n = n
e
- n
o
= C λ H
2

C là một hằng số tùy thuộc bản chất của chất lỏng, độ dài sóng ( của ánh sáng và nhiệt
độ và có thể âm hay dương.
Một trong hai phương chấn động ưu đãi song song với phương của từ trường.
Ta có thể giải thích hiện tượng lưỡng chiết từ, tương tự hiện tượng lưỡng chiết điện,
bằng thuyết định hướng phân tử. PHÂN CỰ
C QUAY TỰ NHIÊN

SS.26. Thí nghiệm về phân cực quay.
Năm 1811, Arago đã thực hiện thí nghiệm sau về hiện tượng phân cực quay tự nhiên.

H.59
Chiếu một chùm tia sáng song song, đơn sắc, đi qua một hệ thống gồm hai nicol P và A
đặt chéo góc. Mắt đặt tại 0 dĩ nhiên không thấy ánh sáng.
Sau đó đặt trong khoảng hai nicol P và A một bản thạch anh hai mặt song song, có trục
quang học thẳng góc với hai mặt và song song với phương truyền của tia sáng (để
tránh hiện
tượng chiết quang kép đã nói ở các phần trên) : Mắt lại nhận được ánh sáng ló ra khỏi A.
Quay nicol phân tích A một góc (, cùng chiều kim đồng hồ hay ngược chiều tùy thuộc

D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c

c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
thái lỏng hay hơi) thì tính quang hoạt cũng mất theo. Ngược lại, có nhiều chất khác như
đường, acid tartric Có tính quang hoạt ở mọi trạng thái, kể cả trạng thái dung dịch, với các
chất này, tính quang hoạt là một thuộc tính nằm ngay trong bản thân các phân tử nên tính đó
vẫn tồn tại dù môi trường thay đổi trạng thái.
Thí nghiệm cho thấy có hai loại môi trường quang hoạt, sự phân biệt tùy theo chiều quay
của mặt phẳng chấn động sáng đối v
ới mắt quan sát viên.
Các chất quang hoạt làm mặt phẳng chấn động sáng quay theo chiều kim đồng hồ (đối
với mắt quan sát viên) được gọi là chất hữu triền (hình 5.60a). Ngược lại các chất làm mặt

ζ
l
α = [ α ] . l C
2
a
α
α

P’
P
(a) (b)
Hö
õ
u
Ta
û
trie
à
n
H.60
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n

F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k

có
12
2
a
OM OM
==.
Khi chưa đi vào mơi trường quang hoạt, hai chấn động tròn truyền đi với cùng vận tốc,
nên chấn động tổng hợp ln ln là OP nằm trên trục Ox. Khi đi vào mơi trường quang
hoạt. Hai chấn động tròn này truyền đi với các vận tốc V1, V2 khác nhau, ứng với các chiết
suất n1, n
2
.
Giả sử chấn động tròn OM1 là chấn động nhanh pha (V1>V2 hay n1 < n2). Các chấn
động chiếu
12
,OH OH
uuur uuur
xuống trục Ox là các chấn động sin thẳng, khi đi vào bản
quang hoạt có dạng :
x
1
= x
2
=

x
λ
π
ϕ
ln
1
1
2
=
λ
π
ϕ
ln .2
2
2
=
với
với
x
M
1
P
M
2
o
ωt
ωt

H
1

-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w

)1 /
Cng chớnh l gúc quay m chn ng trũn nhanh pha ) hn chn ng trũn chm pha )
khi lú ra khi mụi trng quang hot (hỡnh 62). Vỡ vy khi hai chn ng trũn ny hp li
thỡ chn ng tng hp khụng cũn l na m lnm trờn trc Ox lm vi trc Ox mt
gúc
2


= vaứ cuứng chieu vụựi :

21
()nn




=
l

Ta cú nhn xột : chiu quay ca mt phng chn ng sỏng l chiu quay ca chn ng
trũn nhanh pha. SS.29. Kim chng thuyt Fresnel.
Ta cú th kim chng thuyt Fresnel bng thớ nghim sau
M
1
=/2
M
2
o


(b)
B
R
1

R
2

A
D
S C
d
D

H.63
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C

Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r

l
l

Do đó độ lệch giữa hai chùm tia ló cũng rất nhỏ. Với lăng kính có góc ở đỉnh 60o như
trong thí nghiệm trên thì độ lệch đó là dD(23(. Vì vậy, để tách rời hai chùm tia ló cho dễ
quan sát, người ta phải ghép nhiều lăng kính với nhau sao cho độ lệch giữa hai chùm tia ló
tăng dần lên khi đi từ lăng kính này qua lăng kính khác. Fresnel đã ghép một hệ thống gồm
3 lăng kính như hình vẽ 64. Các lăng kính P1, P2 bằng thạch anh hữu tiền, lă
ng kính T bằng
thạch anh tả triền. Các trục quang học như hình vẽ.
SS.30. ĐƯỜNG KẾ.
Đường kế là một loại triền quang kế, ứng dụng hiện tượng phân cực quay để đo nồng độ
của một dung dịch đường. Sự cấu tạo của đường kế như hình vẽ 64. Lúc đầu, bỏ ống T ra.
(b)
H
.6
6
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c

w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m