37
- Sau khi đã hết tinh trong lọ, cần để nguyên dẫn tinh quản trong đ ờng sinh dục của con
cái từ 5 - 10 phút, đồng thời dùng tay xoa nhẹ 2 mông hoặc d ới bụng để kích thích sự co rút của
cổ tử cung nhằm hạn chế chảy ng ợc.
- Thông th ờng một lần phối tinh hết 15-30 phút.
Những l u ý khi phối tinh lợn nái.
- ống dẫn tinh quản phải đ ợc vô trùng tuyệt đối (mỗi lần phối xong đem hấp ở nhiệt độ
cao trong vòng 30 phút)
- Kiểm tra nhiệt độ liều tinh: 18-15
0
C là đ ợc không đ ợc quá 22
0
C.
- Liều tinh phải cầm nhẹ nhàng, không sóc lắc.
- Khi vận chuyển phải tránh ánh sáng.
- Khi phối tinh chảy ra ngoài thì dừng lại đợi cổ tử cung co bớt rồi mới tiếp tục.
- Ba ngày đầu sau khi phối phải nhốt lợn nái riêng một chỗ để tránh lợn nái nhảy lên nhau
làm tinh dịch chảy ra ngoài ảnh h ởng đến tỷ lệ thụ thai.

trong 21 ngày tuổi đầu, sau đó giảm. Có sự giảm này là do nhiều nguyên nhân, nh ng chủ yếu là
do l ợng sữa của lợn mẹ bắt đầu giảm và hàm l ợng hemoglobin trong máu của lợn con bị giảm.
Thời gian bị giảm sinh tr ởng th ờng kéo dài khoảng 2 tuần, còn gọi là giai đoạn khủng hoảng
của lợn con. Chúng ta có thể hạn chế sự khủng hoảng này bằng cách tập cho lợn con ăn sớm.
1.2. Đặc điểm phát triển cuả cơ quan tiêu hoá
Cơ quan tiêu hoá của lợn con giai đoạn theo mẹ phát triển nhanh về cấu tạo và hoàn thiện
dần về chức năng tiêu hoá.
Chức năng tiêu hoá của lợn con mới sơ sinh ch a có hoạt lực cao, trong giai đoạn theo mẹ,
chức năng tiêu hoá của một số men tiêu hoá đ ợc hoàn thiện dần. Nh men pepsin tiêu hoá protít,
men tiêu hoá tbột đ ờng Cần l u ý khả năng tiêu hoá đ ờng sacharose của lợn con là rất kém,
thậm chí cho lợn con uống n ớc đ ờng vào những ngày đầu tiên sau khi sinh còn có thể gây tổn
th ơng đ ờng tiêu hoá của lợn con.
Nói chung lợn con bú sữa chỉ có khả năng tiêu hoá tốt các chất dinh d ỡng trong sữa lợn
mẹ, còn khả năng tiêu hoá thức ăn kém. Trong khâu nuôi d ỡng chúng ta cần chú ý chế biến thức
ăn tốt để nâng cao khả năng tiêu hoá của lợn con.
1.3. Đặc điểm về cơ năng điều tiết nhiệt
Lợn con d ới 3 tuần, cơ năng điều tiết nhiệt ch a hoàn chỉnh, nên thân nhiệt lợn con ch a ổn
định, nghĩa là sự sinh nhiệt và thải nhiệt ch a đ ợc cân bằng.
ở giai đoạn đầu lợn con duy trì đ ợc thân nhiệt chủ yếu là nhờ n ớc trong cơ thể và nhờ
hoạt động rất mạnh của hệ tuần hoàn. Cơ thể lợn con có hàm l ợng n ớc rất cao, lúc sơ sinh, hàm
l ợng n ớc trong cơ thể lợn con chiếm tới 81-81,5%. ở giai đoạn 3-4 tuần tuổi, n ớc chiếm tới
75-78%. Nhịp đập của tim lợn con so với lợn tr ởng thành nhanh hơn rất nhiều, ở giai đoạn đầu
mới đẻ, nhịp đập tim lên tới 200 lần/ phút (lợn lớn chỉ 80-90 lần/ phút). L ợng máu đến các cơ
RUMENASIA.ORG/VIETNAM

39
quan cũng rất lớn, đạt tới 150 ml máu trong một phút trên 1 kg khối l ợng cơ thể (lợn tr ởng
thành chỉ đạt 30-40 ml)
Nói chung khả năng điều tiết thân nhiệt của lợn con d ới 3 tuần tuổi còn kém, nhất là trong
tuần đầu mới đẻ ra. Cho nên nếu nuôi lợn con trong chuồng có nhiệt độ thấp và ẩm độ cao thì

1 tuần kể từ khi đẻ nh ng có ý nghĩa lớn nhất đối với lợn con là trong 24h đầu. Sau khoảng 2
giờ, nếu lợn mẹ đẻ xong thì cho cả đàn con cùng bú. Nếu lợn mẹ ch a đẻ xong thì nên cho những
con đẻ tr ớc bú tr ớc.
Việc cố định đầu vú cho lợn con nên bắt đầu ngay từ khi cho chúng bú sữa đầu. Theo qui
luật tiết sữa của lợn nái, thì l ợng sữa tiết ra ở các vú phần ngực nhiều hơn những vú ở phần
bụng, mà lợn con trong một ổ th ờng có con to, con nhỏ không đều nhau. Nếu để lợn con tự bú
thì những con to khoẻ th ờng tranh bú ở những vú phía tr ớc ngực có nhiều sữa hơn, và dẫn đến
RUMENASIA.ORG/VIETNAM

40
tỉ lệ đồng đều của đàn lợn con rất thấp. Có tr ờng hợp có những con lợn yếu không tranh đ ợc bú
sẽ bị đói làm cho tỉ lệ chết của lợn con cao. Khi cố định đầu vú nên u tiên những con lợn nhỏ
yếu đ ợc bú các vú phía tr ớc ngực. Công việc này đòi hỏi phải kiên trì, tỉ mỉ, bắt từng con cho
bú và cho bú nhiều lần trong một ngày (7-8 lần), làm nh vậy liên tục trong 3-4 ngày để chúng
quen hẳn với vị trí vú mới thôi. Cũng có tr ờng hợp số lợn con đẻ ra ít hơn số vú thì những lợn bú
các vú phía sau có thể cho mỗi con làm quen 2 vú, để vừa tăng c ờng l ợng sữa cho lợn con, vừa
tránh bị teo vú của lợn mẹ.
Nếu cố định đầu vú tốt, thì sau 3-4 ngày, lợn con sẽ quen và tự bú ở các vú qui định cho
nó. Lợn con quen nhanh hay chậm còn phụ thuộc vào t thế nằm của lợn mẹ, nếu lợn mẹ th ờng
xuyên nằm quay về 1 phía khi cho con bú thì lợn con nhận biết vú qui định của nó sớm hơn.
Ng ợc lại, nếu lợn mẹ nằm thay đổi vị trí luôn thì lợn con sẽ chậm nhận biết hơn.
2.2. Bổ sung sắt cho lợn con
Trong những ngày đầu, khi lợn con ch a ăn đ ợc, l ợng sắt mà lợn con tiếp nhận từ nguồn
sữa mẹ không đủ cho nhu cầu của cơ thể, vì vậy lợn con cần đ ợc bổ sung thêm sắt.
Nên tiếp sắt cho lợn trong 3 - 4 ngày sau khi sinh. Việc tiêm sắt th ờng cùng làm với các
thao tác khác để tiết kiệm công lao động. Nếu cai sữa lợn lúc 3 tuần tuổi, tiêm một mức 100mg
sắt là đủ. Nếu cai sữa sau 3 tuần tuổi, nên tiêm 150-200mg sắt. Th ờng một mũi tiêm là đủ. Nếu
lợn nái cho nhiều sữa lợn con lớn nhanh không cần ăn thức ăn tập ăn, nên tiêm mũi thứ hai tr ớc
khi cai sữa.
Triệu chứng điển hình của sự thiếu sắt là thiếu máu, hàm l ợng hemoglobin giảm. Khi

2.3 Tập cho lợn con ăn sớm
Quy luật tiết sữa của lợn nái là số l ợng và chất l ợng sữa bắt đầu giảm nhanh sau 21 ngày
nuôi con, trong khi đó nhu cầu dinh d ỡng để cho lợn con phát triển càng tăng. Nh vậy hoặc là
lợn con tiếp tục bú mẹ sau 21 ngày hoặc lợn con cai sữa lúc 21 ngày tuổi đều đòi hỏi nhu cầu
dinh d ỡng ngày càng tăng vì vậy tập cho lợn con ăn sớm là giải pháp tốt cho cả hai tr ờng hợp
nói trên.
Tác dụng của việc tập cho lợn con ăn sớm:
Giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu dinh d ỡng ngày càng tăng của lợn con và khả năng
cung cấp sữa giảm của lợn mẹ.
Lợn con sinh tr ởng nhanh hơn, khối l ợng lúc 60 ngày tuổi cao hơn
Giảm stress về dinh d ỡng khi cai sữa do lợn con đã biết ăn. Tạo tiền đề cai sữa sớm cho
lợn con và tăng vòng quay lứa đẻ/ một nái/ năm.
Kỹ thuật tập ăn sớm cho lợn con:
Cho lợn con làm quen với một l ợng thức ăn rất ít hàng ngày từ lúc 7 - 10 ngày tuổi. Tốt
nhất là lên sử dụng thức ăn hỗn hợp toàn phần sản xuất dành riêng cho lợn con từ 7 ngày tuổi đến
8 kg.
Hình 9:
Vị trí tiêm sắt cho lợn con

Tiêm sắt vào cơ bắp ở cổ đúng
đ ờng giữa. Cẩn thận không tiêm

Khoáng 1
Premix VTM 0,5
Protein thô: 19,76%
Năng l ợng trao đổi: 3200 Kcal
Canxi: 10 gam
Photpho: 8 gam

3. Chăm sóc quản lý lợn con theo mẹ
3.1 Phòng chống ỉa chảy
Chứng ỉa chảy của lợn con là những vấn đề nổi cộm chủ yếu cho ng ời nuôi lợn. ỉa chảy
phổ biến nhất là do các chủng escherichia Coli, một vi khuẩn gram âm, th ờng có trong đ ờng
ruột của tất cả loài có vú. Triệu chứng ỉa cháy do E. coli gây ra là phân lỏng nh n ớc, màu vàng.
Lợn con mẫn cảm nhất từ 1- 4 ngày tuổi, lúc 3 tuần tuổi và lúc cai sữa.
Tuy lợn con sinh ra với sức kháng bệnh rất thấp, nh ng sức đề kháng này tăng lên khi
chúng hấp thụ các kháng sinh tố từ sữa đầu của lợn mẹ. Vì khả năng của lợn con hấp thụ các
kháng thể bị giảm sút nhanh chóng kể từ lúc sinh ra, cho nên điều quan trọng là chúng phải đ ợc
bú sữa đầu ngay sau lúc sinh ra. Sữa đầu chỉ cung cấp sự phòng bệnh tự nhiên lợn con cho đến
lúc cơ thể sản nó tự sinh ra kháng thể và bắt đầu hoạt động có hiệu quả lúc 4-5 tuần tuổi.
Trong việc điều trị ỉa chảy nói chung, cho uống thuốc th ờng có hiệu quả hơn là tiêm.
Nên dùng loại thuốc nào đề kháng có hiệu quả chủng vi khuẩn ở cơ sơ chăn nuôi. Nếu loại thuốc
th ờng dùng để khống chế ỉa chảy không công hiệu nữa, hãy đề nghị cán bộ thú y h ớng dẫn xét
nghiệm khả năng mẫn cảm (kháng sinh đồ) nhằm xác định loại thuốc nào công hiệu nhất cho cơ
sở. D ợc phẩm cho vào n ớc thông qua máy phân liều l ợng hoặc dùng vòi n ớc riêng rẽ, có thể
RUMENASIA.ORG/VIETNAM