1. TÊN ĐỀ TÀI:
GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 3
2. ĐẶT VẤN ĐỀ:
2.1 Tầm quan trọng của đề tài:
Từ năm học 2010-2011, Bộ GD-ĐT đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống
lồng ghép vào các môn học ở bậc tiểu học. Đây là một chủ trương cần thiết và
đúng đắn.
Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện về
đạo đức, trí thức, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp và hình thành nhân cách, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa.
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một nội dung được đông đảo
phụ huynh và dư luận quan tâm, bởi đây là một chương trình giáo dục hết sức
cần thiết đối với học sinh và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay, nhằm đào
tạo con người với đầy đủ các mặt “đức, trí, thể, mỹ” để đáp ứng yêu cầu của xã
hội.
Ở bậc tiểu học là bậc tạo nền tảng cho học sinh phát triển, vì vậy ngoài việc
trang bị cho học sinh vốn kiến thức cơ bản trong học tập, lao động còn phải giáo
dục học sinh có kỹ năng sống, kỹ năng làm người để học sinh có thêm kinh
nghiệm thích ứng với môi trường, xã hội mới.
2.2 Thực trạng:
Năm học 2014-2015 là năm học tiếp tục thực hiện phong trào thi đua “Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” việc giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh là một trong những nội dung của phong trào. Chính vì vậy nên các giáo
viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm cần chú trọng hơn đến nội dung “Giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh”.
2.3 Lí do chon đề tài:

1



đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm..;
2


Học để làm người: gồm các kỹ năng cá nhân như ứng phó với căng thẳng,
kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin…;
Học để chung sống: gồm các kỹ năng như giao tiếp, thương lượng, khẳng
định hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông;
- Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là kỹ năng thiết thực mà
con người cần để có cuộc sống an toàn và khỏe mạnh, đó là những kỹ năng tâm
lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người
khác một cách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay thách thức của cuộc
sống hằng ngày.
Tương đồng với quan niệm của WHO, còn có quan niệm kỹ năng sống là
những kỹ năng tâm lý xã hội liên quan đến những tri thức, những giá trị và
những thái độ, cuối cùng được thể hiện ra bằng những hành vi làm cho các cá
nhân có thể thích nghi và giải quyết có hiệu quả các yêu cầu và thách thức của
cuộc sống.
Có thể thấy rằng kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần
thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người. Về bản chất, đó là kỹ năng tự
quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống,
học tập và làm việc hiệu quả… Nói các khác kỹ năng sống là khả năng làm chủ
bản thân của mỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và
với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống. Kỹ năng sống
hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận thức, thái độ và giá trị trong
những hành động theo xu hướng tích cực và mang tính chất xây dựng.
Kỹ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, học
tập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội. Vì vậy, kỹ năng sống của mỗi
người vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của gia đình,
cộng đồng, dân tộc. Kỹ năng sống mang tính cá nhân bởi vì đó là khả năng của

giáo các quan điểm, niềm tin, toàn bộ những hành vi cử chỉ của người thầy
thường là những mẫu mực cho hành vi của học sinh nói chung. Nó ảnh hưởng
sâu sắc đến thái độ và cách ứng xử của các em trong quan hệ với người khác và
với xã hội. Các em thường tin tưởng tuyệt đối ở nơi thầy, cô giáo nên chúng
thường bắt chước những cử chỉ tác phong của thầy, cô giáo mình. ở trường các
em còn được tiếp xúc với bạn bè, với tập thể nhóm bạn, tổ, lớp; những hoạt
động tập thể cũng ảnh hưởng không ít đến việc hình thành, phát triển nhân cách
và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
4. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Qua nhiều năm theo dõi, là giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường TH Đỗ Văn
Quả, tôi thấy thực tế của vấn đề này là:
4.1. Về giáo viên:
- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên
4


chưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động
này nên làm mất sự hứng thú của học sinh.
4.2. Về học sinh:
- Một số học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô
giáo, ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động.
- Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong
cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn nhau.
- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy.
4.3. Về Phụ huynh:
Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ
năng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép. Đa số phụ huynh cho
rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.
Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng

-

HS lười hoạt động, tính tự giác chưa cao.

Từ những thực trạng trên đây, thì việc " Giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh lớp 3" là một việc làm vô cùng cần thiết giúp cho các em say mê, hứng thú
trong học tập, các em thấy mình mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tự tin hơn trong
việc thể hiện những năng lực của bản thân .
5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
"Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 3".
Để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 3
nói riêng, tôi đã thực hiện các biện pháp sau:
Các giải pháp tổ chức thực hiện việc “Giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh ”
5.1. Bám sát nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh:
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng như các quá trình hoạt động giáo
dục khác trong nhà trường đều có cấu trúc xác định. Nội dung giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh tập trung vào các kỹ năng tâm lý - xã hội là những kỹ năng
được vận dụng trong những tình huống hàng ngày để tương tác với người khác
và giải quyết có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống.
Những nội dung này hết sức đơn giản, gần gũi với trẻ em, là những kiến thức tối
thiểu để các em có thể tự lập... Và mục đích quan trọng nhất là giúp các em tự
tin hơn, tự lập hơn trong cuộc sống. Vì vậy khi tổ chức các hoạt động giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh cấn:
6


- Bám sát vào nội dung của giáo dục kỹ năng sống và vận dụng linh hoạt các
nội dung của giáo dục kỹ năng sống tuỳ theo từng hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp và điều kiện cụ thể của từng môn học.



đặc biệt hành vi tốt là quá trình khó khăn. Do vậy giáo dục kỹ năng sống không
thể là ngày một ngày hai mà phải là cả một quá trình.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục giáo dục kỹ năng sống được
thực hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống được giáo dục trong mọi môi
trường như gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho HS
tham gia vào các tình huống thật trong cuốc sống.
Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
phải đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc của giáo dục.
5.3. Phát huy vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh:
Hoạt động giáo dục kỹ năng sống là hoạt động được tổ chức theo mục tiêu,
nội dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Bản chất của hoạt
động này là thông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt,
nhằm giúp người học chuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm
tin, kiến thức thành hành động, biến yêu cầu của nhà trường thành chương trình
hành động của tập thể lớp học sinh và của cá nhân học sinh, tạo cơ hội cho học
sinh trải nghiệm tri thức, thái độ, quan điểm và hành vi ứng xử của mình trong
môi trường an toàn, thân thiện có định hướng giáo dục. Thông qua hoạt động
giáo dục kỹ năng sống có thể giúp học sinh sống một cách an toàn , khoẻ mạnh
có khả năng thích ứng với biến đổi của cuộc sống hàng ngày. Rèn luyện cho học
sinh các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi như : kỹ năng giao tiếp ứng xử có
văn hoá; kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách
là chủ thể của hoạt động; kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn
luyện; củng cố, phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và
công tác xã hội. Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động tập
thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với
cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng
tự nhiên và xã hội. Như vậy, hoạt động giáo dục kỹ năng sống thực sự cần thiết.

7. Giáo viên không chỉ nhằm hình thành những khái niệm khoa học, cách
làm việc trí óc mà còn hướng dẫn tới sự tạo dựng phát triển các nhân cách của
học sinh. Đặc biệt trẻ tiểu học thường hay bắt chước người lớn và rất tin tưởng ở
các thầy giáo, cô giáo. Vì vậy, mỗi giáo viên cũng phải luôn thường xuyên tự
rèn kỹ năng sống, luôn thể hiện là tấm gương trong sáng, mẫu mực cho học sinh
noi theo.
8. Giáo viên cần thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạy học để phát huy
tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh (VD: sử dụng phương pháp thảo
luận nhóm, phương pháp gợi mở, nêu vấn đề, phương pháp đóng vai,...; biết lựa
chọn phối kết hợp linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.);
qua các hoạt động học tập, học sinh được rèn các kỹ năng phân tích, tổng hợp,
9


tư duy sáng tạo, hợp tác theo nhóm, kỹ năng đánh giá, kỹ năng hợp tác trong
nhóm, kỹ năng xử lý tình huống,...
9. Tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể, lao động.
10. Tổ chức tốt các hoạt động xã hội, hoạt động đoàn thể (Đội thiếu niên tiền
phong Hồ Chí Minh).
6.KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU :
- Trong thời gian công tác tại trường TH Đỗ Văn Quả tôi đã điều tra nghiên
cứu và thử áp dụng thực tế . Kết quả cho thấy HS ngoan hơn, tự giác chủ động,
mạnh dạn hơn, đã thể hiện được cách xử lý trong ứng xử khá phù hợp.
- Khảo sát lớp 3 năm học 2014-2015: Nội dung khảo sát: Thảo luận
nhóm . Khảo sát qua quan sát HS thực hành thảo luận nhóm trong một số tiết
học.
Thực hành thảo luận nhóm
TSHS

27

Biết cách ứng xử hài hoà khá phù Hay cãi nhau, xô đẩy bạn khi chơi
hợp
SL

%

SL

%

25

92.6

2

7.4

7. PHẦN KẾT LUẬN
10


Từ thực tiễn tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở
trường Tiểu học Đỗ Văn Quả và trực tiếp là học sinh lớp 3A, tôi đã có thể rút ra
một số kết luận sau đây:
8. 1. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động, để học
sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ đó hình thành các kỹ
năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường làm tốt công tác xã hội
hoá trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
8.2. Giáo dục kỹ năng sống trong trường học góp phần rèn luyện, hình thành

Trên đây là những kinh nghiệm mà tôi đã thực hiện và đạt hiệu quả
cao.Tuy chưa phải là kinh nghiệm hoàn toàn mới nhưng tôi hy vọng nó cũng
giúp cho đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy và nó cũng là ý kiến của cá nhân
tôi nên chắc chắn còn nhiều hạn chế và sẽ không được trọn vẹn nếu không có sự
giúp đỡ của quí đồng nghiệp. Rất mong nhận được sự góp ý từ phía các đồng
nghiệp.
Đại Cường, ngày 15 tháng 3 năm 2015
Người thực hiện

Lê Thị Thanh Vân

9.TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Tâm lý học – Trường cao đẳng sư phạm Quảng Nam – Năm 2005
2. Trò chơi học tập Tiếng Việt 3-Nhà xuất bản giáo dục- Năm 2006
3. Trẻ em Việt Nam - HỒ CHÍ MINH - 1942 - NXB Chính trị Quốc gia.
4. Những phương pháp giáo dục hiệu quả trên thế giới - NXB Tư Pháp Hà Nội
- năm 2006.

12


10. MỤC LỤC
Trang
1.Tên đề tài

1

2.Đặt vấn đề

1


14
13


14