SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT NGÔÂ QUYỀN
  

Mã số: ………………. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HỢP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
MINH TRONG Q TRÌNH DẠY HỌC BÀI THƠ
“MỘ” (CHIỀU TỐI)
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thuỳ Trang
Lónh vực nghiên cứu:
Quản lí giáo dục: 
Phương pháp dạy học bộ môn: Ngữ văn 
Phương pháp giáo dục: 
Lónh vực khác:……………………………………………… 

Có đính kèm:
Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác 


- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: giảng dạy
- Số năm có kinh nghiệm: 7 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm có trong 5 năm gần đây:
+ Một số cách giúp HS tiếp cận thơ Hai – cư
+ Tích hợp một số kĩ thuật dạy học tích cực cho học sinh vào bài Phong
cách ngôn ngữ sinh hoạt

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Hiện nay, xã hội ta đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng
bạo lực học đường, sự suy giảm đạo đức trong một bộ phận học sinh. Đó
không chỉ là vấn đề nhức nhối của riêng gia đình, nhà trường mà của toàn
xã hội. Hơn nữa ở lứa tuổi này các em đang trong giai đoạn hình thành,
phát triển nhân cách nhưng do sự hiểu biết còn nhiều hạn chế, thiếu kinh
nghiệm sống các em thường xuyên chịu sự tác động của các yếu tố cả
tích cực và tiêu cực, rất dễ bị lôi kéo vào các hành vi xấu, lối sống ích kỉ,
thực dụng. Việc giáo dục tư tưởng, đạo đức cho các em nhất là “học tập
và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh” – tư tưởng được kết tinh, phát triển
từ những phẩm chất tốt đẹp của nhân dân ta từ xưa đến nay ngay từ khi
còn ngồi trên ghế nhà trường là điều rất cần thiết để giúp các em có định
hướng đúng trong hình thành nhân cách và những phẩm chất tốt đẹp của
những công dân tương lai. Trong tình hình đó việc giáo dục đạo đức cách
mạng mà cụ thể là “học tập và làm theo tấm gương đạo dức Hồ Chí
Minh” thiết nghĩ nên là một trong những mục tiêu giáo dục quan trọng.
- Bên cạnh việc ủng hộ cuộc vận động “học tập và làm theo tấm gương
đạo dức Hồ Chí Minh” thì người viết cũng xuất phát từ những đặc trưng
của bộ môn ngữ văn – một môn học về khoa học xã hội và nhân văn rất
phù hợp để tích hợp giáo dục cho học sinh các kĩ năng sống, bồi dưỡng
tâm hồn, tinh thần yêu nước, tự hào những truyền thống quý báu của dân
tộc, giáo dục, rèn luyện, hoàn thiện nhân cách đạo dức thông qua bài học
được rút ra từ các tác phẩm văn học. Qua đó giúp các em hiểu một tác

 Kĩ thuật phân vai
 Phiếu học tập cho HS theo mẫu
- GV hướng dẫn học sinh:
+ Chia nhóm: hai bàn sẽ là một nhóm. Một lớp sẽ có 6 nhóm tương
ứng với 12 bàn học.
+ GV chia phần việc cho mỗi nhóm: các nhóm sẽ tìm hiểu trước về
cuộc đời, tư tưởng, sự nghiệp văn chương (quan điểm nghệ thuật, phong
cách nghệ thuật, tác phẩm tiêu biểu và soạn bài thơ “Mộ”) của Bác. Đặc
biệt lưu ý HS về hoàn cảnh sáng tác và những nội dung chính của tập
Nhật kí trong tù. GV cũng đặc biệt nhấn mạnh các nhóm tìm hiểu kĩ nội
dung: chất thép trong tập nhật kí.
+ GV giới thiệu cho HS một số tài liệu liên quan: có thể tham khào
sách giáo khoa lớp 12 tập 1 (bài tác giả Hồ Chí Minh); tác phẩm Nhật kí
trong tù, một số những câu chuyện kể về Bác…
+ Dặn dò học sinh xem bài trước ở nhà và mỗi nhóm chuẩn bị một tờ
giấy A4.
+ Sau khi học xong phần “Mở rộng về tác gia Hồ Chí Minh” trong tiết
tự chọn, GV yêu cầu các học sinh viết đoạn văn ngắn (10 câu) nêu cảm nhận
chung về tác giả và bài thơ “Mộ”.
+ GV chọn 1 nhóm để giao thực hiện phương pháp phân vai:
 GV gợi tình huống giả định hoàn cảnh sáng tác bài thơ:
Bác đang trên đường giải lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo
cuối mùa thu 1942, trong hoàn cảnh gông cùm vất vả.
(GV lưu ý gợi mở cho HS trong hoàn cảnh đó tư thế của
người tù sẽ như thế nào?)
 Chọn 1 HS có giọng ngâm (hoặc đọc) thơ tốt.
2.1.2) Học sinh (HS):
+ Soạn bài theo nhóm trước ở nhà theo phần việc được GV giao
trước và chuẩn bị dụng cụ học tập (giấy A4), tinh thần làm việc theo
nhóm.

Mọi người phải thú thực vì thấy Bác đi đường mệt nên mới làm
mời Bác thôi. Bác không bằng lòng bảo với mọi người
- Các đồng chí làm cách mạng, tôi cũng làm cách mạng, tại sao tôi
lại được đặc biệt hơn các đồng chí? Cách mạng gian khổ phải cùng nhau
chịu đựng, mọi người ăn sao tôi ăn vậy.
Và Người đứng dậy, bưng bát cháo trứng đến mời bà cụ cố của
đồng chí Dương Đại Lâm. Bác nói: "Đây mới là người cần được bồi
dưỡng. Bà cố đã sống gần trăm tuổi rồi, cực khổ vất vả đã nhiều, cần ăn
ngon để sống với con cái đến ngày nước nhà độc lập, vui hưởng thái
bình".
Nghe Bác nói vậy ai cũng thấy sống mũi cay cay. Thương Bác và
càng thêm cảm phục Bác. Chưa bao giờ Bác đòi hỏi phải có sự ưu tiên
cho riêng mình. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào Người cũng đều nghĩ cho
người khác và quan tâm đến tất cả mọi người xung quanh.
+ Các nhóm khác nghe, viết ý kiến nhận xét, tự đưa ra bài học
lĩnh hội từ câu chuyện đó (ngắn gọn)
+ GV nhận xét, rút kinh nghiệm, khen những nhóm có ý kiến tốt.
- GV đặc biệt yêu cầu HS nhấn mạnh vào hoàn cảnh sáng tác và nội dung
Nhật kí trong tù để thấy được chân dung người tù – nhà thơ – nhà cách
mạng Hồ Chí Minh (đến bài học chính thức chỉ nhắc lại chứ không cần
đào sâu)
- Qua việc tìm hiểu tác giả Hồ Chí Minh, GV sẽ nhấn mạnh một số nội
dung sau:
+ Quan niệm sáng tác:
 Văn chương phải có tính chiến đấu.
 Ý thức trách nhiểm của người cầm bút.
 Tính chân thật của văn chương.
+ Phong cách nghệ thuật:
 Phong phú, đa dạng, vừa cổ điển vừa hiệnđại, vừa đậm
đà bản sắc dân tộc vừa mang những giá trị văn hóa thế

- GV sẽ mời 1 nhóm đại diện đọc đoạn văn cảm nhận đã chuẩn bị trước ở
nhà về bài thơ. Qua đó GV sẽ chốt lại xuất xứ bài thơ, đề tài, giọng điệu,
cảm hứng chủ đạo qua đó định hướng giáo dục (tích hợp): Bác vĩ đại là
thế nhưng tâm hồn Bác lại giản dị và nhân hậu biết bao. Bác yêu thiên
nhiên, yêu cuộc sống, luôn lạc quan hướng về sự sống ánh sáng. Điều
này làm nên sự giản dị mà cao cả ở Người.
+ GV liên hệ cho HS: không phải ai trong hoàn cảnh khó khăn cũng
có thể vượt qua nếu thiếu đi niềm tin và ý chí.
b) Trong tiến trình bài giảng:
Phần tích hợp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ được thực hiện trong
hoạt động 4: Tổng kết và củng cố .
* Hoạt động 4 (10p):
- GV sẽ đưa câu hỏi gợi mở mang tính tổng kết đồng thời lồng câu hỏi
tích hợp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh:
1/Đặt trong hoàn cảnh trên đường giải lao “xiềng xích thay dây trói”,
em có nhận xét gì về sự vận động của hình tượng thơ và qua đó hãy nêu
cảm nhận về tâm hồn và nhân cách nhà thơ? (2p)
2/ Hướng tích hợp: Qua bài thơ em học tập được điều gì ở vị lãnh tụ
kính yêu của chúng ta? Em sẽ vận dụng như thế nào trong cuộc sống để
có hiệu quả thiết thực nhất là đặt vào trong hoàn cảnh ngày hôm nay giới
trẻ đang có rất nhiều cơ hội nhưng cũng rất nhiều thách thức? Em có thể
đưa ra những việc làm cụ thể đã, đang và dự định sẽ thực hiện? (5p)
- HS thảo luận trình bày trước lớp, sau đó ghi nhận vào phiếu học tập

Hai câu thơ đầu  Hai câu thơ cuối
- Sự vận động của hình tượng thơ:


trong một đất nước hoà bình, phát triển, chúng ta có rất nhiều cơ hội để
phát triển năng lực, lý tưởng của bản thân. Đồng thời chúng ta cũng có
không ít những cám dỗ, cạm bẫy dễ sa vào. Vì thế chúng ta cần phải đề ra
mục đích sống rõ ràng và cao đẹp, nỗ lực trau dồi tri thức, đạo đức.
Chúng ta có thể sẽ có sai lầm dẫn đến thất bại nhưng đừng nản chí.
Những con người trẻ tuổi hãy giữ vững quyết tâm, đừng đánh mất nhiệt
huyết, hãy coi những thất bại là những bài học, những kinh nghiệm quý
giá. Bạn đừng vì một, hai thất bại đã vội đầu hàng, đã bỏ cuộc và sa ngã.
Bạn cũng không vì tham vọng mà bất chấp mọi thủ đoạn. Bạn hãy tin
cuộc sống cho ta cơ hội nhưng cũng đặt ra cho ta nhiều thử thách để
thành công của ta thêm nhiều giá trị. Lựa chọn con đường và quá trình
phấn đấu như thế nào là quyền của bạn nhưng hãy nhớ Hồ Chí Minh đã
chọn con đường dấn thân với một niềm tin sắt đá và Người đã thành
công. Đó cũng là quy luật cuộc đời:
“Gạo đem vào giã bao đau đớn
Gạo giã xong rồi trắng tựa bông
Sống ở trên đời người cũng vậy
Gian nan rèn luyện mới thành công”
(Nghe tiếng giã gạo)
2. Bài thu hoạch của HS Quách Mộng Hoài Thương – Lớp 11B4:
Với bút pháp nghệ thuật đặc sắc, ngôn ngữ linh hoạt, sáng tạo bài thơ
“Chiều tối” của Hồ Chí Minh đã đi vào lòng người đọc một cách tự
nhiên, gần gũi và mang lại cho tôi bài học vô cùng ý nghĩa. Dù trong
hoàn cảnh lao tù khắc nghiệt, tay chân mang nặng xiềng xích Bác vẫn
ung dung, lạc quan. Bác hòa nhập với cuộc sống bằng tình yêu thiên
nhiên, yêu đời tha thiết, bằng niềm tin và lòng dũng cảm. Trong xu
hướng hội nhập hôm nay, thanh niên chúng ta có rất nhiều cơ hội để
khẳng định bản thân nhưng bên cạnh đó vẫn còn không ít thử thách. Vì
thế để xây dựng cuộc sống tốt đẹp, mỗi người chúng ta phải tự đặt ra lý
tưởng sống đúng đắn, luôn có tinh thần cầu tiến, ham học hỏi, không

thơ có thép ta cũng cần tìm hiểu thế nào là thép trong thơ. Có lẽ phải
hiểu một cách rất linh hoạt mới đúng. Không phải cứ nói chuyện thép,
lên giọng thép mới có tinh thần thép”.
- Phần tích hợp, mở rộng (Tùy trình độ lớp):
+ GV cũng có thể tổ chức cho các tổ sáng tác những bài thơ thể hiện
tình cảm của mình sau khi đọc xong bài thơ, và về lãnh tụ kính yêu. Có
thể khuyến khích những tổ có ý tưởng tốt, diễn đạt trong sáng.
Trang thơ Bác khép lại rồi
Mênh mang trời đất, rọi soi tim Người
Nơi xóm núi, một buổi chiều
Cô đơn đã có gió mây bước cùng
Tình yêu, ý chí phi thường
Thương quê Bác vẫn trên đường gió mưa
(Trần Ngô Anh Thy – Lớp 11B3)
III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI:
Từ thực tế giảng dạy trên lớp người viết nhận thấy việc áp dụng các kĩ
năng và phương pháp dạy học tích cực trên có hiệu quả tốt trong giờ học.
Về phía học sinh các em có một giờ học không bị gò bó nên kiến thức
các em lĩnh hội được khá dễ dàng, kể cả những em học sinh có học lực trung
bình trong lớp. Các em học tích cực, có tinh thần trách nhiệm, khá độc lập
và sáng tạo khi xây dựng bài, đóng góp ý kiến cho tổ. Các em đã có thời
gian tìm hiều trước ở nhà nên ít nhiều đã có những hiểu biết nhất định về tác
giả. Trong quá trình hoạt động trao đổi nhóm các em cũng đã có cơ hội bày
tỏ quan điểm của mình. Bên cạnh đó, việc định hướng của GV cũng giúp các
em có nhận thức rõ hơn về tư tưởng, tâm hồn của tác giả trong bài thơ, một
vị lãnh tụ vĩ đại nhưng cũng rất giản dị, giàu tình yêu thương với tạo vật.
Các em cũng có cơ hội được khám phá hồn thơ của Bác trong những ngày
lao tù nơi xứ người. Qua đó cũng đưa ra bài học giáo dục cho các em trong
cuộc sống về tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, tinh thần lạc quan, niềm
tin vào bản thân, sống có lý tưởng hoài bão, và có những hành động thiết

SỞ GD & ĐT ĐỒNG NAI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Đơn vị: Trường THPT Ngô Quyền Độc lập – Tự do – Hạnh phúc Biên Hòa, ngày 13 tháng 03 năm 2012

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2011 – 2012

Tên sáng kiến kinh nghiệm: TÍCH HỢP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
MINH TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC BÀI THƠ “MỘ” (CHIỀU
TỐI)
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Thùy Trang. Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường THPT Ngô Quyền
Lĩnh vực:
- Quản lí giáo dục  - Phương pháp dạy học bộ
môn…………… 
- Phương pháp giáo dục  - Lĩnh vực khác:…………………………….

Sáng kiến kinh nghiệm đã được triển khai áp dụng: Tại đơn vị  Trong Ngành 
1. Tính mới:
- Có giải pháp hoàn toàn mới 
- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có 
2. Hiệu quả:
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao 
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng trong
toàn ngành có hiệu quả cao 
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao 
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng tại đơn vị
có hiệu quả cao 