Phạm Quang Trung Bài giảng Thú y cơ bản
Mỗi một loại vết thương đều có những triệu chứng lâm sàng riêng biệt nhưng cũng có một số
triệu chứng lâm sàng chung.
- Đau: cảm giác đau đớn xuất hiện khi bị vết thương xuất hiện do các ngoại vật tác
động lên. Cảm giác đau sau đó dần dần được giảm. Hiện tượng viêm được tăng lên tại khu
vực vết thương, do vậy vị trí đó sưng lên rất nhanh, và như vậy cảm giác đau đớn lại tiếp tục
tăng lên. Nếu như quá trình viêm giảm thì các triệu chứng đó cũng giảm theo.
Vết thương tổn thương nhiều ở da thì cảm giác đau đớn càng mạnh, nhất là vùng gần móng.
Cơ đau tột đỉnh có thể dẫn tới sốc và con vật có thể chết do cảm giác đau đớn tột đỉnh này.
Do cảm giác đau đồn dập nên tần số nhịp tim tăng, con vật vả mồ hôi, kêu la cắn xé lung
tung, đại tiểu tiện liên tục.
-Rối loạn chức năng: Phụ thuộc vào vị trí của ttổn thương. Như rối loạn vận động
-Độ hở của vết thương: Độ hở của vết thương càng rộng thì khả năng hồi phục càng
chậm. Độ hở vết thương rộng kèm theo phản ứng viêm mạnh và có nguy cơ nhiểm trùng kế
phát.
-Chảy máu: Mức độ chảy máu phụ thuộc vào tổn thương có nhiều hay ít mạch máu.
Chảy máu có thể là chảy máu trong hoặc chảy máu ngoài.
Chảy máu trong thường gặp những biến chứng nguy hiểm như tại các vị trí tổn thương như
xương khớp, cơ quan nội quan.
Chảy máu tùy theo tính chất mà có thể chia ra theo thời gian là chảy máu đầu tiên, chảy máu
kế phát.
Chảy máu đầu tiên hay còn gọi là chảy máu tức thì- Tức là khi bị tổn thương máu
chảy ngay sau một lúc là dừng hẳn.
Chảy máu kế tiếp: sau một vài giờ và có thể sau một vài ngày máu chảy trở lại.
Nguyên nhân chảy máu kế phát là do: công tác cầm máu vào thời điểm đầu không được bảo
đảm. Có thể tổn thương lại được mở rộng, đứt mạch máu ở vị trí xương.
Công tác can thiệp vết thương:
- cầm máu Nếu chảy máu ở nhu mô thường tự cầm do: áp lực trongncác mạch thấp, tỷ
lệ tromboplastin cao, chảy máu nhiều do đứt động mạch hoặc tỉnh mạch lớn.
-Dùng băng gạc thấm để cầm máu
-Tiêm vitaminK và adrenalin

đời sống ngắn, được thay một tế bào đồng loại. Ví dụ như niêm mạc ruột, niêm mạc tử cung,
tế bào máu
Ngoài những trường hợp bệnh lý thường xẩy ra ở trên kết quả dẫn tới hoại tử đó là hoại tử
bệnh lý từ một số bệnh truyền nhiễm như bệnh sẩy thai do virut ở ngựa, bệnh dịch tả, bệnh
sài chó con
Hoại thư:
Hoại thư là tổ chức hoại tử bị tác động của vi khuẩn ( nhất là vi khuẩn gây thối rữa) và các
yếu tố ngoại cảnh (nhiệt độ, độ ẩm) phát sinh những biến đổi phức tạp hơn.
Nói cách khác hoại thư là quá trình hoại tử kèm theo quá trình thối rữa. Hoại thư thường xẩy
ra những nơi mà dể tiếp xúc với môi trường dể ảnh hưởng của quá trình thối rữa, như: da,
phổi ruột tử cung, tuyến sữa Đôi khi hoại thư cũng thương xảy ra với các cơ quan nằm sâu
trong cơ thể như lách thận, cơ
Trong thực tế hoại thư thường gặp nhất là bị bỏng ở độ III, IV. Quá trình này kèm theo sự
đông vón protein, ngăn trở mạch máu nuôi tổ chức và từ đó dể bị nhiễm khuẩn gây thối rữa.
Hoại thư khô- thường xảy ra trên cơ sở của một hoại tử thường kèm theo mất nước làm cho
tổ chức cơ quan đó bị teo lại. Loại hoại thư này thương xảy ra ơ cơ quan ít được cung cấp
máu, như chóp tai, cẳng đuôi
Hoại thư ướt- Hoại tử thường xảy ra kèm theo sự nhiễm khuẩn thối rữa
Hoại thư sinh hơi- Trên cơ sở của hoại thư ướt kemg theo sự xuất hiện của vi khuẩn yếm khí
sinh hơi. Thường gặp ở bệnh thủy thủng ác tính.
Tiên lượng:
Hoại thư thường có tiên lượng không tốt, khả năng hồi phục rất kém, nhất là đối với hoại tử
ướt, và hoại thư ướt.
Điều trị:
-Ngăn chặn quá trình lan rộng của hoại thư cũng như hoại tử
-Vô trùng vết hoại thư bằng dung dịch Piotanina 2-3%
-Loại bỏ các phần tổ chức đã hoại tử.
-Nếu trên da có thể tiến hành và thay da, tổ chức .
Rạch mở rộng vết thương khi mới bị hoại thư vết thương chưa lan rộng. Vết rạch theo chiều
dài của vết thương.

Sốc gây thiếu oxy trầm trọng ở mô bào tổ chức, do rối loạn tuần hoàn trong các mao mạch,
co thắt cac cơ trơn trước và sau mao mạch, dẫn đến đông máu rải rác trong lồng mao mạch,
gây nên các tổn thương không hồi phục ở các cơ quan phủ tạng như gan, thận, ruột tụy,
Nguyên nhân:
-Sốc do chấn thương, con vật bị lao tác quá sức húc nhau ngã hố sốc do chế độ làm
việc ngoài trờ nằng
-Sốc do chảy máu mất máu nhiều, trong các trường hợp tổn thương, lượng máu tuần
hoàn không bù đắp kịp.
-Sốc do mất nước, bị bệnh tiêu chảy, nôn mữa mất nước rối loạn điện giải.
-Sốc tim: Các hiện tượng nhồi máu cơ tim, viêm màng ngoài bao tim, gây chèn ép tắc
động mạch phổi;
-Sốc do quá trình nhiễm khuẩn nặng,nhiễm trùng huyết;
-Sốc dị ứng , do sử dụng một số thuốc kháng sinh, điều trị bằng huyết thanh;
-Sốc thần kinh, do các chấn thương sọ não, gảy dập tủy sống, sốc do các ca mổ, gây
mê, sử dụng thuốc gây mê gây tê quá liều;
-Sốc nội tiết: thiểu năng hoạt động của tuyến thượng thận, tụt hàm lượng đường trong
máu. (Ở chó sốc do bệnh đái tháo đường).
Triệu chứng lâm sàng:
-Niêm mạc xanh tái, toát mồ hôi, thân nhiệt hạ nhất là tứ chi
-Tỉnh mạch cảnh không bắt được
Khoa Chăn nuôi Thú y ĐHNL-Huế
73
Phạm Quang Trung Bài giảng Thú y cơ bản
-Huyết áp hạ khoảng cách huyết áp tối đa và tối thiểu hẹp. Do tính thích ứng của cơ
thể nên huyết áp còn duy trì trong một thời gian, tụt huyết áp là một dấu hiệu xấu.
-Nước tiểu ít, nếu nước tiểu đái ra trong khi bị sốc nhiều là tiên lượng tốt, nếu ít là
tiên lượng xấu.
Để xác định được mức độ tổn hại của sốc, cần phải tiến hành các xét nghiệm máu như: số
lượng hồng cầu, bạch cầu, hàm lượng hemotocrit, đường huyết , ẻe huyết, chất điện giải, có
thể nuôi cấy vi khuẩn để biết tình trạng nhiễm khuẩn.

Ngải
Những vết thương mảnh đạn gây nên do sức phá, do mảnh đạn do photpho gặp khí trời tiếp
tục cháy làm cho vết thương càng nặng nề hơn.
Các loại axit photphoric ngấm vào cơ thể làm hủy hoại tế bào gan (liều gây tử vong đối với
người 50mg, bò 78mg, lợn 50mg, cho 30mg )
Khi các mảnh photpho văng vào cơ thể, phải dùng khăn ướt đắp lên ngay, ngăn không cho P
tiếp xúc với khí trời. Sau đó phải cắt lộc vết thương, lấy hết các mảnh P rồi rữa vết thương
bằng nước sinh lý.
Khoa Chăn nuôi Thú y ĐHNL-Huế
74
Phạm Quang Trung Bài giảng Thú y cơ bản
Nếu dùng Sunphát đồng tưới lên vết thương, các mảnh P sẻ biến thành Photphat đồng có màu
đen dễ nhìn thấy.
Tuy nhiên nếu dùng dung dung dịch Sunphat đồng có nồng độ đậm đặc tưới lên vết thương
có P sẻ gây nên hồng cầu vỡ nhiều, do vậy chỉ nên dùng 0,5% là vừa. Và chỉ cho dung dịch
sunphát đông tiếp xúc với vết thương trong khoảng vài phút.
Sau đó tiến hành điều trị vết thương như các vết thương bình thường khác.
CÁC HƠI ĐỘC

Hơi độc làm chết người và gia súc:
-Hơi độc ức chế thần kinh: như,
anticholinesteraza có tác dụng ức chế thần
kinh cản trở hoạt động của
axetylcholinesteraza: Với hơi độc này cần
đưa con vật ra chổ thoáng mát có gió lùa,
tăng cường hô hấp,nếu có điều kiện cho thở
oxy, tiêm atropin liều cao.