SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị : TRƯỜNG THPT NAM HÀ
Mã số :
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO
HỌC SINH LỚP 10 THÔNG QUA
TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHOÁ ĐỊA LÍ
Ở TRƯỜNG THPT
Người thực hiện : Nguyễn Thị Lý
Lĩnh vực nghiên cứu :
Quản lý giáo dục
Phương pháp dạy học bộ môn : Giáo dục thể chất
Phương pháp giáo dục :
Lĩnh vực khác :
Có đính kèm :
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học : 2010- 2011
1
MỞ ĐẦU
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI..........................................................................................5
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI................................................................................7
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU ........................................................................................7
NỘI DUNG
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH THÔNG QUA TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG THPT
1.1. KỸ NĂNG SỐNG ......................................................................................9
1.1.1. Khái niệm kỹ năng sống ..........................................................................9
1.1.2. Tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT...12
1.1.3. Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường THPT14

1. Họ và tên : Nguyễn Thị Lý
2. Ngày tháng năm sinh : 12/7/1981
3. Nam, nữ : Nữ
4. Địa chỉ : số 4, khu tập thể ga Biên Hòa, Biên hòa – Đồng nai
5. Điện thoại cơ quan : 061.3950365 Nhà riêng : 0613.947494
6. Fax : E-mail :
7. Chức vụ : giáo viên.
8. Đơn vị công tác : Trường THPT Nam Hà
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị cao nhất : thạc sĩ
- Năm nhận bằng : 2010
- Chuyên nghành đào tạo : Địa Lý Học
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiêm : địa lý học
- Số năm có kinh nghiệm : 7 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong năm gần đây : Không

4
MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục và đào tạo ở bất cứ thời điểm nào cũng đều có mục tiêu là giáo dục
toàn diện học sinh cả về đức, trí và các năng lực khác cho học sinh. Đảng ta đã xác
định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển xã hội, để thực hiện
thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần phải có những con
người lao động mới phát triển toàn diện. Nếu đơn thuần chỉ thiên về đào tạo tri thức
(dạy chữ), sẽ tạo nên thế hệ học sinh không toàn diện, khó ứng phó với thực tế của
cuộc sống. Nền kinh tế xã hội nước ta đang phát triển với một tốc độ nhanh, kéo theo
đó là sự xuất hiện nhiều vấn đề mà đòi hỏi mỗi con người cần có những kĩ năng sống
nhất định để có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề đặt ra.
Nhà trường phổ thông có mục đích quan trọng nhất là dạy chữ cho các em,

hợp giáo dục kĩ năng sống cho các em học sinh.
Hoạt động ngoại khoá giúp các em học sinh sẽ dễ dàng trao đổi, bộc lộ, học
tập và rèn luyện các kĩ năng sống. Bởi vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
phổ thông ngày càng trở nên cấp thiết nhằm đào tạo “con người mới” với đầy đủ các
mặt: trí, đức, thể, mỹ để góp phần xây dựng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước.
Với những lí do trên tôi đã chọn “ Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp
10 thông qua tổ chức các hoạt động ngoại khoá địa lí ở trường THPT” làm đề tài
của mình.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Nghiên cứu đề tài nhằm mục tiêu xác định nội dung và hình thức giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh lớp 10 thông qua các hoạt động ngoại khoá địa lí qua đó góp
phần đào tạo thế hệ học sinh nhằm thực hiện thành công mục đích giáo dục nước ta
trong thời đại mới.
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về giáo dục kĩ năng sống của học sinh
- Tìm hiểu thực trạng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 10 thông qua các
hoạt động ngoại khoá địa lí ở trường THPT.
6
- Xác định nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 10 THPT.
- Nghiên cứu các cách thức tổ chức các hoạt động ngoại khoá địa lí nhằm giáo
dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 10 THPT.
7
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH THÔNG QUA TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI
KHÓA ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG THPT
1.1. KỸ NĂNG SỐNG
1.1.1. Khái niệm kỹ năng sống
Kĩ năng sống là một phạm trù rộng bao hàm nhiều vấn đề của cuộc sống, đó là

em, truyền đạt những tri thức khoa học để các em chuẩn bị đầy đủ hành trang tri thức
bước vào đời. Chính vì điều đó các mục tiêu đề ra cũng chỉ xoay quanh việc đào tạo
tri thức, trong khi sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh kế xã hội, các em học sinh khi
đến trường ngoài tiếp xúc với môi trường giáo dục trong nhà trường các em còn tiếp
cận với xã hội mà ở đó nhiều vấn đề của cuộc sống đòi hỏi các em phải có kiễn thức
về nó, phải có kĩ năng giải quyết hợp lí mới đem lại hiệu quả tích cực. Lí thuyết đã
chỉ ra rằng Con người là tổng hòa của các quan hệ xã hội. Mỗi một con người đều bị
chi phối bởi các quan hệ đa phương, đa chiều. Cuộc sống là một bức tranh đa dạng,
sinh động nhưng cũng đầy thách thức, phức tạp. Để tồn tại và phát triển trong thế
giới ngày nay và đương đầu một cách có hiệu quả với hàng loạt những vấn đề gặp
phải, mỗi người cần có bản lĩnh, có những kĩ năng riêng để xử trí với những đòi hỏi
và thử thách hàng ngày. Nếu như chúng ta chỉ quan tâm đến việc dạy chữ sẽ rất khó
tạo ra thế hệ học sinh có đầy đủ phẩm chất trong công cuộc đổi mới hiện nay.
Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ:
Thực tế cho thấy hiện nay học sinh rất thiếu các kĩ năng cơ bản cần trong cuộc
sống hiện đại: như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sinh hoạt tập thể, kĩ năng hoá giải căng
thẳng... Trong khi để cùng học tập sinh sống và làm việc trong xã hội hiện đại những
kĩ năng này không thể thiếu, nhiều ý kiến của các chuyên gia giáo dục và xã hội học
cho rằng việc nhiều bộ phận học sinh ở nước ta hiện nay thiếu các kĩ năng để có thể
đương đầu và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, có một nguyên nhân quan trọng
là những bất cập trong chương trình giáo dục ở nhà trường “trong suốt thời gian dài
chúng ta chỉ quan tâm đến giáo dục trí dục, nhiều trường nhiều địa phương lấy tỉ lệ
9
học sinh đỗ tốt nghiệp, học sinh đạt điểm cao là thước đo chất lương giáo dục mà ít
quan tâm đến sự chăm ngoan, chuyên cần, phát triển nhân cách cho học sinh” [8].
Điều này sẽ dẫn đến sự khập khiễng trong đào tạo, một tiền lệ xấu cho đầu ra của
giáo dục.
Giáo dục kĩ năng sống góp phần giảm tình trạng bạo lực học đường đang có
xu hướng gia tăng, như hiện tượng đánh, chửi nhau, dùng những lời lẽ không đạo đức
của học sinh đối với giáo viên...

1.1.3.4. Kĩ năng ra quyết định
1.1.3.5. Kĩ năng kiên định
1.1.3.6. Kĩ năng đặt mục tiêu
1.1.3.7. Kĩ năng đối phó với stress
1.1.3.8. Kĩ năng giải hóa cảm xúc tiêu cực
1.1.3.9. Kĩ năng hợp tác
1.1.3.10. Kĩ năng quản lí thời gian
1.1.3.11. Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin
1.1.3.12. Kĩ năng thể hiện sự tự tin
1.1.3.13. Một số kĩ năng sống quan trọng khác
- Kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, không chỉ cho việc học ngoại ngữ mà cho mọi
môn học, cho cuộc sống sau này; kĩ năng cắm trại, leo núi; kĩ năng làm vườn và
chăm sóc cây cảnh; kĩ năng cấp cứu khi có người gặp tai nạn hoặc bệnh tật hiểm
nghèo…
- Rèn luyện sức khoẻ và ý thức bảo vệ sức khoẻ, kĩ năng phòng, chống tai nạn
giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác.
- Kĩ năng ứng xử văn hoá, chung sống hoà bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ
nạn xã hội.
- Kĩ năng về bình đẳng giới, về sức khoẻ, về hôn nhân và gia đình, hiểu về
giới tính, một số kĩ năng chống bạo hành về giới đối với học sinh nữ…
- Kĩ năng phòng chống bão lũ như cách để tự bảo vệ bản thân mình trước các
thảm họa về bão lũ, mà ở nước ta thường xuyên xảy ra.[6],[7]
1.2. NGOẠI KHÓA ĐỊA LÝ
11
1.2.1. Khái niệm hoạt động ngoại khóa địa lý
Hoạt động ngoại khóa địa lí là hình thức tổ chức dạy học ngoài lớp, không quy
định bắt buộc trong chương trình, hoạt động dựa trên sự tự nguyện tham gia của một
số hay một số đông học sinh, có hứng thú yêu thích bộ môn địa lí và ham muốn tìm
tòi, sáng tạo các nội dung học tập địa lí [13].
Hoạt động ngoại khóa địa lí được phân biệt với các hình thức tổ chức dạy học

Tổ địa lí là tổ học tập được hình thành với thành viên là những học sinh có
hứng thú học tập môn địa lí, ngay từ đầu năm học giáo viên chú ý quan sát những học
sinh có khuynh hướng hứng thú học tập bộ môn từ đó có cơ sở hình thành tổ.
* Câu lạc bộ địa lí
Câu lạc bộ địa lí là hình thức hoạt động ngoài giờ dựa trên sự tham gia tự
nguyện của các em học sinh nhằm vào việc khuyến khích các em học tập, tìm hiểu,
mở rộng kiến thức địa lí đồng thời nhằm làm giàu tri thức địa lí, mặt khác liên hệ
kiến thức địa lí vào cuộc sống để giải thích phán xét hoặc định hướng các hoạt động
thực tiễn.
* Trò chơi địa lí
Trò chơi địa lí trong hoạt động ngoại khóa là trò chơi học tập có tác dụng mở
rộng, nâng cao hiểu biết địa lí và các kĩ năng hoạt động của học sinh.
* Dạ hội địa lí
Dạ hội địa lí là hoạt động ngoại khóa thu hút sự tham gia của học sinh một
khối lớp, hay tất cả khối lớp trong toàn trường. Nội dung dạ hội địa lí phong phú và
đa dạng, bao gồm các tiết mục văn nghệ xen với báo cáo khoa học,trò chơi địa lí, đố
vui địa lí thi tài địa lí dạ hội địa lí thường tổ chức một năm một lần vào buổi cuối
năm dương lịch, hoặc cuối học kì.
* Thông tin địa lí
Thông tin địa lí là hình thức ngoại khóa, trong đó học sinh thu thập thông tin
các nội dung đại lí hoặc liên quan đến nội dung học tập địa lí ở cấp 2, sau đó chọn lọc
13
mở rộng, hệ thống hóa và trình bày cho các bạn dưới các hình thức khác nhau như
mẩu tin ngắn, báo cáo bản đồ thông tin, báo tường, bảng thông tin…
1.3. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.3.1. Các biểu hiện về kỹ năng sống của học sinh hiện nay
Qua kết quả điều tra cho thấy kĩ năng sống của học sinh THPT hiện nay là rất
yếu: Cụ thể:
- Đa phần các em chưa có kĩ năng xác định mục tiêu một cách rõ ràng.

chí coi nhẹ, việc tích hợp các nội dung kĩ năng sống vào các tiết học, môn học còn
hạn chế.
- Chưa có bộ tài liệu chính về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.
- Những hiểu biết về kĩ năng sống của nhiều giáo viên còn chưa cao dẫn đến
hiệu quả giáo dục thấp.
15
CHƯƠNG 2
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 10
THÔNG QUA TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA ĐỊA LÝ
2.1. XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC
SINH LỚP 10
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 10 nhằm các mục tiêu như sau:
- Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp.
Tạo điều kiện cho học sinh nắm những kiến thức cơ bản về kĩ năng sống, hiểu và vận
dụng các kĩ năng đó vào thực tế cuộc sống của các em một cách hiệu quả, tạo sự tự
tin cho các em trong mọi tình huống của cuộc sống, tự tin trong học tập góp phần
nâng cao hiệu quả giáo dục.
- Làm cho các em làm chủ được bản thân, ứng phó được với những khó khăn
trong cuộc sống, một cách hiệu quả.
- Rèn luyện cho các em lối sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.
- Giúp cho các em mở ra những cơ hội về những suy nghĩ, lựa chọn, thực hành
có hiệu quả về nghề nghiệp cũng như công việc của các em sau này.
- Tạo cơ hội thuận lợi cho học sinh thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và
phát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức. [6]
2.2. XÁC ĐỊNH NỘI DUNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC
SINH LỚP 10
2.2.1. Nguyên tắc xác định nội dung giáo dục kỹ năng sống
- Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phải dựa vào mục tiêu, chương trình
giáo dục THPT nói chung và lớp 10 nói riêng.
- Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phải dựa vào nội dung chương trình dạy

- i vi hc sinh lp 10, giỏo dc k nng kiờn nh s giỳp cỏc em hc sinh
bit cỏch thc hin nhng mong mun trong hc tp, trong cuc sng ng thi cỏc
em bit cỏch t chi nhng gỡ khụng phự hp vi bn thõn mỡnh.
- Trong dy hc a lớ lp 10 giỏo dc tớnh kiờn nh s giỳp cỏc em hc sinh
trỡnh by nhng quan im ca bn thõn v cỏc vn t nhiờn, kinh t xó hi mt cỏch
17
tự tin hiệu quả, các em sẽ đứng vững được trước những áp lực của người xung quanh,
đồng thời bày tỏ quan điểm của mình trước các vấn đề thiên nhiên, kinh tế xã hội đang
diễn ra trong thực tế.
- Để giáo dục kĩ năng kiên định cho học sinh thông qua hoạt động ngoại khóa
giáo viên nên cho các em học sinh tham gia vào các tình huống giả định, tham gia
vào các trò chơi địa lí về chủ đề môi trường, dân số... Các em sẽ có điều kiện thể hiện
các quan điểm, chính kiến của mình trước các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống.
* Kĩ năng xác định mục tiêu
- Mục tiêu là cái đích mà học sinh muốn đạt tới, muốn thực hiện ở mỗi một
giai đoạn, mỗi một công việc.
- Mục tiêu có thể là sự hiểu biết (muốn biết về một cái gì đó), có thể là một
hành vi (muốn làm được cái gì đó) hay có thể là một sự thay đổi về thái độ.
- Kỹ năng đặt mục tiêu là khả năng của học sinh trong việc đề ra những cái
đích có thể thực hiện được cho một vấn đề nào đó của cuộc sống. Việc đặt mục tiêu
trong cuộc sống là điều hết sức quan trọng và cần thiết. Nó giúp các em sống có định
hướng, không có quá nhiều ảo tưởng và tham vọng.
- Người có k
• ĩ năng đặt mục tiêu sẽ xác định được các mục tiêu một cách cụ thể và
thực tế, phù hợp với hoàn cảnh bản thân.
- Mục tiêu giống như những con đường mà ta tự vạch ra để các em bước đi trong
cuộc sống của mình, hãy tự đặt câu hỏi nếu ta sống không có mục tiêu thì sẽ ra sao?
- Kĩ năng xác định mục tiêu là kĩ năng sống quan trọng đối với mỗi em học
sinh, trong dạy học địa lí kĩ năng này sẽ giúp các em xác định mục tiêu học tập một
cách rõ dàng không coi nhẹ bộ môn địa lí như một số ý kiến cho rằng đây là môn học

sống hiện đại ngày nay. Nội dung môn địa lí rất đa dạng gồm cả kiến thức và kĩ năng
các em học sinh biết nhận thức được vai trò quan trọng của việc học tập địa lí cùng
như nhận thức được các vấn đề một cách chân thực.
- Giáo dục kĩ năng tự nhận thức cho học sinh để các em có cách nhìn đúng đắn
về bản thân, từ đó giúp cho các em có thể phát huy thế mạnh và sở trường của mình
19