CH
CH
ƯƠ
ƯƠ
NG II
NG IIL
L
Ư
Ư
ỢC KHẢO T
ỢC KHẢO T
Ư
Ư
T
T
Ư
Ư
ỞNG
ỞNG
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
I. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI
TƯ TƯỞNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
1. Khái niệm tư tưởng xã hội chủ nghĩa
- Tư tưởng; hệ tư tưởng ?
- Tư tưởng xã hội chủ nghĩa?
T
T

đư
đư
ờng, cách thức và ph
ờng, cách thức và ph
ươ
ươ
ng pháp
ng pháp
đ
đ
ấu
ấu
tranh nhằm xây dựng một xã hội trong
tranh nhằm xây dựng một xã hội trong
đ
đ
ó không có áp
ó không có áp
bức, bóc lột, bất công, mọi ng
bức, bóc lột, bất công, mọi ng
ư
ư
ời
ời
đ
đ
ều bình
ều bình
đ
đ

ời
ời
đ
đ
ều lao
ều lao
đ
đ
ộng;
ộng;
- Mọi ng
- Mọi ng
ư
ư
ới bình
ới bình
đ
đ
ẳng, có cuộc sống tự do, ấm
ẳng, có cuộc sống tự do, ấm
no, hạnh phúc, v
no, hạnh phúc, v
ă
ă
n minh. Ai cũng có
n minh. Ai cũng có
đ
đ
iều kiện
iều kiện

ư
ư
ởng XHCN
ởng XHCN
- Quá trình lịch sử hình thành các t
- Quá trình lịch sử hình thành các t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng XHCN gắn
ởng XHCN gắn
với các chế
với các chế
đ
đ
ộ xã hội.
ộ xã hội.
- Tính chất, trình
- Tính chất, trình
đ
đ
ộ phát triển của các t
ộ phát triển của các t
ư
ư
t
t

CNXH s
CNXH s
ơ
ơ
khai CNXH không t
khai CNXH không t
ư
ư
ởng-CNXHKTphê phán-CNXHKH
ởng-CNXHKTphê phán-CNXHKH
II. L
II. L
Ư
Ư
ỢC KHẢO T
ỢC KHẢO T
Ư
Ư
T
T
Ư
Ư
ỞNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
ỞNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
TR
TR
Ư
Ư
ỚC C. MÁC
ỚC C. MÁC

Nô lệ
Nô lệ
T
T
ă
ă
ng lữ
ng lữ
Nông dân, thợ thủ công
Nông dân, thợ thủ công
Th
Th
ươ
ươ
ng nhân
ng nhân
Ng
Ng
ư
ư
ời tự do
ời tự do

“…
“…
những kẻ áp bức và những ng
những kẻ áp bức và những ng

cấp
cấp
đ
đ
ấu tranh với nhau”.
ấu tranh với nhau”.T
T
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng xã hội chủ nghĩa thời cổ
ởng xã hội chủ nghĩa thời cổ
đ
đ
ại, là một hình thái ý
ại, là một hình thái ý
thức của quần chúng lao
thức của quần chúng lao
đ
đ
ộng phản kháng chế
ộng phản kháng chế
đ
đ

đ
đ
ầy khổ ải, công chúng
ầy khổ ải, công chúng
đ
đ
ã tìm hạnh
ã tìm hạnh
phúc trong ảo t
phúc trong ảo t
ư
ư
ởng tôn giáo;
ởng tôn giáo;
t
t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng xã hội chủ nghĩa thời cổ
ởng xã hội chủ nghĩa thời cổ
đ
đ
ại ẩn
ại ẩn
náu trong t
náu trong t

m của chúa”, “ngày
m của chúa”, “ngày
chúa giáng thế lần thứ hai”, “ngày phán
chúa giáng thế lần thứ hai”, “ngày phán
xét cuối cùng”, “ quy luật của chúa là quy
xét cuối cùng”, “ quy luật của chúa là quy
luật công lý, là sự cộng
luật công lý, là sự cộng
đ
đ
ồng và sự bình
ồng và sự bình
đ
đ
ẳng”.
ẳng”.2. T
2. T
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng xã hội chủ nghĩa thế kỷ thứ
ởng xã hội chủ nghĩa thế kỷ thứ
XV
XV

ư
ư
ờng thế gi
ờng thế gi
ơ
ơ
i
i
- Tích lũy nguyên thủy
- Tích lũy nguyên thủy
- Cách mạng t
- Cách mạng t
ư
ư
sản
sản
- TB xuất hiện trên những tiền
- TB xuất hiện trên những tiền
đ
đ
ề lịch sử nào ?
ề lịch sử nào ?
- Hàng hóa sức lao
- Hàng hóa sức lao
đ
đ
ộng tạo lập trong lịch sử bằng quá trình nào ?
ộng tạo lập trong lịch sử bằng quá trình nào ?
- Tổ chức lao
- Tổ chức lao

ờng nào ?
ờng nào ?Các Mác:
Các Mác:“ L
“ L
ư
ư
u thông hàng hóa là
u thông hàng hóa là
khởi
khởi
đ
đ
iểm của t
iểm của t
ư
ư
bản. Sản xuất hàng
bản. Sản xuất hàng
hóa và một nền l
hóa và một nền l
ư
ư
u thông hàng hóa
u thông hàng hóa

đ
đ
ã mở ra những
ã mở ra những
trang sử cận
trang sử cận
đ
đ
ại của t
ại của t
ư
ư
bản”
bản”

TÍCH LŨY NGUYÊN THỦY – TIỀN ĐỀ LỊCH SỬ
TÍCH LŨY NGUYÊN THỦY – TIỀN ĐỀ LỊCH SỬ
CỦA CHỦ NGHĨA T
CỦA CHỦ NGHĨA T
Ư
Ư
BẢN
BẢN
- Quá trình lịch sử làm phá vỡ sự thống nhất ban
- Quá trình lịch sử làm phá vỡ sự thống nhất ban
đ
đ

ộng thành hàng hóa.
ộng thành hàng hóa.
CÔNG TR
CÔNG TR
Ư
Ư
ỜNG THỦ CÔNG :
ỜNG THỦ CÔNG :
“Do phân tích
“Do phân tích
hoạt
hoạt
đ
đ
ộng của các nghề thủ công, do chuyên môn
ộng của các nghề thủ công, do chuyên môn
hóa công cụ lao
hóa công cụ lao
đ
đ
ộng, do
ộng, do
đ
đ
ào tạo các
ào tạo cáccông nhân bộ
công nhân bộ

ợng của những quá trình sản xuất
ợng của những quá trình sản xuất
xã hội, nghĩa là tạo ra một tổ chức lao
xã hội, nghĩa là tạo ra một tổ chức lao
đ
đ
ộng xã hội
ộng xã hội
nhất
nhất
đ
đ
ịnh và cùng với
ịnh và cùng với
đ
đ
iều
iều
đ
đ
ó thì nó cũng
ó thì nó cũng
đ
đ
ồng thời
ồng thời
phát triển một sức sản xuất mới, có tính chất xã hội,
phát triển một sức sản xuất mới, có tính chất xã hội,
của lao
của lao

•
TỔ CHỨC LAO ĐỘNG XÃ HỘI NHẤT
ĐỊNH VÀ MỘT SỨC SẢN XUẤT MỚI,
SỨC SẢN XUẤT CÓ TÍNH CHẤT XÃ
HỘI, CỦA LAO ĐỘNG ( nghĩa là sức sản
xuất của các cá nhân liên hợp trong tổng
cơ cấu )
Những nhà t
Những nhà t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng xã hội chủ nghĩa xuất sắc và
ởng xã hội chủ nghĩa xuất sắc và
tác phẩm chủ nghĩa xã hội của họ:
tác phẩm chủ nghĩa xã hội của họ:
Tômát Mor
Tômát Mor
ơ
ơ
( 1478 – 1535 )
( 1478 – 1535 )
Nhà hoạt
Nhà hoạt
đ
đ
ộng chính trị trong hoàng gia Anh, với

Uynxtenli ( 1609 – 1652 )
Nhà t
Nhà t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng Anh, t
ởng Anh, t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng xã hội chủ nghĩa quy
ởng xã hội chủ nghĩa quy
tụ trong tác phẩm: “ Quy luật của tự do”
tụ trong tác phẩm: “ Quy luật của tự do”
Tômát Mor
Tômát Mor
ơ
ơ
1478 – 1535
1478 – 1535
Thủy tổ của trào l
Thủy tổ của trào l
ư

ư
t
t
ư
ư
ởng
ởng
xã hội chủ nghĩa của Tômát Mor
xã hội chủ nghĩa của Tômát Mor
ơ
ơđư
đư
ợc mô tả
ợc mô tả
trong tác phẩm UTOPIE.
trong tác phẩm UTOPIE.
-Phê phán chế
Phê phán chế
đ
đ
ộ quân chủ chuyên chế phản
ộ quân chủ chuyên chế phản
đ
đ

sản vừa ra
sản vừa ra
đ
đ
ời, vì lợi ích riêng
ời, vì lợi ích riêng
của nó,
của nó,
đ
đ
ã bắt ng
ã bắt ng
ư
ư
ời lao
ời lao
đ
đ
ộng làm thuê làm việc 14 –
ộng làm thuê làm việc 14 –
18 giờ trong ngày mà cuộc sống vẫn nghèo khổ.
18 giờ trong ngày mà cuộc sống vẫn nghèo khổ.
- Tômát Mor
- Tômát Mor
ơ
ơ
từ nhận thức thực trạng xã hội, tiến tới
từ nhận thức thực trạng xã hội, tiến tới
nhận thức nguyên nhân c
nhận thức nguyên nhân c

ng phản xã hội Anh, qua nhân
ng phản xã hội Anh, qua nhân
vật kể Raphaen Ghitlô
vật kể Raphaen Ghitlô
đ
đ
ây ).
ây ).
Ơ
Ơđ
đ
ó, những thành
ó, những thành
phố to lớn và
phố to lớn và
đ
đ
ep
ep
đ
đ
ẽ
ẽ
đ
đ
ều có cùng một quy hoạch,
ều có cùng một quy hoạch,

đ
đ
ộ
ộ
phân phối theo nhu cầu
phân phối theo nhu cầu
. Ngoài các thành phố,
. Ngoài các thành phố,
đ
đ
ất n
ất n
ư
ư
ớc còn có các
ớc còn có các
đ
đ
iền trang làm nông nghiệp.
iền trang làm nông nghiệp.
Công dân luân phiên làm nông nghiệp.
Công dân luân phiên làm nông nghiệp.- Trên
- Trên
đ
đ
ảo
ảo
- Công dân thực hiện dân chủ bỏ phiếu kín
- Công dân thực hiện dân chủ bỏ phiếu kín
bầu những nhà chức trách; nghị viện là c
bầu những nhà chức trách; nghị viện là c
ơ
ơ
quan tối
quan tối
cao của nhà n
cao của nhà n
ư
ư
ớc – tiến hành việc tổ chức sản xuất,
ớc – tiến hành việc tổ chức sản xuất,
kiểm kê và phân phối mọi sản phẩm, phân bố và
kiểm kê và phân phối mọi sản phẩm, phân bố và
đ
đ
iều tiết lao
iều tiết lao
đ
đ
ộng, làm ngoại th
ộng, làm ngoại th
ươ
ươ
ng…
ng…

ởng XHCN tiêu biểu: Gi
ởng XHCN tiêu biểu: Gi
ă
ă
ng Mêliê và Giắcc
ng Mêliê và Giắcc
ơ
ơBabớp.
Babớp.
Gi
Gi
ă
ă
ng Mêliê ( 1664 – 1729 )
ng Mêliê ( 1664 – 1729 )
Là một linh mục, tác phẩm “ Những di chúc của tôi”, nổi lên
Là một linh mục, tác phẩm “ Những di chúc của tôi”, nổi lên
những t
những t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng CNXH:
ởng CNXH:

đ
đ
au khổ và
au khổ và
chiến tranh và những tội ác khủng khiếp.
chiến tranh và những tội ác khủng khiếp.
- T
- T
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng nhất quán xóa bỏ chế
ởng nhất quán xóa bỏ chế
đ
đ
ộ t
ộ t
ư
ư
hữu , xác lập chế
hữu , xác lập chế
đ
đ
ộ
ộ
công hữu về của cải.
công hữu về của cải.

ợng chính trị mới giai cấp vô
ợng chính trị mới giai cấp vô
sản. Lần
sản. Lần
đ
đ
ầu tiên trong lịch sử, vấn
ầu tiên trong lịch sử, vấn
đ
đ
ề
ề
đ
đ
ấu tranh
ấu tranh
cho chủ nghĩa xã hội
cho chủ nghĩa xã hội
đư
đư
ợc
ợc
đ
đ
ặt ra với tính cách là
ặt ra với tính cách là
một phong trào thực tiễn. “ Tuyên ngôn của
một phong trào thực tiễn. “ Tuyên ngôn của
những ng
những ng

1566 1649 1776 1789 1848
1566 1649 1776 1789 1848
2. Chủ nghĩa xã hội không t
2. Chủ nghĩa xã hội không t
ư
ư
ởng – phê phán
ởng – phê phánKTTT
KTTT
- Hình thài ý thức xã hội t
- Hình thài ý thức xã hội t
ư
ư
sản
sản - Chính trị ( Nhà n
- Chính trị ( Nhà n
ư
ư
ớc )
ớc )
> T - H - TLSX => sản xuất => H
> T - H - TLSX => sản xuất => H
- Sức lao
- Sức lao

ư
ư
ời học rộng nhất thời bấy giờ”.
ời học rộng nhất thời bấy giờ”.
- Ng
- Ng
ư
ư
ời
ời
đ
đ
ầu tiên
ầu tiên
đư
đư
a ra lý luận c
a ra lý luận c
ơ
ơ
sở phân chia giai
sở phân chia giai
cấp và
cấp và
đ
đ
ấu tranh giai cấp.
ấu tranh giai cấp.
- C
- C

ều
ều
đư
đư
ợc phân phối một cách có lợi
ợc phân phối một cách có lợi
trong khối “ liên hiệp” thống nhất.
trong khối “ liên hiệp” thống nhất.
- “ Lý luận về tổ chức xã hội”, ý t
- “ Lý luận về tổ chức xã hội”, ý t
ư
ư
ởng của H. Xanh
ởng của H. Xanh
Ximông chứa
Ximông chứa
đ
đ
ựng những t
ựng những t
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng về sự tiêu vong
ởng về sự tiêu vong
của Nhà n
của Nhà n

sản”
sản”
- Vạch trần mâu thuẫn trong xã hội Pháp:
- Vạch trần mâu thuẫn trong xã hội Pháp:
T
T
ư
ư
t
t
ư
ư
ởng, lời hứa và thực trạng xã hội.
ởng, lời hứa và thực trạng xã hội.
Lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội.
Lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội.
Sự giầu có một bên và sự nghèo khổ bên kia.
Sự giầu có một bên và sự nghèo khổ bên kia.
- Nhà biện chứng tài n
- Nhà biện chứng tài n
ă
ă
ng, vạch ra bức tranh lịch sử
ng, vạch ra bức tranh lịch sử
phát triển xã hội loài ng
phát triển xã hội loài ng
ư
ư
ời trải qua những giai
ời trải qua những giai

xã hội mới.
xã hội mới.
“ Việc giải phóng phụ nữ là th
“ Việc giải phóng phụ nữ là th
ư
ư
ớc
ớc
đ
đ
o mức
o mức
đ
đ
ô tự do
ô tự do
trong xã hội”.
trong xã hội”. - Đề xuất xây dựng “ xã hội hài hòa”; trong xã hội mới
- Đề xuất xây dựng “ xã hội hài hòa”; trong xã hội mới
ấy có sự
ấy có sự
đ
đ
iều hóa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập
iều hóa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập
thể, mỗi cá nhân sẽ tìm thấy lợi ích của mình trong lợi
thể, mỗi cá nhân sẽ tìm thấy lợi ích của mình trong lợi