Rối loạn cảm giác, tri giác I. KHÁI NIỆM
Tri giác là một quá trình tâm lý, có khả năng tập hợp các đặc tính riêng lẻ của
sự vật hiện tượng, do các giác quan phản ánh, từ đó chúng ta nhận thức được
sự vật và hiện tượng một cách toàn bộ . Tri giác là mức độ nhận thức cao hơn
cảm giác, nó có tính chất tổng hợp phức tạp chứ không phải là một tổng số đơn
giản của các cảm giác. Tri giác còn tồn tại trong óc ta dưới dạng biểu tượng,
cho nên ta có thể tri giác được sự vật và hiện tượng khi chúng không còn ở
trước mắt ta nữa .

II. CÁC RỐI LOẠN CẢM GIÁC VÀ TRI GIÁC
1.Tăng cảm giác Do ngưỡng kích thích giảm cho nên một kích thích nhẹ bệnh
nhân cũng cho là quá mạnh. Đây là triệu chứng đầu tiên của trạng thái loạn thần,
ngoài ra còn gặp trong các trạng thái suy nhược, nhiễm trùng, nhiễm độc.
2. Giảm cảm giác Do ngưỡng kích thích tăng cao nên mọi kích thích thông thường
bệnh nhân đều cảm thấy mơ hồ, không rõ ràng. Thường gặp trong hội chứng trầm
cảm, trong giai đoạn sa sút của bệnh tâm thần phân liệt, trong rối loạn phân ly
trường tri giác thường bị thu hẹp .
3. Loạn cảm giác bản thể

Do Dupré và Camus mô tả 1907, là một trạng thái mà bệnh nhân thường xuyên có
những cảm giác đau nhức, khó chịu, lạ lùng trong cơ thể, nhất là trong các nội
tạng, tính chất và khu trú không rõ ràng như các nội tạng bị xoắn lại, xé rách hoặc
phồng to gặp trong hội chứng trầm cảm, nghi bệnh .
4. Ảo tưởng Là tri giác sai lệch toàn bộ một sự vật hay một hiện tượng có thật bên
ngoài, ví dụ: thấy dây thừng thành con rắn; ảo tưởng được phân loại theo giác
quan như ảo tưởng thị giác, thính giác ảo tưởng có thể xuất hiện ở người bình
thường trong một số trường hợp như quá trình tri giác bị trở ngại, ánh sáng không
đủ, do mệt mỏi, căng thẳng, lo âu ảo tưởng thường xuất hiện cùng với ảo giác,

dạng, có thể là những vệt sáng hoặc thấy người, hoặc những hình ảnh sinh động
với kích thước bình thường hoặc lớn ra hoặc nhỏ lại. Thường gặp nhất là trong
trạng thái mê mộng lú lẫn, bệnh nhân thấy ma quỉ, Phật thánh. Bệnh nhân phản
ứng lại ảo thị bằng nhiều thái độ khác nhau như say mê nhìn ngắm nếu ảo thị đẹp
đẽ hoặc sợ hãi ngơ ngác nếu ảo thị có nội dung ghê rợn. Âor thị thường gặp trong
các trạng thái loạn thần cấp, loạn thần do nhiễm khuẩn, trong các trạng thái rối
loạn ý thức do nhiễm độc rượu . 5.1.3. Ảo vị và ảo khứu Ít gặp hơn hai loại ảo giác
trên, ảo vị và ảo khứu thường kết hợp với nhau. Bệnh nhân ngửi thấy mùi thơm
hoặc mùi khó chịu, ảo vị thường đi kèm với hoang tưởng, bệnh nhân cảm thấy có
những vị khó chịu trong miệng. Hai loại ảo giác này thường gặp trong động kinh
thùy thái dương. 5.1.4. Ảo giác xúc giác Nội dung đa dạng như cảm giác nóng
bỏng ngoài da, bị châm chích, dây quấn khắp người có thể xuất hiện từng lúc
hay thường xuyên, có khi kết hợp với ảo thị. Thường gặp trong các trường hợp
loạn thần do nhiễm độc, trong hoang tưởng nghi bệnh, tâm thần phân liệt, loạn
thần triệu chứng .

5.1.5. Ảo giác bản thể Là những rối loạn về cảm giác bên trong, bệnh nhân cảm
thấy cơ thể bị biến đổi hoàn toàn hoặc chỉ ảnh hưởng đến một số cơ quan nhất
định, như ruột gan bị rỗng ra, phình to, có súc vật trong ruột gan, ruột bị tắc lại,
thối đi, dãn ra, lồng ngức bị ép lại thường biểu hiện nhất là ở cơ quan sinh dục:
có cảm giác bị hiếp dâm, bị sờ mó, có khi bệnh nhân đạt được khoái dục . 5.2. Các
loại ảo giác giả (ảo giác tâm thần) Là loại ảo giác mà bệnh nhân tiếp nhận không
qua giác quan và không xuất phát từ một vị trí nhất định trong không gian, chủ yếu
là ảo thính, thường bệnh nhân tri giác được như từ trong tư duy, trong trí óc của
mình hay gặp là những lời nói phát xuất từ trong đầu như kiểu tư duy vang thành
tiếng, thần giao cách cảm, những lời nói nầy có nội dung xa lạ như là của người
khác hơn là của bệnh nhân. Ảo thính giả là thành phần quan trọng của hội chứng
tâm thần tự động . Trên cơ sở của ảo giác ta có hội chứng bị chi phối là kết quả
của nhiều hiện tượng ký sinh và áp đặt, bệnh nhân như bị chi phối bởi các tác động
bên ngoài, bệnh nhân cho rằng tư duy mình bị giới hạn, mọi ý tưởng, mọi tình cảm

giác.