SỬ DỤNG TIA HỒNG NGOẠI
TRONG QUÁ TRÌNH BẢO QUẢN THÓC
USE INFRARED RAYS IN RICE PRESERVATION LÊ VĂN HOÀNG
Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Đà Nẵng TÓM TẮT
Trong quá trình nhập kho, độ ẩm của thóc không đồng nhất. Với tình hình kho tàng hiện tại,
việc bảo quản lâu ngày thường dẫn đến xuất hiện nhiều loại côn trùng, vi sinh vật. Những tổn
thất do côn trùng và vi sinh vật trong điều kiện vượt độ ẩm cho phép của thóc bảo quản là rất
lớn. Nhưng nếu khối hạt bảo quản được xử lí bằng bức xạ hồng ngoại thì không những côn
trùng bị tiêu diệt gần như tuyệt đối, độ ẩm khối hạt nhanh chóng đạt độ ẩm bảo quản cho
phép mà chất lượng của khối hạt cũng được bảo giữ tối đa.
ABSTRACT
As rice is stored in warehouses, its humidity is often homogeneous. Under the current
warehouses’ conditions, the long-term preservation usually leads to the appearance of various
kinds of insects and microorganisms. The insects and microorganisms that live in the
environment with extremely high humidity will damage rice a lot; however, this will not happen
if the rice is preserved with infrared rays. Besides, infrared rays can not only destroy insect
nearly completely but also help the rice get the standard humidity and the best quality.
1. Giới thiệu
Nhiệm vụ cơ bản trong lĩnh vực bảo quản lương thực hiện nay là tăng cường các quá
trình công nghệ, bảo giữ chất lượng và ứng dụng các dây chuyền công nghệ được trang bị các
phương tiện để điều chỉnh việc tự động hóa các quá trình. Sử dụng tia hồng ngoại để bảo giữ
chất lượng lương thực trong quá trình bảo quản là hướng có triển vọng để áp dụng rộng rãi


Trên đồ thị thấy rằng tăng khoảng cách từ 250 mm đến 350 mm dẫn đến làm giảm
trường đều của nhiệt độ từ 68
0
C đến 47
0
C (68, 63, 55, 52, 50 và 47
0
C).

3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của bức xạ hồng ngoại tới độ nứt và độ nẩy mầm của
hạt thóc
Để duy trì đều trường nhiệt độ trong quá trình chiếu, chúng tôi thực hiện phương pháp
chiếu có đối lưu không khí (tốc độ 1,14-1,24 m/s).
- Ảnh hưởng của bức xạ đến độ nứt của hạt lúa. Kết quả thực nghiệm được trình bày
trên hình 2.
C

250 270 290 310 330 350
Hình 1.
Ảnh hưởng của khoảng cách (h) tới trường đều của nhiệt độ
0 5 10 15 20 25 30
Thời gian chiếu, ph
2
4
6
8
10
Đ
ộ nứt, %

1 2
3 4
1- h=250 mm
2- h=290 mm
3- h=330 mm
4- h= 350mm
Hình 2. Ảnh hưởng của khoảng cách chiếu (h) và thời gian chiếu đến
độ nứt hạt thóc (bề dày lớp thóc 1 cm)

Nhận xét: Thời gian chiếu càng lâu, khoảng cách chiếu càng ngắn, thì độ nứt càng
tăng. Ở khoảng cách 250 mm chỉ sau thời gian chiếu 30 phút độ nứt của thóc tăng từ 6 đến
9,8%, điều này bất lợi khi chế biến xay xát gạo. Với khoảng cách 350 mm, sau 30 phút chiếu
độ nứt tăng từ 3,5% (9,5-6), nhưng hàm ẩm thay đổi không đáng kể, phải kéo dài thời gian
sấy để đạt độ ẩm cân bằng trong quá trình bảo quản. Chọn khoảng cách 330 mm là hợp lí vì
nhiệt độ tác động đến bề mặt của hạt dưới 50

- Nghiên cứu ảnh hưởng của bức xạ hồng ngoại đến tỉ lệ nẩy mầm của hạt.
Kết quả thực nghiệm được trình bày ở bảng 1.

Bảng 1. Ảnh hưởng của thời gian chiếu xạ đến tỉ lệ nẩy mầm, %
(Bề dày lớp hạt 1 cm).

Thời gian
chiếu, ph
Tỉ lệ nẩy
mầm %
Trường nhiệt độ,
0
C
0
5
10
15
20
25
30
87
87
86
85
79
76
71
Suốt quá trình chiếu
không thay đổi, 49-50
0


3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian chiếu đến mật độ côn trùng
Mẫu thóc thí nghiệm là mẫu thóc có nhiễm côn trùng, mật độ 62 con/ kg, được lấy
trong kho bảo quản ở Điện bàn, bề dày lớp hạt thí nghiệm là 1 cm, trường chiếu 49-50
0
C. Thí
nghiệm được tiến hành với nhiều mẫu, mỗi mẫu chiếu trong khoảng thời gian khác nhau.
Kết quả thí nghiệm được trình bày trên hình 4.
Hầu hết các loại mọt
gạo đều có vỏ bọc ngoài màu
xám đến nâu thẫm, nên rất dễ
dàng hấp thụ tia hồng ngoại vì
vậy chúng nhanh chóng bị đốt
nóng và chỉ trong vòng 10 phút
đầu đã bị chết khoảng 75%.
Tiếp tục chiếu thêm 5 phút số
côn trùng hầu như không còn
sống. Điều này chứng tỏ ưu thế
của bức xạ hồng ngoại vào lĩnh
vực loại trừ côn trùng trong quá
trình bảo quản lương thực.

4. Kết kuận
Sự tác động của trường
nhiệt độ đều 49-50
0
C của bức xạ hồng ngoại trong 15 phút không chỉ duy trì được độ ẩm cho
phép của thóc bảo quản mà còn giữ được chất lượng của thóc giống (tiêu diệt côn trùng, tỉ lệ
nẩy mầm của lúa và độ nứt của gạo giảm không đáng kể)



70

Mật độ côn trùng, com/kg

Thời gian chiếu, ph

Hình 4.Ảnh hưởng của thời gian chiếu
đến mật độ côn trùng