nhân của Đảng mà giảng dạy.
Lê Nin có nói rằng: Chủ nghĩa duy vật bắt buộc chúng ta mỗi khi đánh giá một
sự kiện phải công khai dứt khoát đứng về một tập đoàn xã hội nhất định (quan
điểm giai cấp). 9
Trung thực với chủ nghĩa Mác-Lênin là yêu cầu quan trọng bậc nhất đối
với người giáo viên GDCD. Nó đòi hỏi mỗi người giáo viên phải không ngừng
học tập nâng cao trình độ hiểu biết một cách thấu đáo về chủ nghĩa Mác-Lênin,
về đường lối chính sách của Đảng, đồng thời phải không ngừng rèn luyện bồi
dưỡng lòng nhiệt tình cách mạng. Trong hai điều đó thì nhiệt tình cách mạng là
cái gốc.
* Ví dụ:
Khi giảng dạy bài 2 "Thế giới vật chất tồn tại khách quan"(lớp 10) thì cần
khẳng định được tính đúng đắn của chủ nghĩa duy vật về nguồn gốc con người
và xã hội loài người.
Con người, xã hội loài người chỉ là một sản phẩm của giới tự nhiên theo
sơ đồ sau:
SĐ: Thế giới TN vô cơ –> Thế giới TN hữu cơ –> Hạt côaxecva
–>Thế giới thực vật –> Thế giới động vật –> Vượn người
–>Người tối cổ –> Người tinh khôn.
Mặt khác chúng ta còn hiểu rằng con người chỉ tồn tại và phát triển trong môi
trường tự nhiên. Do đó con người cần có nhận thức đúng đắn về tự nhiên và có hành
động đúng để tác động vào tự nhiên một cách phù hợp với quy luật của nó.
Hơn thế nữa trong khi giảng bài này người giáo viên cũng không thể quên
không phê phán các quan điểm duy tâm về nguồn gốc của con người.
( Bà Nữ Oa dùng bùn nặn ra con người và thổi vào đó sự sống. Đất sét
nặn ra đàn ông, xương sườn người đàn ông tạo ra đàn bà).
(Con người có hai phần: Phần thể xác được tạo thành từ đất, nước, lửa,

luật của CN Mác-Lê nin:
- Bất kỳ một môn học nào cũng bao gồm hệ thống các khái niệm, quy
luật… chúng là những công cụ, ngôn ngữ chung của tư duy dễ diễn đạt tư tưởng.
Nếu không hiểu đúng các khái niệm, quy luật… thì sẽ không nắm được nội dung
khoa học của môn học từ đó sẽ nhầm lẫn giữa cái nọ với cái kia.
Ví dụ: Ở bài 4 "nguồn gốc vận động và phát triển" (Lớp 10).
- Khi tìm hiểu khái niệm mâu thuẫn là một chỉnh thể trong đó hai mặt đối
lập vừa thống nhất với nhau vừa đấu tranh với nhau.
- Ta phân tích ở ba khía cạnh: 11
+ Chỉnh thể là một khối thống nhất. Ví dụ: Trong một cơ thể sinh
vật có biến dị và di truyền .
+ Thống nhất với nhau là: Liên hệ, gắn bó với nhau.
+ Đấu tranh với nhau là: Trái ngược nhau, bài trừ nhau.
* Ví dụ: Bài 5 "cách thức vận động của các sự vật hiện tượng" (Lớp 10).
Về khái niệm “ chất là thuộc tính tiêu biểu nhất để phân biệt nó với các
sự vật khác ”.
Nhưng thuộc tính tiêu biểu đó phải được đặt trong cùng một quan hệ nào đó.
+ Chẳng hạn lấy ví dụ về nước: Phải đặt trong mối quan hệ là trạng thái ta
sẽ có 3 trường hợp có thể xảy ra:
- Từ 100
0
C trở lên: H
2
O bay hơi.

- Trong khoảng từ 0
0

sự thật dù có chua chát đến đâu, người ta cũng phải nhìn thẳng vào nó. Chỉ có
như thế nhân dân mới học được cách đấu tranh chống lại sự dối trá. Nếu không
học sinh sẽ có lý do để nghi ngờ việc đưa ra các sự kiện, cách khái quát và kết
luận của giáo viên. Song, trung thực trong giảng dạy không giống với thái độ
lãnh đạm khách quan của giai cấp tư sản. Vì vậy khi đưa các sự kiện đòi hỏi
người giáo viên phải có hiểu biết sâu sắc về hoàn cảnh kinh tế chính trị và xã hội
phải biết nắm vững toàn bộ sự kiện, từng nhân tố trong mối quan hệ rằng buộc
giữa chúng từ đó khái quát và kết luận đúng bản chất của vấn đề và vạch ra xu
hướng vận động phát triển của chúng một cách khoa học.
* Ví dụ: Bài 7 "Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức".
Người giáo viên đưa ra các sự kiện phải chân thực chính xác:
Sự kiện năm 1952 Wat Mam người Đức đã tìm ra Step tô mi xin. Tiếp thu
thành tựu đó sau 3 tháng Bác sỹ Đặng Văn Ngữ tìm ra 18 loại Steptômixin chữa
được các loại vết thương mãn tính đã bị mưng mủ.
Hoặc đưa ra câu chuyện thú vị về cái biết do nhận thức cảm tính đem lại
thường không đủ giải thích bản chất của sự vật hiện tượng.
Đó là câu chuyện “ Mặt trời xa hay gần ”.
“ Khổng Tử đi chơi ra phía Đông thì thấy hai đứa bé cãi nhau. Khổng Tử
hỏi tại làm sao thì một đứa nói rằng “ Tôi thì cho mặt trời lúc mới mọc gần ta
hơn, về buổi trưa thì ở xa ta hơn ”.
Còn đứa kia thì nói rằng “ Tôi thì tôi cho rằng mặt trời lúc mới mọc ở xa
ta hơn, về buổi trưa lại gần ta hơn.
Đứa kia cãi: “ Mặt trời lúc mới mọc to như cái bánh xe, đến giữa trưa lại
nhỏ như cái bát ăn. Thế chẳng phải ở xa mới nhỏ, ở gần ta mới to là gì?”
Đứa sau cãi: “ Lúc mặt trời mới mọc thì mát mẻ, lúc đến trưa thì nóng
nực. Thế chẳng phải tại ở xa ta mới mát, ở gần ta mới nóng nực ”.
Khổng Tử nghe nói thế, không giải quyết được ra làm sao. Hai đứa bé
mới bảo: “ Thế thì gọi ông là người học rộng, hiểu nhiều thế nào được ”.
Ba là: Trình bày các tri thức và bài giảng phải có lôgic chặt chẽ.


đó) thì đó là vận động thụt lùi.
- Nếu cái tiến bộ mà chiến thắng cái lạc hậu thì đó là sự phát triển đi lên. 14
- Nhưng theo quy luật của tự nhiên và xã hội thì trước sau cái tiến bộ sẽ là
cái chiến thắng.
Như vậy kiến thức ở bài 4 đã có sự liên kết gắn bó với bài 3 (Lớp 10).
Hoặc ở bài 13 chính sách giáo dục và đào tạo… (Lớp 11).
Từ việc nhấn mạnh vai trò quan trọng của hoạt động giáo dục và đào tạo
của Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiệm vụ và phương hướng cơ bản để phát
triển giáo dục và đào tạo.
- Nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo là:
1) Nâng cao dân trí: Phần này giáo viên hướng dẫn học sinh tư duy như
sau: Các em cần hiểu được dân trí là gì? Chúng ta làm gì để nâng cao dân trí.
2) Đào tạo nhân lực: Trước hết cần hiểu nhân lực là gì? Vậy đào tạo nhân
lực là gì?
3) Bồi dưỡng nhân tài: Trước hết cần hiểu nhân tài là gì? Vậy bồi dưỡng
nhân tài là bồi dưỡng như thế nào?
- Từ đó xác định các phương hướng cơ bản để phát triển giáo dục và đào
tạo là thực hiện các nhiệm vụ cơ bản trên.
3.2.3 
Nguyên tắc này cũng xuất phát từ nguyên tắc giáo dục của Đảng ta là học
phải đi đôi với hành, giáo dục phải kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường
gắn liền với xã hội. Nếu không những kiến thức sách vở kia sẽ trở thành một mớ
lý luận suông không có giá trị thực tiễn.
Do đó, việc giảng dạy và học tập môn GDCD phải đạt được cái đích là
nắm được chính xác kiến thức đã học đến mức làm chủ được nó và sử dụng
thành thạo vào trong hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn. Chỉ có
như thế mới đạt đến trình độ nắm vững trí thức. Từ lâu Hồ Chủ Tịch đã chỉ ra

Là một nguyên tắc mang tính chỉ đạo nội dung và phương pháp giáo dục.
Vì vậy lí luận liên hệ với thực tiễn không nên chỉ giới hạn trong những ví dụ,
những câu chuyện của giáo viên trên lớp mà cần quán triệt ở tất cả các khâu, các
hình thức tổ chức giảng dạy: thảo luận, giờ kiểm tra, hay ở nhà, ngoài nhà
trường… cũng đều phải quán triệt nguyên tắc này. Minh họa cho phần này,
trong quá trình giảng dạy người giáo viên cần phải liên hệ với thực tế đời sống
hàng ngày. (Cho học sinh làm bài tập dưới dạng trắc nghiệm). 16
+ Chẳng hạn ở bài 9 "Nhà nước xã hội chủ nghĩa"(lớp 11) ở phần củng cố
bài học sẽ cho các em làm bài tập trắc nghiệm qua phiếu học tập.
Em hãy cho biết ý kiến đúng ( khoanh tròn vào chữ cái đầu câu ). Những
việc làm nào sau đây thể hiện góp phần tham gia xây dựng chính quyền vững
mạnh:
A) Tham gia tổng vệ sinh môi trường.
B) Hăng hái tham gia bầu cử hội đồng nhân dân.
C) Thực hiện đóng thuế cho nhà nước.
D) Thực hiện kế hoạch hoá dân số
E) Bảo vệ trật tự an toàn xã hội.

Với việc áp dụng nguyên tắc tính Đảng vào trong giảng dạy tôi đã thấy
mình tâm huyết hơn với nghề nghiệp của mình. Và thường xuyên để cho học
sinh nói ra những hiểu biết của mình từ đó tìm ra những chỗ hiểu không đúng để
mà uốn nắn kịp thời cho học sinh. Hoặc thấy những hiện tượng xã hội đi ngược
lại với quan điểm của chủ nghĩa Mác-LêNin với đường lối chính sách của Đảng
để phân tích cho học sinh thấy được những mặt trái của hiện tượng không đúng
đó. Còn việc áp dụng tính khoa học và tính thực tiễn vào khâu soạn bài, giảng
bài thì tôi đã cố gắng tinh giản kiến thức, sắp xếp một cách lôgích và lập luận
một cách chặt chẽ để học sinh hiểu được bản chất các nguyên lý, phạm trù của

23
(9,0%)
Sau khi thực nghiệm :
(256 học sinh)
196
(76,6%)
60
(23,4%)
0
(0%)
0
(0%)

Sau khi áp dụng các nguyên tắc tính Đảng, tính khoa học, tính thực tiễn tỷ lệ
học sinh hứng thú với môn học tăng đáng kể tăng gần 20% so với khảo sát ban
đầu, đặc biệt không còn hiện tượng học sinh không có ý kiến (không tỏ thái độ)
học, tính thực tiễn vào trong quá trình giảng dạy môn GDCD đã làm cho giờ dạy
của tôi có hiệu quả hơn. Vì vậy trong thời lượng nhất định để biên soạn sáng
kiến này tôi thiết nghĩ sẽ không tránh khỏi hạn chế. Rất mong các đồng nghiệp
góp ý để cho sáng kiến của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!


 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo: Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương
trình, sách giáo khoa lớp 10 Trung học Phổ thông môn Giáo dục công
dân, Nhà xuất bản Giáo dục – 2006.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo: Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương
trình, sách giáo khoa lớp 11 môn Giáo dục công dân, Nhà xuất bản Giáo
dục - 2007.
3. TS. Nguyễn Đăng Bằng (Chủ biên): Góp phần dạy tốt - học tốt môn Giáo
dục công dân ở trường Trung học Phổ thông, Nhà xuất bản Giáo dục –
2001.
4. Trần Quốc Cảnh - Nguyễn Xuân Khoát – Lê Thị Hải Ngọc: Giáo trình bồi
dưỡng thường xuyên giáo viên Trung học phổ thông chu kỳ 3 môn Giáo
dục công dân, Nhà xuất bản Giáo dục – 2005.
5. Nguyễn Nghĩa Dân: Đổi mới phương pháp dạy học môn Đạo đức và Giáo
dục công dân, Nhà xuất bản Giáo dục – 2001.
6. Hồ Thanh Diện - Nguyễn Văn Cát: Thiết kế bài giảng Giáo dục công dân