Tâm lí đại cương
Tâm lí đại cương
ThS.Bùi Kim Chi
Khoa Luật Hình sự
Trường Đại học Luật Hà Nội

Bài 7: Hành động và ý chí
Bài 7: Hành động và ý chí
I.Hành động
II.Ý chí

Hành động
Hành động
1. Khái niệm về hành động:
Hành động là một bộ phận cấu thành của HĐ, được
thúc đẩy bởi động cơ của HĐ và tương ứng với một
MĐ nhất định không thể chia nhỏ hơn được nữa.

Hành động
Hành động
VD: HĐ săn bắt thúĐộng cơ.
Hành động (đuổi thú,…) MĐ
HĐTP Động cơ
Hành động MĐ (ĐT, XX, cải tạo,…)

Hành động
Hành động
A.N.Lêônchiép: “Khi MĐ của hành động đi vào một
hành động khác như là một ĐK để thực hiện nó, thì
hành động thứ nhất được chuyển hóa thành phương

hành động, là SP thực tế của HĐ.

Hành động
Hành động
-
Các bộ phận chức năng của hành động:
P.I.Ganpêrin: mỗi hành động hoàn chỉnh gồm 3 bộ
phận:
+ BP định hướng
+ BP thực hiện
+ BP kiểm tra

Hành động
Hành động
3. Phân loại hành động:
-
Dựa vào mức độ lĩnh hội hành động:
+ Hành động VC và hành động VC hóa.
+ Hành động nói ra ngoài.
+ Hành động bên trong.
-
Dựa vào MĐ hành động:
+ Hành động vận động.
+ Hành động nhận thức
+ Hành động GTXH

Hành động
Hành động
-
Dựa vào mức độ ý chí:

được thực hiện có KQ.
VD: kĩ xảo học tập, thói quen vệ sinh, ngăn nắp.
Hành động tự động hóa có 2 loại: kĩ xảo, thói quen.

Hành động
Hành động
So sánh kĩ xảo và thói quen:
Giống nhau:
• Đều là hành động tự động hóa
• Đều có cơ sở sinh lí là những động hình.

Hành động
Hành động
Kĩ xảo
-
Mang tính chất kĩ thuật.
-
Không gắn với tình huống.
-
Có thể bị mai một nếu không
thường xuyên luyện tập, củng
cố.
-
Con đường hình thành: luyện
tập có MĐ và có hệ thống.
-
Được đánh giá về mặt kĩ
thuật thao tác.
Thói quen
-

-
Khái niệm ý chí:
Ý chí là mặt năng động của YT, biểu hiện ở NL thực hiện những hành
động có MĐ, đòi hỏi phải có sự nỗ lực khắc phục khó khăn.
+ Ý chí là sự phản ánh các ĐK của HTKQ dưới hình thức các MĐ hành
động.
+ Ý chí là mặt năng động của YT  ý chí là hình thức TL điều chỉnh hành
vi tích cực nhất ở con người.
+ Ý chí mang bản chất XH – LS, giai cấp.
• Bản chất XH – LS: ý chí được hình thành trong LĐ.
• Bản chất giai cấp: biểu hiện xu hướng của ý chí khác nhau trong
những thời đại khác nhau và ở những đại diện của các giai cấp khác nhau.

Ý chí
Ý chí
-
Quan hệ giữa ý chí và các chức năng tâm lí khác:
+ Ý chí với NT:
NT làm cho ý chí có ND nhất định. ND của ý chí nằm trong các
KN, các BT do TD và TT đem lại. Đồng thời ý chí là một cơ chế khởi
động và ức chế đặc sắc: ý chí điều chỉnh hành vi một cách có YT
các nỗ lực trí tuệ và thể chất vào việc đạt tới MĐ (hoặc vào việc kìm
chế HĐ khi cần thiết).
Giữa NT và ý chí không có sự đồng nhất.
+ Ý chí với TC:
TC thúc đẩy và chi phối hành động, đồng thời TC cũng là phương
tiện kìm hãm hành động, nhưng bản thân TC cũng chịu sự kiểm
soát của ý chí.

Ý chí

-
Tính bền bỉ:
Là năng lực đạt được MĐ đề ra cho dù con đường đạt tới
chúng khó khăn, gian khổ và lâu dài.
Tính bền bỉ là một phẩm chất ý chí rất quan trọng trong công
tác giáo dục, cảI tạo con người.
-
Tính tự chủ:
Là năng lực làm chủ được bản thân, kiềm chế được hành vi
của mình.
Tính tự chủ giúp con người kiểm soát được đầy đủ hành vi
của mình.
Tính tự chủ giúp con người tự phê phán mình.

Ý chí
Ý chí
3. Hành động ý chí:
-
Khái niệm hành động ý chí:
+ Căn cứ để phân chia hành động ý chí: 3 đặc tính:
• Có MĐ đề ra từ trước một cách có YT.
• Có sự lựa chọn PT, BP để thực hiện MĐ.
• Có sự theo dõi, kiểm tra, điều khiển và điều chỉnh
sự nỗ lực khắc phục khó khăn, trở ngại bên ngoài và
bên trong trong QT thực hiện MĐ.

Ý chí
Ý chí
+ Phân loại hành động ý chí: căn cứ vào 3 đặc tính
trên có 3 loại: