Giáo án sinh học lớp 12 chương trình nâng cao -
Tiết: 22 Bài: TRẠNG THÁI CÂN BẰNG
CỦA QUẦN THỂ GIAO PHỐI NGẪU NHIÊN
I. Mục tiêu bài dạy.
- Nêu được đặc trưng di truyền của quần thể giao
phối
- Phát biểu được nội dung định luật Hacđi –
Vanbec.
- Chứng minh tần số tương đối của các alen trong
quần thể ngẫu phối duy trì khôn gđổi qua các thế hệ.
Nêu được công thức khái quát khi quần thể ở trạng
thái cân bằng di truyền.
- Trình bày được ý nghĩa và điều kiện nghiệm đúng
của định luật Hacđi Vanbec.

- Phát triển năng lực tư duy lý thuyết và rèn luyện
kĩ năng giải bài tập xác định cấu trúc di truyền của
quần thể.
II. Phương tiện dạy học.
III. Tiến trình tổ chức dạy học.
1. Ổn định lớp.

2. Kiểm tra bài cũ.
- Quần thể là gì? thế nào là tần số của các alen? tần
số kiểu gen là gì?
- Nêu công thức tổng quát xác định tần số alen cho
thế hệ n của quần thể tự phối?
3. Giảng bài mới.
Nội dung Hoạt động thầy &
trò
I/ Quần thể giao phối ngẫu - Thế nào là quần thể

sự đa dạng về kiểu
gen?
- Sự đa dạng về kiểu
gen trong quần thể
ngẫu phối có ý nghĩa
gì trong tiến hòa và
bật đặc điểm đa hình.
- Trong một quần thể động
vật và thực vật giao phối thì
số gen trong kiểu gen rất
lớn, số gen có nhiều alen
cũng rất phổ biến  Quần
thể rất đa hình

Các cá thể
trong quần thể giao phối chỉ
giống nhau về những nét cơ
bản, nhưng sai khác nhau
về các nét chi tiết.
- Tuy quần thể đa hình
nhưng một quần thể xác
định được phân biệt với
quần thể khác cùng loài ở
những tần số tương đối các
alen, các kiểu gen và kiểu
hình.
chọn giống?
- Giải thích tính đa
hình của quần thể
ngẫu phối?

- Trong những điều kiện
nhất định, thì ngay trong
lòng một quần thể giao
phối, tần số tương đối của
các alen ở mổi gen có
khuynh hướng duy trì
không đổi từ thế hệ này
sang thế hệ khác.
giống với công thức
tính trong quy luật
phân li độc lập
không? - Phát biểu nội dung
định luật Hacđi –
Vanbec?

Chứng minh:
- Giả sử trong 1 kiểu gen có
2 alen A và a, thì trong
quần thể tồn tại 3 kiểu gen
AA, Aa, aa.
- P: AA
- Cơ thể có kiểu gen
AA khi phân li hình
thành giao tử sẽ tạo ra
những loại giao tử
nào? chiếm tỷ lệ là
bao nhiêu?
- Cơ thể có kiểu gen
aa khi phân li hình
thành giao tử sẽ tạo ra
những loại giao tử
nào? chiếm tỷ lệ là
bao nhiêu?
- Cơ thể có kiểu gen
Aa khi phân li hình
- Cơn thể có kiểu gen Aa
cho 50% giao tử mang alen
A  25A và 50% giao tử
mang alen a  25a.

Vậy tổng số giao tử mang
alen A = 25 +25 = 50 giao
tử mang alen A

Vậy tổng số giao tử mang
alen a = 25 +25 = 50 giao
tử mang alen a
- Do đó, tần số tương đối
của alen

a
là
P
q
(P
là tần số của alen A
và q là tần sô của alen
a) thì tỷ lệ kiểu gen
của quầnthể ở trạng
tương tự).
* Nếu gọi tần số tương đối
của alen
A p
a q

(P + q =1) thì
tỷ lệ kiểu gen khi quần thể
ở trạng thái cân bằng di
truyền là P
2
AA, 2pqAa,
q
2
aa. (P + q)
2

Trong đó p là tần số alen A
và q là tần số alen a.

Nếu biết tỷ lệ kiểu gen ta

h
. nếu các cá thể
ngẫu phối thì thế hệ tiếp
theo có tỷ lệ phân ly kiểu
gen là:
0,36AA:0,48Aa:0,16aa
 P = 0,36 +
48
2
= 0,6 và q
= 0,16 +
48
2
= 0,4
Vậy tần số tương đối alen
0,6
0,4
A
a



Vậy nếu kiểu gen có hai
alen có tần số là alen A là p
và alen a có tần số là q 
Tần số tương đối của các
gen là các số hạng triển khai
bình phương tổng tần số
nhiều alen thì các số
hạng trong tỷ lệ kiểu

chỉ đúng trong những diều
kiện nhất định:
- Số lượng cá thể đủ lớn.
- Quần thể ngẫu phối.
- Các loại giao tử cơ khả

- Định luật Hacđi –
Vabec đúng trọng
điều kiện nào?
năng sống và thu tnh như
nhau.
- Các liạo hợp tử có sức
sống như nhau, không có
đột biến và chọn lọc, không
có hiện tượng du nhập gen.
IV/ Ý nghĩa của định luật
Hacđi – Vanbec:
a. Về mặt lý luận:

biến trong quần thể hoặc dự
đoán sự tiềm tàng của các
gen hay các đột biến có hại
trong quần thể

- Về mặt thực tiễn,
định luật Hacđi –
Vanbec có ý nghĩa
như thế nào?
4. Củng cố.
- Quần thể giao phối là gì?
- Quầnthể giao phối khác gì với quần thể ngẫu phối?
- Nêu công thức tính số kiểu gen trong quần thể ngẫu
phối?
- Khi quần thể đang ở trạng thái cân bằng thì tỷ lệ
phân ly kiểu hình có thể được tính như thế nào? (Cả
trường hợp một gen có nhiều alen).
5. Dặn dò – bài tập về nhà.
Học bài và chuẩn bị chương “ứng dụng của di truyền
học”
6.Rút kinh nghiệm.