SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT NGÔÂ QUYỀN
   
Mã số: ……………….
TÍCH HỢP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG
Q TRÌNH DẠY HỌC BÀI THƠ “MỘ” (CHIỀU TỐI)
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thuỳ Trang
Lónh vực nghiên cứu:
Quản lí giáo dục: 
Phương pháp dạy học bộ môn: Ngữ văn 
Phương pháp giáo dục: 
Lónh vực khác:……………………………………………… 
Có đính kèm:
Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác 
NĂM HỌC 2011 - 2012
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị THPT Ngô Quyền
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tích hợp giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình dạy học bài thơ
“Mộ” (Chiều tối)
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thùy Trang
Lĩnh vực nghiên cứu: Phương pháp dạy học bộ môn Ngữ Văn
Năm học: 2011– 2012
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Nguyễn Thị Thùy Trang
2. Ngày tháng năm sinh: 02 – 05- 1983
3. Nam, nữ: Nữ
4. Địa chỉ: 3D – Tổ 15D3 –Khu phố 2 – Phường Bình Đa – Biên Hòa –
Đồng Nai

hướng đúng trong hình thành nhân cách và những phẩm chất tốt đẹp của
những công dân tương lai. Trong tình hình đó việc giáo dục đạo đức cách
mạng mà cụ thể là “học tập và làm theo tấm gương đạo dức Hồ Chí
Minh” thiết nghĩ nên là một trong những mục tiêu giáo dục quan trọng.
- Bên cạnh việc ủng hộ cuộc vận động “học tập và làm theo tấm gương
đạo dức Hồ Chí Minh” thì người viết cũng xuất phát từ những đặc trưng
của bộ môn ngữ văn – một môn học về khoa học xã hội và nhân văn rất
phù hợp để tích hợp giáo dục cho học sinh các kĩ năng sống, bồi dưỡng
tâm hồn, tinh thần yêu nước, tự hào những truyền thống quý báu của dân
tộc, giáo dục, rèn luyện, hoàn thiện nhân cách đạo dức thông qua bài học
được rút ra từ các tác phẩm văn học. Qua đó giúp các em hiểu một tác
phẩm của một nhà thơ cách mạng không hề khô cứng, triết lý khô khan
như các em vẫn tưởng mà ở đó vẫn thấm đẫm chất trữ tình sâu lắng, thể
hiện một tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống và tràn đầy lạc quan.
- Tạo điều kiện cho học sinh phát triển tính chủ động, tự giác trong việc
lĩnh hội kiến thức từ một tác phẩm văn học cụ thể và áp dụng vào cuộc
sống.
II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận:
- Giáo viên và học sinh có điều kiện thuận lợi là ngoài ba tiết học trong
chương trình học chính thức còn có thêm hai tiết tự chọn để triển khai bài
học thuận lợi hơn. Học sinh có thời gian chuẩn bị tài liệu liên quan đến
tác phẩm và tác giả.
- Môi trường học thân thiện, học sinh tích cực, hơn nữa xuất phát từ “đặc
trưng của một môn học về khoa học xã hội và nhân văn, bên cạnh nhiệm
vụ hình thành và phát triển ở học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt” còn
giúp học sinh nâng cao năng lực nhận thức về xã hội và con người.
- Học sinh đã có những hiểu biết nhất định về tư tưởng Hồ Chí Minh
thông qua các môn khoa học xã hội, các hoạt động đoàn thể. Bản thân
các em cũng đã nhận thức được vai trò và công lao to lớn của Bác đối với

+ GV chọn 1 nhóm để giao thực hiện phương pháp phân vai:
• GV gợi tình huống giả định hoàn cảnh sáng tác bài thơ:
Bác đang trên đường giải lao từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo
cuối mùa thu 1942, trong hoàn cảnh gông cùm vất vả.
(GV lưu ý gợi mở cho HS trong hoàn cảnh đó tư thế của
người tù sẽ như thế nào?)
• Chọn 1 HS có giọng ngâm (hoặc đọc) thơ tốt.
2.1.2) Học sinh (HS):
+ Soạn bài theo nhóm trước ở nhà theo phần việc được GV giao
trước và chuẩn bị dụng cụ học tập (giấy A4), tinh thần làm việc theo
nhóm.
2.2) Tiến trình thực hiện:
2.2.1) Bước thứ nhất:
- Trước khi chính thức học bài “Mộ” trong 1 tiết tự chọn sẽ tiến hành tìm
hiểu khái quát về tác giả Hồ Chí Minh. GV sẽ yêu cầu một nhóm trình
bày khái quát những hiểu biết của nhóm mình về chủ tịch Hồ Chí Minh
(đã chuẩn bị sẵn ở nhà theo yêu cầu trước đó) khoảng 7 phút (p).
+ Các nhóm khác nghe, ghi nhận và bổ sung ý kiến đóng góp. GV
cho áp dụng kĩ thuật khăn phủ bàn: từng cá nhân trình bày ý kiền sau
đó chốt ý kiến bổ sung, trình bày chủ yếu trên các phương diện:
• Quan điểm sáng tác, phong cách sáng tác
- Các nhóm hoặc cá nhân có thể đặt câu hỏi thắc mắc. Các nhóm tiến
hành thảo luận đưa ra câu trả lời. GV sẽ tổng hợp, đưa ra nhận xét, đánh
giá và bổ sung. (10p)
- Phần tích hợp (5p) : GV yêu cầu 1 nhóm sẽ đại diện kể một câu chuyện
nhỏ nhưng sâu sắc về vị Chủ tịch để thấy được những phẩm chất quý báu
ở Người.
Năm 1942, Bác sang Trung Quốc để gặp gỡ với chính quyền
Trung ương Tưởng Giới Thạch bàn về mối quan hệ giữa hai nước trong
công cuộc chống Nhật. Không may, đi đến phố Túc Vinh, huyện Đức

mạng Hồ Chí Minh (đến bài học chính thức chỉ nhắc lại chứ không cần
đào sâu)
- Qua việc tìm hiểu tác giả Hồ Chí Minh, GV sẽ nhấn mạnh một số nội
dung sau:
+ Quan niệm sáng tác:
• Văn chương phải có tính chiến đấu.
• Ý thức trách nhiểm của người cầm bút.
• Tính chân thật của văn chương.
+ Phong cách nghệ thuật:
• Phong phú, đa dạng, vừa cổ điển vừa hiệnđại, vừa đậm
đà bản sắc dân tộc vừa mang những giá trị văn hóa thế
giới…
+ Hoàn cảnh sáng tác và Nội dung tập Nhật kí trong tù:
• Hoàn cảnh sáng tác:
• Nội dung tập nhật kí:
* Tái hiện sinh động, sắc nét hiện thực đen tối và tố cáo mạnh mẽ
chế độ nhà tù bất công trong xã hội Trung Hoa dưới thời Tưởng
Giới Thạch.
* Bức chân dung tự họa của người chiến sĩ cộng sản một lòng vì
nước vì dân, luôn mong mỏi khát khao hướng về Tổ quốc, hướng tới
tự do, luôn thể hiện một niềm tin sắt đá vào thắng lợi của chính
nghĩa -> lạc quan và nghị lực vượt qua mọi khó khăn (liên hệ bài thơ
“Mộ” )
* Cảm xúc dạt dào của một tâm hồn thi sĩ trước vẻ đẹp của thiên
nhiên, đất trời. Vẻ đẹp đó tiếp sức cho người chiến sĩ vượt qua mọi
thử thách chốn lao tù (liên hệ bài thơ “Mộ” )
* Tình cảm nhân đạo bao la , tình thương cho tất cả, những số phận
bất hạnh trong xã hội Trung Hoa bấy giờ.
2.2.2) Bước thứ hai:
Được thực hiện trong giờ học chính thức về tác phẩm. GV sẽ tiến

có hiệu quả thiết thực nhất là đặt vào trong hoàn cảnh ngày hôm nay giới
trẻ đang có rất nhiều cơ hội nhưng cũng rất nhiều thách thức? Em có thể
đưa ra những việc làm cụ thể đã, đang và dự định sẽ thực hiện? (5p)
- HS thảo luận trình bày trước lớp, sau đó ghi nhận vào phiếu học tập
Hai câu thơ đầu → Hai câu thơ cuối
- Sự vận động của hình tượng thơ:
⇒
Tâm hồn và nhân cách nhà thơ:
* Bài học rút ra sau khi học xong tác phẩm:
- HS hoàn thành phiếu học tập:
Hai câu thơ đầu → Hai câu thơ cuối
- Sự vận động của hình tượng thơ: từ ánh chiều âm u đến ánh lửa rực
hồng, ấm áp; từ mệt mỏi đến khỏ khoắn, từ buồn đến vui
⇒
Tâm hồn và nhân cách nhà thơ:Tinh thần lạc quan yêu đời của một
tâm hồn luôn hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai
→
Chất thép
* Bài học rút ra sau khi học xong tác phẩm:
(HS có thể trình bày theo suy nghĩ cá nhân)
1. Bài thu hoạch của Em Phan Lê Vàng Anh – lớp 11B3:
Có thể nói, mỗi bài thơ của Bác Hồ là một kinh nghiệm quý giá
cho giới trẻ. Bài thơ “Mộ” cũng như thế, qua bài thơ ta cảm nhận được sự
lạc quan, nghị lực phi thường của một người tù cách mạng dù trong bất
cứ hoàn cảnh nào vẫn lạc quan tin tưởng vào tương lai. Từ tấm gương
của Bác liên hệ đến thanh niên chúng ta hiện nay, chúng ta đang sống
trong một đất nước hoà bình, phát triển, chúng ta có rất nhiều cơ hội để
phát triển năng lực, lý tưởng của bản thân. Đồng thời chúng ta cũng có
không ít những cám dỗ, cạm bẫy dễ sa vào. Vì thế chúng ta cần phải đề ra
mục đích sống rõ ràng và cao đẹp, nỗ lực trau dồi tri thức, đạo đức.

lớp, địa phương cùng nhau tuyên truyền vận động bạn bè sống lành
mạnh, học tập và làm theo lời Bác. Sẵn sàng đương đầu với khó khăn,
thử thách luôn tìm tòi nghiên cứu vươn lên làm chủ khoa học, công nghệ,
chủ động lập thân, lập nghiệp. Đặc biệt chúng ta nên cương quyết nói
không với tệ nạn xã hội, những cám dỗ sẽ dẫn đến con đường tha hóa.
Hòa chung với tinh thần trên, tôi cũng có những kế hoạch cụ thể cho
mình. Bản thân là một học sinh cấp ba , việc đầu tiên là tôi phải cố gắng
hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập của mình, không chỉ học từ giáo viên,
bạn bè mà tôi cần phải trau dồi thêm kiến thức riêng cho bản thân, sẵn
sàng cho kì thi tốt nghiệp và đại học sắp tới. Tôi cũng thường xuyên tham
gia các hoạt động tập thể ở trường, lớp để có được một tinh thần khỏe
khoắn, lành mạnh sau những giờ học căng thẳng. Ngoài ra, còn giúp tôi
rèn luyện kĩ năng giao tiếp, kĩ năng ứng xử trong mọi tình huống để tôi
có thể vững tin, sẵn sàng đương đầu với cuộc sống tự lập sau này. Hãy nỗ
lực hết mình, đừng để cuộc sống trôi qua một cách vô nghĩa bạn nhé!
- GV chốt: trong hoàn cảnh của Bác ta không hề thấy sự bi quan chán
chường, không thấy sự trói buộc về tinh thần. Dẫu bước đường giải
lao đầy gian khổ nhưng vẫn nổi bật lên tư thế ung dung tự tại, một sự
tự chủ, tư do về mặt tinh thần → chất thép. Những phẩm chất cao đẹp
của Báclà kết tinh những vẻ đẹp tâm hồn con người việt Nam. Chúng
ta học được ở Bác bài học trân trọng, yêu thương những vẻ đẹp bình
dị của thiên nhiên và cuộc sống con người. Chúng ta cũng cần có ý
thức rèn luyện bản lĩnh và nghị lực sống để thấy được cuộc sống có
giá trị và ý nghĩa biết bao.
- GV trích dẫn câu nói của Hoài Thanh để tổng kết: “Khi Bác nói trong
thơ có thép ta cũng cần tìm hiểu thế nào là thép trong thơ. Có lẽ phải
hiểu một cách rất linh hoạt mới đúng. Không phải cứ nói chuyện thép,
lên giọng thép mới có tinh thần thép”.
- Phần tích hợp, mở rộng (Tùy trình độ lớp):
+ GV cũng có thể tổ chức cho các tổ sáng tác những bài thơ thể hiện

đó giáo viên chỉ là người hướng dẫn còn học sinh sẽ là người chủ động lĩnh
hội kiến thức.
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG:
Đề tài này được tiến hành cùng với giờ tự chọn giúp HS có cái nhìn
sâu hơn về tác giả, tác phẩm, tạo tâm thế cho các em khi bước tìm hiểu tác
phẩm. Đây cũng là tác gia quan trọng trong chương trình học. Việc tích hợp
tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình giảng dạy sẽ là cách giáo dục đạo đức
khá nhẹ nhàng với các em và cũng là cách đưa những tác phẩm mang màu
sắc cổ điển trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn với các em.
V. TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Sách giáo khoa ngữ văn lớp 11 Ban cơ bản – NXB Giáo Dục – 2010
2. Sách giáo viên ngữ văn lớp 11 Ban cơ bản – NXB Giáo Dục – 2010
3. Tài liệu Giáo dục kĩ năng sống trong môn Ngữ văn ở trường THPT –
NXB Giáo Dục Việt Nam – 2010

Người thực hiện
Nguyễn Thị Thùy Trang
SỞ GD & ĐT ĐỒNG NAI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Đơn vị: Trường THPT Ngô Quyền Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Biên Hòa, ngày 13 tháng 03 năm 2012
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2011 – 2012
Tên sáng kiến kinh nghiệm: TÍCH HỢP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
MINH TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC BÀI THƠ “MỘ” (CHIỀU
TỐI)
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Thùy Trang. Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường THPT Ngô Quyền
Lĩnh vực:
- Quản lí giáo dục  - Phương pháp dạy học bộ
môn…………… 