Tâm lí học đại cương
ThS.Bùi Kim Chi
Khoa Luật hình sự
Trường đại học luật Hà Nội

Bài 2: Ý thức và hoạt động
I. Ý thức
II. Hoạt động

Ý thức
1. Sự nảy sinh và hình thành YT về phương
diện loài người và phương diện cá nhân
2. Khái niệm YT
3. Cấu trúc YT
4. Vai trò của YT và vô thức
1. Sự nảy sinh và hình thành ý thức
Về phương diện loài người:
Hai nhân tố quy định sự hình thành và phát triển
ý thức loài người là lao động và ngôn ngữ
Về phương diện cá nhân

YT cá nhân được hình thành trong HĐ và thông qua
sản phẩm HĐ của cá nhân.

YT cá nhân được hình thành trong sự giao tiếp với
người khác và NT về người khác.


-
YT là “biết người biết ta”…Cấu trúc của ý thức
Cấu trúc 3 bậc:
Bậc NTCT NT
Bậc NTLT TĐ
Bậc HĐ HĐ4. Vai trò của ý thức và vô thức
• Vai trò của YT:
Định hướng chung nhất, điều khiển, điều chỉnh tinh
vi nhất đối với HĐ của con người.
-
Khái niệm “vô thức”.
là KN dùng để chỉ một tầng bậc trong TL con
người, ở dưới tầng bậc YT, nơi mà YT không thực hiện
hoặc không thực hiện đầy đủ chức năng của nó.Vai trò của ý thức và vô thức
-
Vô thức gồm các mức dưới YT:
• Tiền YT.
• Tâm thế: là một loại trạng thái TL ở bậc
dưới YT. Đó là xu hướng sẵn sàng chung nhất
có ảnh hưởng đến tính ổn định và tính linh hoạt
của HĐ.

-
Theo TLH Mácxít:
-
HĐ là MQH giữa CT và KT, là phương thức tồn
tại của con người trong XH, trong MTXQ.
VD: HĐ xây dựng. Khách thể hóa
HĐ bao gồm 2 quá trình
Chủ thể hóa

Định nghĩa và đặc điểm của
hoạt động

Các đặc điểm cơ bản của HĐ:
-
HĐ bao giờ cũng có đối tượng.
• Đối tượng của HĐLĐ  của cải vật chất, SP tinh
thần;
• Đối tượng của HĐ học tập  tri thức, KN, KX;
• Đối tượng của HĐ dạy học  hình thành và phát
triển nhân cách học sinh.
Định nghĩa và đặc điểm của
hoạt động
-
HĐ bao giờ cũng do chủ thể tiến hành:
• Trong LĐ  người LĐ là chủ thể;
• Trong học tập  học sinh là chủ thể;
• Trong HĐ dạy học  giáo viên là CT của HĐ

• HĐ dạy học hình thành và phát triển nhân cách học
sinh  đáp ứng yêu cầu XH.Cấu trúc của hoạt động
HĐ cụ thể
HĐ cụ thểHành động
Thao tác
Động cơ
Mục đích
Điều kiệnCấu trúc của hoạt động

HĐ tư pháp

Hành động(ĐT,TT,XX)

Thao tác

Động cơ

Mục đích

Phương tiện

3. Phân loại hoạt động

Một cách tổng quát nhất: 2 loại:

• Trò chơi chủ đề phân vai (4t): trẻ chơi cùng
nhau, một số SHXH được phản ánh dưới dạng
phức tạp hơn. Trẻ tự giác tuân theo những qui
tắc nhất định.

Phân loại hoạt động
-
Học tập: được tiến hành dưới sự chỉ đạo của
người lớn với ND, MĐ, PP đã được xác định. HĐ
học tập đòi hỏi ở trẻ phải có động cơ nắm vững
tri thức, KN, KX một cách có YT.
-
Lao động: là HĐ có ý thức, là QT cá nhân sử
dụng sức mạnh tinh thần và sực mạnh thể lực
tác động lên sức mạnh TG bằng công cụ nhằm
tạo nên SP có giá trị về mặt XH để thỏa mãn
nhu cầu của mình và XH.

Phân loại hoạt động

Căn cứ vào sản phẩm:
-
HĐ thực tiễn (HĐ bên ngoài): HĐ tác động vào
sự vật, làm biến đổi sự vật,… tạo ra SP, vật thể
cảm tính, thấy được.
-
HĐ lí luận (HĐ tinh thần, HĐ bên trong): diễn
ra trong bình diện biểu tượng, không làm thay
đổi vật thể.
HĐ lí luận cũng có nhiệm vụ cải tạo thiên