trờng Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVIIi, số 4b-2009 61

Gia đình - mối quan tâm của các nhà văn nữ
thời kì đổi mới

Thái Thị Ngọc Loan
(a)Tóm tắt. Vấn đề hôn nhân gia đình đã trở thành mối quan tâm của rất
nhiều nhà văn trong thời kì đổi mới, đặc biệt là các nhà văn nữ. Bài viết của
chúng tôi tập trung tìm hiểu việc thể hiện những bi kịch trong cuộc sống gia
đình qua sáng tác của một số cây bút nữ, qua đó hiểu hơn về ý nghĩa của tổ
ấm gia đình đối với cuộc sống của ngời hiện đại.

1. Từ sau thời kì đổi mới 1986, khi
văn học đã mở rộng tầm nhìn, cùng với
sự cởi trói cho các nhà văn thì mọi vấn
đề liên quan đến con ngời, liên quan
đến cuộc sống đời thờng đều đợc các
nhà văn quan tâm thể hiện. Ngời đọc
cũng mong muốn tìm thấy ở văn học
một cái gì đó nhân ái và gần gũi hơn với
cuộc sống đời thờng. Trong bối cảnh
đó, sự xuất hiện của những cây bút nữ

khi bi kịch gia đình xảy ra, ngời phải
chịu nhiều thiệt thòi và đau khổ nhất
đơng nhiên là phụ nữ và con cái. Rất
nhiều nhà văn đã miêu tả sinh động và
đầy cảm thông về nỗi đau này. Với
nhiều phụ nữ, khi cuộc sống gia đình
lâm vào bi kịch, họ cũng cố gắng tìm
cho mình một điểm tựa, một lí tởng
sống mới nhng kết quả họ lại luôn gặp
những trắc trở, thờng rơi vào buông
thả và hệ quả là ngày càng đau khổ và
tuyệt vọng. Nhân vật Hằng trong Tiếng
thở dài của đêm (Nguyễn Thị Thu Huệ)
là một trờng hợp tiêu biểu. Chị từng
lấy đợc ngời chồng mà nhiều ngời
mơ ớc, thế nhng càng ngày cô càng
thấy rõ sự bất hạnh đang thay thế cho
hạnh phúc từng có. Nguyên nhân của
sự buồn chán là sự nhàm tẻ trong cuộc
sống gia đình: Em không muốn có
chồng mà quanh năm ngày tháng vẫn
chỉ nói những điều nh cũ . Trong Chỉ
còn một ngày, Nguyễn Thị Thu Huệ

Nhận bài ngày 17/11/2009. Sửa chữa xong 22/12/2009.

T. T. N. Loan Gia đình - mối quan tâm của các nhà văn nữ , tr. 61-65

Trong sáng tác của nhiều nhà văn nữ,
nhiều tâm hồn trẻ thơ đã mất đi sự
trong trẻo, vô t vốn có, thay vào đó là
cái nhìn u ám, trĩu nặng buồn rầu. Đó
là một sự thật đau đớn đang diễn ra
trong đời sống của chúng ta, nó không
còn là hiện tợng cá biệt mà có nguy cơ
ngày càng phổ biến. Bi kịch gia đình
không chỉ làm tổn thơng tâm hồn trẻ
thơ của chúng trong một thời khắc ngắn
ngủi, mà nó còn để lại những vết sẹo
suốt đời.
Điều đáng nói là các cây bút nữ
không chỉ dừng lại miêu tả những nỗi
đau, những bi kịch gia đình từ nhiều
cách nhìn khác nhau mà cố gắng đẩy
sâu cảm hứng lý giải, cố gắng tạo nên
sự đối thoại giữa nhà văn với bạn đọc về
vấn đề hạnh phúc, tình yêu và những
hệ lụy của nó.
Có thể nói, dới ngòi bút của nhà
văn, có vô vàn lí do để gia đình đứng
bên bờ vực của sự đổ vỡ, ly tán. Có thể
đó là thứ hôn nhân không có tình yêu,
có thể do sự khác biệt về tính cách và
quan niệm sống, có khi sự rạn vỡ ấy bắt
nguồn từ nghèo túng, bần hàn
2.1. Tình yêu vốn là tình cảm
thiêng liêng cao quý đối với mỗi con
ngời, là yếu tố không thể thiếu đối với

đơn điệu trong gia đình để mong tìm
đợc một điểm tựa vững chắc, có thể
trờng Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVIIi, số 4b-2009 63

sống trong tình yêu lãng mạn, thì ngời
yêu cô lại chỉ xem cô là một cuộc chơi,
một thứ gia vị cho bữa ăn mà thôi.
Nếu tình yêu cần có cảm xúc thì
hôn nhân cần thêm các yếu tố của sự
bền vững. Đó là thông điệp mà các nhà
văn nữ thời kì đổi mới muốn gửi gắm
thông qua việc tái hiện những bi kịch
hôn nhân trong sáng tác của mình. Hôn
nhân không thể hạnh phúc nếu thiếu đi
tình yêu và sự thông cảm, chia sẻ cũng
nh việc tôn trọng về tính cách, sở
thích, thói quen của mỗi ngời. Tuy
nhiên, đâu phải ai cũng hiểu đợc điều
đó. Những khó khăn trong cuộc sống vợ
chồng mà Phát và Thủy gặp phải (Hình
bóng cuộc đời - Nguyễn Thị Thu Huệ)
đã làm cho khoảng cách do sự khác
nhau về quan niệm và tính cách của
mỗi ngời ngày càng lớn. Thủy luôn

tế cho nhân dân cũng đồng thời bộc lộ
những mặt trái của mình. Sống trong cơ
chế thị trờng, đồng tiền đã chi phối
mọi suy nghĩ và hành động của con
ngời. Những khó khăn về kinh tế cũng
chính là nguyên nhân khiến cho cuộc
sống nhiều gia đình lâm vào bi kịch. Có
một điều đáng phê phán là có một số
ngời càng giàu vật chất bao nhiêu thì
tình ngời lại giảm đi bấy nhiêu. Trong
cuộc sống gia đình cũng vậy, sự khó
khăn về kinh tế đã làm nảy sinh mâu
thuẫn trong cuộc sống gia đình, thậm
chí có lúc tiền còn chính là nguyên nhân
làm dẫn đến bi kịch gia đình. Bởi để
đảm bảo một cuộc hôn nhân hạnh phúc
không chỉ cần có tình yêu, sự hòa hợp
về tính cách, tâm hồn mà cuộc sống gia
đình muốn hạnh phúc còn phải đủ điều
kiện kinh tế. Câu chuyện về thân phận
ngời phụ nữ trong Ước mơ của cô bán
hàng rong (Y Ban) là một minh chứng
cho điều đó. Chồng chị là ngời thơng
vợ, thơng con và có hiếu với cha mẹ,
nhng lại là kẻ không gặp may trong
cuộc đời. Anh không biết cách kiếm tiền
để trang trải cho cuộc sống của gia
đình. Cả nhà hầu nh trông vào cái
gánh trên vai chị. Với gánh hàng rong
chị phải tần tảo nuôi chồng và cả gia

hoàn cảnh này, nó có sức mạnh vô song
trong lĩnh vực tiêu diệt tình yêu, tiêu
diệt thẳng tay, triệt để, hoàn toàn. Tiêu
diệt hết. Trong một tác phẩm khác của
mình, Lê Minh Khuê cũng đã lên án cơ
chế thị trờng, đó là sự lên ngôi của
đồng tiền. Nó học hết lớp 10 trờng
huyện. Bố nó bảo nó học làm chó gì. Rồi
tiền đâu, chui vào đợc Đại học. Xa
nay chữ nghĩa lẽ thờng phải thuộc về
kẻ có tiền con ơi . Và cuối cùng Thêu
phải ở nhà làm phụ may cho bố. Nhng
rồi sự xô bồ của cuộc sống thời mở cửa
đã đa Thêu từ một cô bé mới học xong
lớp 10 bây giờ đã phải ẵm đứa trẻ lên
hai.
Có thể nói, cơ chế thị trờng đã làm
cho đời sống của con ngời nâng cao lên
một bớc, nhng đồng thời cũng bộc lộ
những mặt hạn chế của nó. Và một khi
con ngời quá coi trọng đồng tiền, chạy
theo những bon chen kinh tế thì con
ngời rất dễ quên đi tình cảm và lòng
bao dung. Đó là một nguyên nhân quan
trọng tạo nên sự đổ vỡ hạnh phúc của
bất cứ cá nhân nào.
2.3. Cùng với sự phát triển của đời
sống xã hội là sự gia tăng nhu cầu tinh
thần con ngời. Ăn no, mặc đẹp không
còn là niềm mong ớc của nhiều ngời

trong cuộc sống
Nhân vật Thắng (Một nửa cuộc đời
- Nguyễn Thị Thu Huệ) đã nói với ngời
tình: Anh cũng yêu em, nhng anh
không thể phá vỡ cuộc sống gia đình
đợc chuyện chúng mình chẳng có gì
mới, chẳng qua nó là gia vị của một bữa
ăn. Tí cay, tí chua, tí ngọt cho dễ nuốt
chứ không phải là cái ăn hàng ngày.
Còn ông cậu trong Nớc mắt đàn ông
của Nguyễn Thị Thu Huệ, lại coi ngoại
tình nh một hình thức để thỏa mãn
ham muốn mà thôi
3. Trong xã hội hiện đại, ngời phụ
nữ có điều kiện tham gia vào nhiều lĩnh
vực của đời sống, nhng đồng thời đó
trờng Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVIIi, số 4b-2009 65

cũng là một thách thức trớc thiên chức
làm vợ, làm mẹ. Đã có không ít bi kịch
xảy ra trong gia đình, khi ngời phụ nữ
không dung hòa đợc mối quan hệ giữa
công việc xã hội với gia đình. Vì vậy có
một thực tế là không ít ngời phụ nữ

các nhà văn nữ thời kì đổi mới muốn gửi
gắm thông qua tác phẩm của mình.

TàI LIÊU THAM KHảO

[1] Nguyễn Thị Thu Hơng, Một số đặc điểm nổi bật của truyện ngắn các nhà văn nữ
Việt Nam từ 1986 đến nay, Luận văn thạc sĩ Lý luận văn học, Trờng Đại học
Vinh, 2004.
[2] Vơng Trí Nhàn, Phụ nữ và sáng tác văn chơng (Trao đổi ý kiến), Văn học, Số 6/
1996.
[3] Nhiều tác giả, 54 truyện ngắn chọn lọc, NXB Thanh niên, Hà Nội, 2004.

Summary

Family - concerns of the renewal period writersThe issue of marriage has become a family concern of many writers in the
period of renovation, especially the female ones. Our article focused on studying the
ways to express tragedy of family life in literary works of the female writers, thereby
better understanding the meanings of the family for modern mans life.

(a)
Cao Học 15, chuyên ngành lý luận văn học, trờng đại học vinh.