Chương VIII.
THẢO LUẬN- VÀ BÀI THỰC HÀNH

CHUYÊN ĐỀ
CÚM GIA CẦM
Cúm gà hay cúm gia cầm là một loại bệnh cúm do virus gây ra cho các loài gia cầm (chim), và có
thể xâm nhiễm một số loài động vật có vú. Virus này được phát hiện lần đầu tiên là tại Ý vào đầu
thập niên 1900 và giờ đây phát hiện ở hầu hết các nơi trên thế giới. Virus cúm gà có tên khoa học
là avian influenza (AI) thuộc nhóm
virus cúm A của họ Orthomyxociridae. Đây là những
retrovirus, mang vật liệu di truyền là những đoạn phân tử RNA, sợi đối mã (sợi âm tính). Biến
chủng H5N1 của virus cúm gà bắt đầu hoành hành từ năm 1997 và có nguy cơ bùng phát
thành đại dịch cúm đối với con người trong tương lai. Hiện giờ, không một quốc gia nào khẳng
định có đầy đủ phương tiện và kỹ thuật để ngăn ngừa, chống lại đại dịch cúm này nếu điều đó
xảy ra.
I. Đường lây nhiễm
Các chủng của virus cúm gà có thể xâm nhiễm vào nhiều loại động vật khác nhau như chim, lợn,
ngựa, hải cẩu, cá voi và con người. Bệnh cúm gà lây truyền qua không khí và phân bón, nhưng
cũng có thể gây nhiễm trên thức ăn, nước, dụng cụ và quần áo. Tuy nhiên, hiện giờ chưa có bằng
chứng thực nghiệm nào cho thấy virus cúm gà có thể sống sót trong thức ăn đã được nấu chín.
Thời kỳ ủ bệnh từ 3 đến 5 ngày. Triệu chứng mắc bệnh ở các động vật là khác nhau, nhưng một
số biến thể virus có thể dẫn đến tử vong chỉ trong vòng vài ngày.
II. Triệu chứng ở người
Đối với con người, cúm gà gây ra các triệu chứng tương tự như của các loại cúm khác [1]. Đó là
sốt, ho, đau họng, đau nhức cơ bắp,
viêm màng kết và ;ở những trường hợp nghiêm trọng, có thể
gây suy giảm hô hấp và viêm phổi, có thể dẫn đến tử vong. Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ
thuộc phần lớn vào thể trạng sức khoẻ, khả năng miễn dịch, tiền sử tiếp xúc virus của người bị
nhiễm.
[2]

H5N1 là phân nhóm cúm gia cầm có khả năng xâm nhiễm cao. Từ năm 1997, sự bùng phát của
virus H5N1 đã làm nhiễm bệnh và chết hàng chục triệu gia cầm. Hơn 100 người đã bị nhiễm
H5N1, với tỉ lệ tử vong vượt quá 50%. H5N1 được coi là tâm điểm của sự chú ý và cảnh báo
rằng một biến chủng từ phân nhóm H5N1 có thể tự biến đổi (hoặc tái tổ hợp) để tạo thành một
chủng virus có khả năng gây đại dịch cúm toàn cầu với tỉ lệ tử vong trên người là cực lớn.

IV. Các chủng khác
Từ năm 1997, các phân nhóm H5N1, H7N2, H7N3, H7N7, và H9N2 đã được phát hiện xâm
nhiễm vào người.
H2N2
Gây nên dịch cúm châu Á vào năm 1957 và 1958 đã làm chết khoảng 1 triệu người trên thế
giới.
H3N2
Phát triển từ chủng H2N2 do biến đổi di truyền và gây nên dịch cúm Hồng Kông vào năm
1968, 1969 đã gây tử vong 750,000 người, Đây là đại dịch gây tử vong lớn nhất
thế kỷ 20.
H7N2
Với sự bùng phát phân nhóm H7N2 trong gia cầm vào năm 2002, 44 người đã được phát
hiện là bị nhiễm virus tại bang
Virginia, Hoa Kỳ.

175

H7N3
Ở Bắc Mỹ, người ta đã phát hiện chủng virus cúm gà H7N3 tại một số trang trại gia cầm tại
British Columbia vào tháng 2 năm 2004. Cho đến tháng 4, 2004, đã có 18 trang trại phải
cách ly để ngăn ngừa sự lan truyền của loài virus này. Có 2 trường hợp người dân vùng này
bị nhiễm virus cúm.
H7N7
Trong năm 2003 ở Hà Lan, 89 người đã được chẩn đoán là nhiễm virus cúm H7N7 sau một

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra cảnh báo rằng đại dịch cúm đang đến gần, và nhiều khả
năng là do một biến chủng của virus cúm gia cầm H5N1. Để chuẩn bị đối phó, các quốc gia phải
bắt đầu vạch kế hoạch chi tiết khi tình huống đại dịch diễn ra. Các biện pháp khẩn cấp có thể tiến
hành là phân vùng, giới hạn sự lan truyền, tiêu huỷ và tiêm vaccin đối với gia cầm. Ngoài ra, các
kế hoạch dài hạn cần phải thực thi là thay đổi dần lối sống, phương pháp chăn nuôi gia cầm của
các vùng dân cư có nguy cơ cao.
WTO đã chia dịch cúm thành 6 giai đoan, từ mức độ chỉ là nguy cơ nhỏ cho đến khi đại dịch
bùng phát và lan tràn. Hầu hết các tổ chức y tế của các quốc gia đều cho tự đánh giá hiện nay
(năm 2005) đang năm ở giai đoạn 3 của dịch, điều đó thừa nhận sự gây nhiễm trên người của một
chủng virus mới này đã xây ra nhưng có rất ít bằng chứng về sự lan truyền virus từ người sang
người.

176

Ở nước ta, siêu virut cúm đã gây tổn thất nặng nề cho từng hộ gia đình cộng đồng chăn nuôi và
cả nước nói chung. Dịch cúm gia cầm đã gây thiệt hại mất mát rất lớn đến nền kinh tế liên quan
đến buôn bán và kinh doang gia cầm ở Việt Nam và đã tác động đến hàng triệu con người chăn
nuôi gia cầm có qui mô nhỏ. Trong tổng số 12 triệu hộ chăn nuôi, có ước tính 70% trong tổng số
đó,công việc này đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho gia đình, đặc biệt là phụ nữ.
Trong khi chính phủ Việt Nam đã có thể kiểm soát được cơn khủng khoảng 2004 thì nay dịch lại
tiềm tàng xuất hiện trở lại bất cứ lúc nào.
Sâu đây chúng tôi giới thiệu một số biện pháp cụ thể về phòng chống dịch cúm gia cầm.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP AN TOÀN SINH HỌC TRONG XỬ LÝ VÀ
PHÒNG NGỪA DỊCH CÚM GIA CẦM
1. Người nuôi gia cầm
Bao gồm những người chăn nuôi gia cầm, kể cả người nuôi chim cảnh.Trong vùng dịch, nếu để
lợn tiếp xúc với gia cầm mắc bệnh thì lợn cũng được coi là on vật mang trùng truyền bệnh.
Các biện pháp bảo hộ:
-Trong khu vực đã xác định có dịch, phải tìm mọi biện pháp nhốt giử mọi gia cầm, gia súc
trong chuồng, hoặc trong phạm vi tối đa gia đình, và hạn chế tiếp xúc vớichúng.

Có nhiều cách giết gia cầm nhưng không được làm chảy máu, hoặc gây kích thích chạy tán loạn
khắp nơi dể phân tán virut.
Các cách làm chết gia cầm đồng loạt
-Nhốt gà trong chuồng dồn ép vào trong phòng kín.
- Phủ tấm ny lon hoặc vải nhựa che kín chuống
-Xông hơi Formol, cứ 35ml với 10 gam thuốc tím + 2 phần nước cho 1M
3
không khí.
- Rót từ từ Formol theo thành chậu vào dung dịch thuốc tím.
-Đóng kín cửa phòng hoặc quây kín chuồng, và nhanh chống rời khỏi phòng tránh hít phải
khí độc.
-Sau 4 giờ gia cầm chết mới mỡ cửa, cho xác gia cầm vào bao đưa đi chôn hoặc đốt.

178

-Phải trang bị đầy đủ bảo hộ phòng virut và chất độc formol
-Thuốc pha để xong làm chết gia cầm chỉ được dùng một lần.
4.Người giết mổ thịt gia cầm ở gia đình và ở chợ, người bán thịt gia cầm
Những người tiếp xúc với gia cầm, thịt, lòng gia cầm là những người có nguy cơ mắc bệnh cao.
Những người này cần có biện pháp bảo hộ sau:
-Cần phải được phổ biến kiến thức để phát hiện bệnh cúm gia cầm, để tự họ có thể tự bảo
vệ được.
-Luôn đeo khẩu trang che kín miệng mũi.
-Dùng găng tay cao su khi giết mổ gia cầm.
-Rữa sạch chan tay tắm giặt sách sẻ sau khi kết thúc công việc
-Người mổ và bán thịt thường xuyên phải định kỳ tiêm phòng.
-Mặc quần áo bảo hộ có tạp dề nilon
5.Cán bộ thú ylàm nhiệm vụ kiêmtra bệnh cúm gà ở chợ, chốt kiểm dịch
Những người này tiếp xúc thường xuyên với gia cầm nên nguy cơ lây nhiễm cũng khá cao. Cần
phải có một số biện pháp bảo hộ như sau:

trời.
-Khi tiếp xúc phải có trang bị bảo hộ
-Không đưa chim gia cầm hoặc chim trời về vùng liền kề
-Khi phát hiện có chim chết phải báo ngay cho cơ quan chức năng biết, để có biện pháp
tẩy trùng.
* Người đi săn:
-Tránh tiếp xúc bằng tay với chim thú săn bắn được
-Không ăn tiết canh chim hoang dã
-Cho xác con mồi vào bao kín, về nhúng nước sôi, làm xong rữa tay chân bằng xà phòng.

180