ễ Tễ HYBRID C NH, PHNG TIN GIAO THễNG
C NHN TNG LAI PH HP VI IU KIN
VIT NAM
SMALL SIZE HYBRID CAR, APPROPRIATE FUTURE INDIVIDUAL
VEHICLE IN VIETNAM BI VN GA
i hc Nng
H S XUN DIU
NCS khoỏ 2004-2007, Ngnh K thut ng c Nhit
NGUYN QUN
NCS khoỏ 2005-2008, Ngnh K thut ng c Nhit TểM TT
Vit Nam bt u ỏp dng tiờu chun khớ thi EURO2 t ngy 1 thỏng 7 nm 2007. Mc dự
õy l tiờu chun rt thp nhng cng ó t ra nhiu vn khú khn v nhiờn liu, cụng
ngh, Di ỏp lc ngy cng tng ca cụng tỏc bo v mụi trng, tiờu chun khớ thi ca
nc ta chc chn s ngy cng c sit cht thờm. Bi bỏo phõn tớch vin nh phỏt trin
ca phng tin c gii v nng lng trờn th gii xut mụ hỡnh phng tin giao
thụng cỏ nhõn phự hp vi Vit Nam cng nh nhng kt qu nghiờn cu bc u v loi
phng tin ny.
ABSTRACT
EURO 2 regulation will be applied in Vietnam from the 1
st
July 2007. Although it is an easy
regulation, it raises a lot of problems in terms quality of fuel and technology. Under pressure of
environment protection laws, emission regulation in our country should certainly be more and
more strict. Based on the analysis of development of future vehicles and perspective of energy
resources in the world, this paper suggests a model of appropriate individual car for Vietnam

50

900

800

700

600

500

400

300

200

100

0
Hoa Kỳ

ú
c
ý

Anh
Tây Ban Nha


Hình 1. Quan hệ giữa GDP và số lợng ô tô

Sự gia tăng mật độ ô tô dẫn đến hai vấn đề lớn cần giải quyết đó là sự quá tải của cơ sở hạ tầng
và ô nhiễm môi trờng. Sự phát triển ngành giao thông vận tải và công nghiệp chế tạo ô tô của hầu hết
các nớc đều đợc thực hiện theo định hớng làm giảm nhẹ sự tác động của hai vấn đề này đến kinh tế-
xã hội.
Giải quyết vấn đề cơ sở hạ tầng giao thông một mặt liên quan đến công tác qui hoạch đô thị,
nâng cấp hệ thống giao thông, mở rộng đờng, thiết kế tốt các nút giao thông, xây dựng các bãi đậu
xe và mặt khác, cần phải lựa chọn kích cỡ ô tô phù hợp.
Kích cỡ và kiểu dáng ô tô đã có sự thay đổi rất đáng kể trong
thế kỷ qua và dờng nh theo qui luật "đờng xoắn trôn ốc".
Thật vậy ngày nay ngời ta lại tìm thấy những ô tô mới nhất
có kiểu dáng nh ô tô "2 chevaux" (thờng gọi là xe con cóc)
kích thớc nhỏ gọn của các hãng ô tô nổi tiếng trên thế giới
sản xuất. Ngời ta u tiên chọn ô tô nhỏ bởi lẽ chúng gọn
nhẹ, chiếm ít không gian trong garage và thuế lu hành thấp.
Chính vì vậy, những chủng loại xe nh Peugeot 205, Renault
Twingo, Ford KA, BMW "2 chevaux" thuộc loại ô tô bán
chạy nhất ở Châu Âu. Mới đây trên thị trờng ô tô thế giới
xuất hiện những chủng loại ô tô có kích thớc rút gọn hai chỗ
ngồi SMART (hình 2). Trên thị trờng Châu á, các nhà chế
tạo ô tô cũng rất quan tâm đến việc sản xuất các loại ô tô cỡ
nhỏ. Ô tô Matiz của Daewoo là một ví dụ điển hình.
Về mặt hạn chế ô nhiễm
môi trờng, các nhà sản xuất ô tô
không ngừng nghiên cứu nâng cao
chất lợng sản phẩm của mình để
thích nghi với các tiêu chuẩn phát
thải ô nhiễm ngày càng trở nên
nghiêm ngặt. Các nớc phát triển

56

0,30
0,025
0,
0
5

0,
0
8

0,
25
0,
50
0,
63
0,
87
NO
x
g/km
CO g/km
1.06

0,64

0,50


nh LPG. Thử nghiệm trên ô tô cho thấy, ô tô dùng DME có mức độ phát ô nhiễm thấp hơn nhiều so
với tiêu chuẩn ô tô phát ô nhiễm cực thấp California ULEV. Nếu việc sản xuất DME trên qui mô công
nghiệp thành hiện thực thì trong tơng lai nó sẽ là nhiên liệu lỏng lý tởng nhất vì khí thiên nhiên phân
bố đều khắp trên trái đất và có trữ lợng tơng đơng dầu mỏ.
+ Ô tô chạy bằng khí thiên nhiên:
Sử dụng ô tô chạy bằng khí thiên nhiên là một chính sách rất hữu ích về năng lợng thay thế
trong tơng lai, đặc biệt về phơng diện giảm ô nhiễm môi trờng trong thành phố. Cho tới nay có hai
giải pháp sử dụng khí thiên nhiên trên xe buýt, đó là khí thiên nhiên dới dạng khí và khí thiên nhiên
dới dạng lỏng. Một trong những khó khăn khiến cho nguồn năng lợng này cha đợc áp dụng rộng
rãi trên phơng tiện vận tải là vấn đề lu trữ khí thiên nhiên (dạng khí hay dạng lỏng) trên ô tô. Ngày
nay việc chế tạo bình chứa khí thiên nhiên đã đợc cải thiện nhiều cả về công nghệ lẫn vật liệu, chẳng
hạn sử dụng bình chứa composite gia cố bằng sợi carbon.
+ Ô tô chạy bằng khí dầu mỏ hóa lỏng LPG:
Khí dầu mỏ hóa lỏng LPG ngày càng trở nên là loại nhiên liệu a chuộng để chạy ô tô ngoài
những đặc điểm nổi bật về giảm ô nhiễm môi trờng nó còn có lợi thế về sự thuận tiện trong chuyển đổi
hệ thống nhiên liệu. Việc chuyển đổi ô tô chạy bằng nhiên liệu lỏng sang dùng LPG có thể đợc thực
hiện theo ba hớng: sử dụng duy nhất nhiên liệu LPG, sử dụng hoặc xăng hoặc LPG, sử dụng đồng thời
diesel và LPG (dual fuel). Việc tạo hỗn hợp LPG không khí có thể thực hiện bằng bộ chế hoà khí kiểu
Venturie thông thờng hay phun LPG trên đờng nạp. Những hệ thống phun mới đang đợc nghiên cứu
phát triển là phun LPG dạng lỏng trong buồng cháy để tăng tính năng công tác của loại động cơ này.
Cũng nh các loại nhiên liệu khí khác, việc lu trữ LPG trên ô tô là vấn đề gây nhiều khó khăn nhất
mặc dù áp suất hóa lỏng của LPG thấp hơn rất nhiều so với khí thiên nhiên hay các loại khí khác. Các
loại bình chứa nhiên liệu LPG cũng đợc cải tiến nhiều nhờ vật liệu và công nghệ mới.
+ Ô tô chạy bằng điện:
Ô tô chạy điện về nguyên tắc là ô tô sạch tuyệt đối (zero emission) đối với môi trờng không
khí trong thành phố. Nguồn điện dùng để chạy ô tô đợc nạp vào accu do đó quãng đờng hoạt động
độc lập của ô tô phụ thuộc vào khả năng tích điện của accu. Nếu nguồn điện đợc sản xuất từ các
nguồn năng lợng tái sinh (thủy điện, pin mặt trời ) thì ô tô dùng điện là loại phơng tiện lý tởng nhất
về mặt ô nhiễm môi trờng. Tuy nhiên nếu nguồn điện đợc sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch thì u
điểm này bị hạn chế nếu xét về mức độ phát ô nhiễm tổng thể. Ngày nay ô tô chạy bằng accu đã đạt

mỏ hoá lỏng LPG). Lý tởng nhất là ô tô lai sử
dụng động cơ điện một chiều và động cơ nhiệt
nạp điện bổ sung chạy bằng nhiên liệu khí (khí thiên nhiên hay khí dầu mỏ hóa lỏng) với bộ xúc tác ba
chức năng lắp trên đờng xả.

3. Ô tô cá nhân ở Việt Nam

Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, tiềm năng phát triển ô tô ở nớc ta là rất lớn, đặc biệt
là các loại ô tô có giá cả ở mức độ thấp và trung bình. Trong điều kiện cơ sở hạ tầng phục vụ cho giao
thông ở nớc ta cha đợc phát triển, nhà ở thành phố chật hẹp, bãi đậu xe cha đợc xây dựng, các
loại ô tô cá nhân cỡ lớn sẽ gây nhiều phiền hà cho công tác tổ chức giao thông cũng nh cho ngời sử
dụng. Vì vậy việc xác định một kiểu dáng xe phù hợp với cơ sở hạ tầng và thỏa mãn các tiêu chí về mức
độ phát ô nhiễm ở nớc ta là rất cần thiết. Ô tô cá nhân ở nớc ta trớc hết phải là phơng tiện đi lại
thông dụng có thể thay thế xe gắn máy. Vì vậy ô tô phải gọn nhẹ có tốc độ và quãng đờng hoạt động
tơng đơng với xe gắn máy nhng an toàn và tiện nghi hơn, đặc biệt là tránh ma nắng và bụi trên
đờng. Giá thành của xe phải thấp để đại bộ phận ngời dân có nhu cầu có thể mua sắm. Trong bối
cảnh đó thì ô tô cỡ nhỏ hai chỗ ngồi là phù hợp với nớc ta nhất.
Về hệ thống động lực của ô tô, từ những phân tích trên đây chúng ta thấy xu thế phát triển
tơng lai của ô tô là hớng về ô tô sinh thái, trong đó ô tô lai kết hợp dẫn động giữa động cơ đánh lửa
cỡng bức và động cơ điện có u thế lớn nhất hiện nay. Để đón đầu sự phát triển này, chúng ta chọn hệ
thống động lực của ô tô Việt Nam theo kiểu lai điện-nhiệt, trong đó động cơ điện chạy bằng accu và
động cơ nhiệt chạy bằng khí thiên nhiên (NGV) hay khí gas hóa lỏng (LPG).
Sử dụng hệ thống động lực nh trên đối với ô tô cá nhân ở nớc ta sẽ mang lại lợi ích về nhiều
mặt. Thật vậy, phần lớn điện năng của chúng ta đợc sản xuất bằng thủy điện (năng lợng tái sinh)
không có khí thải gây ô nhiễm. Khí thiên nhiên, khí dầu mỏ hoá lỏng là sản phẩm của quá trình khai Hình 4. Xu hớng phát triển ô tô sạch
bằng LPG, mức độ phát ô nhiễm của xe chỉ bằng khoảng 20% mức độ phát ô nhiễm của một xe gắn máy.
Động cơ

điện
Động cơ
nhiệt LPG
Hộp

vi sai
Accu

LPG
Hình 6. Lắp đặt hệ thống động lực lên ô tô hybrid hai
chỗ ngồi Hình 7. Chạy thử ô tô hybrid 2 chỗ ngồi

5. Kết luận
- Tiêu chuẩn phát thải ô nhiễm của Việt Nam hiện nay còn rất thấp so với các nớc phát triển.
Bằng cách đi truyền thống (cải thiện động cơ, nâng cao chất lợng nhiên liệu), Việt Nam khó có thể
đuổi kịp các nớc phát triển về hạn chế ô nhiễm môi trờng.
- Giải pháp khả thi nhất là sớm sử dụng nhiên liệu sạch, chủ yếu là nhiên liệu khí (khí thiên
nhiên NGV, khí dầu mỏ hóa lỏng LPG) trên ô tô, xe gắn máy hybrid để đạt đợc mức độ phát thải ô
nhiễm lý tởng.
- Sử dụng nhiên liệu khí còn có ý nghĩa quan trọng trong chiến lợc năng lợng quốc gia khi
mà trữ lợng dầu thô của nớc ta sắp cạn kiệt và trữ lợng khí thiên nhiên còn rất dồi dào.