Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

111
ảnh hởng của hai chủng vi khuẩn lam lên sự nảy mầm,
tăng trởng rễ mầm và thân mầm ở giống lúa khải Phong Nguyễn Đình San
(a)
, Nguyễn Thị Kiều Đông
(b)Tóm tắt. Hai chủng Vi khuẩn lam cố định nitơ Anabaena iyengarii var. tenuis Rao và
Scytonema ocellatum Lyngb. ex Born. et Flan (phân lập từ ruộng lúa Hng Nguyên -
Nghệ An) đợc sử dụng để nghiên cứu ảnh hởng lên sự nảy mầm và sinh trởng của
cây mầm giống lúa Khải Phong. Kết quả nghiên cứu cho thấy: ở nồng độ dịch vẩn Vi
khuẩn lam thích hợp (0,9072g tơi /100ml dịch vẩn) đã làm tăng tỉ lệ nảy mầm của hạt
18 31%, tăng cờng độ hô hấp 39 49%, tăng độ dài thân mầm 36 45% và độ dài rễ
mầm 39 43% so với đối chứng (sau 72h) tơng ứng với hai chủng vi khuẩn lam
Anabaena iyengarii var. tenuis và Scytonema ocellatum. Nếu dịch vẩn vi khuẩn lam ở
nồng độ loãng thì ít có tác dụng kích thích nảy mầm của hạt và sinh trởng của cây
mầm. Nếu dịch vẩn vi khuẩn lam có nồng cao hơn nồng độ thích hợp thì có tác dụng
ngợc lại, nghĩa là nó sẽ ức chế sự nảy mầm và sinh trởng của cây mầm.



'Nhận bài ngày 13/11/2006. Sửa chữa xong 20/12/2006.
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

112
2. Phơng pháp nghiên cứu
a. Phơng pháp bố trí thí nghiệm
Thí nghiệm đợc bố trí thành 5 lô, mỗi lô 100 hạt giống (chắc, đều)/1 đĩa petri, rồi xử
lý bằng các môi trờng tơng ứng trong 24h, giữ ở nhiệt độ 28
0
C.
Lô 1: Nớc máy (đối chứng).
Lô 2: Dung dịch dinh dỡng BG11 không đạm.
Lô 3: 0,4536g vi khuẩn lam tơi trong 100ml dịch vẩn.
Lô 4: 0,9072g vi khuẩn lam tơi trong 100ml dịch vẩn.
Lô 5: 1,3608g vi khuẩn lam tơi trong 100ml dịch vẩn.
b. Phơng pháp phân tích
-Xác định sinh khối vi khuẩn lam trên bằng phơng pháp ly tâm loại nớc rồi cân
trên cân phân tích điện tử.
- Xác định tỉ lệ nảy mầm theo phơng pháp đếm.
-Đo độ dài của rễ và thân mầm bằng thớc kẹp Palmer điện tử.

31% và 18% so với đối chứng. Còn ở lô 2 (BG11) và lô 5 tỉ lệ nảy mầm đều thấp hơn
so với đối chứng.
Do dịch vẩn vi khuẩn lam ở lô 5 có nồng độ đậm đặc hơn lô 4 nên đã ức chế sự nảy
mầm của hạt lúa. ở lô 3 thì nồng độ dịch vẩn thấp hơn so với lô 4 nên tỉ lệ nảy mầm
của hạt tăng cao hơn đối chứng nhng vẫn thấp hơn lô 4. Nh vậy, nồng độ dịch vẩn
vi khuẩn lam thích hợp là 0,9072g vi khuẩn lam tơi /100ml dịch vẩn (lô 4) kích
thích sự nảy mầm của hạt lúa đạt tỉ lệ cao nhất. Nếu xét cùng nồng độ thì chủng vi
Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 1A-2007

113
khuẩn lam Anabaena iyengarii var. tenuis có tác dụng tăng tỉ lệ nảy mầm của hạt
lúa Khải phong cao hơn so với chủng Scytonema ocellatum.
2. ảnh hởng của dịch vẩn vi khuẩn lam đến cờng độ hô hấp của hạt
lúa

Bảng 2. ảnh hởng của dịch vẩn vi khuẩn lam lên cờng độ hô hấp của hạt giống
lúa Khải phong ( I
H
: cờng độ hô hấp mg CO
2
/g, h).
Ngoài việc kích thích sự nảy mầm của hạt lúa thì dịch vẩn vi khuẩn lam còn kích
thích sự hô hấp của hạt nảy mầm, điều đó đợc thể hiện qua sự tăng cờng độ hô
hấp của hạt (bảng 2). Sau 48h cờng độ hô hấp của hạt tăng lên 28% và 23% (ở lô 4)


100

0.58

100

3.02

100

1.23

100

3.96

100

1.66

100

Đối chứng

Lô2

1.59

89 0.49

112

1.93

116

Lô4

2.46

138

0.75

129

4.31

143

1.78

145

4.85

122

2.10



3.32

110

1.29

105

4.25

107

1.78

107

Lô4

2.34

131

0.71

122

4.20

139

86
Bảng 3. Sự tăng trởng chiều dài rễ mầm và thân mầm của giống lúa Khải Phong
dới tác dụng của dịch vẩn vi khuẩn lam (RM: rễ mầm, TM: thân mầm, Đơn vị: cm).
48h 72h 96h
Thời gian

Thí nghiệm
I
H
%SS I
H
%SS I
H
%SS
Lô1 0.235 100 0.252 100 0.228 100
Đối chứng
Lô 2 0.190 81 0.173 77 0.193 85
Lô 3 0 261 111 0.244 108 0.265 116
Lô 4 0.301 128 0.376 149 0.284 125
Anabaena
iyengarii
var. tenuis
Lô 5 0.175 75 0.151 67 0.171 75
Lô 3 0.252 107 0.234 104 0.287 126
Lô 4 0.290 123 0.351 139 0.273 120
Scytonema
ocellatum
Lô 5 0.163 69 0.147 65 0.183 80
trởng của cây mầm thấp hơn so với đối chứng khi nồng độ của nó cao hơn 0,9072g
/100ml. Tài liệu tham khảo

[1] Nguyễn Xuân Hiển, Vũ Minh Kha, Hoàng Đình Ngọc, Vũ Hữu Yêm, Đạm Sinh
học trong trồng trọt. (Tài liệu dịch), NXB Khoa học & Kỹ thuật Hà Nội, 1975,
585 tr.
[2] Đặng Diễm Hồng, Nguyễn Hữu Thớc, Hiệu ứng kích thích của dịch tảo lên cây
lúa đợc xử lý lạnh ở giai đoạn nảy mầm", Tạp chí Sinh học, 9 (3), 1987, tr. 27 -
32.
[3] Trần Đăng Kế, Nghiên cứu thành phần sinh hóa của vi khuẩn lam và hoạt tính
sinh lý của chúng, Thông báo Khoa học của các trờng Đại học 1994, Sinh học
Nông nghiệp, tr. 51 56.
[4] Dơng Đức Tiến, Vi khuẩn lam cố định nitơ trong ruộng lúa, NXB NN, 1994.
[5] Đỗ Thị Trờng, Vi khuẩn lam trên đất trồng lúa huyện Hoà Vang thành phố Đà
Nẵng, Luận văn Thạc sỹ Sinh học, 1998.
§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVI, sè 1A-2007

115
[6] O. I. Baulina, T. G. Korzhenevskaya, K. A. Nikitana, and M. V. Gusev, An electron-
Microscopic and Biochemical Study of the Spheroplasts of the Blue- green alga
Anabaena variabilis. Microbiol.,Vol. 44 (1), 1975, pp. 109- 112.


(a) Khoa Sinh häc, tr−êng §¹i häc Vinh
(b) Cao häc 12 Thùc vËt, tr−êng §¹i häc Vinh