Thực lục về cuộc đấu tranh
chống ngoại xâm dưới thời
quân Minh cai trị

Ngày 7 tháng 12 năm Vĩnh Lạc thứ 11 [29/12/1413]

Ngày hôm nay quan Tổng binh Giao Chỉ Anh quốc công Trương Phụ, Kiềm
quốc công Mộc Thạnh ra quân dẹp giặc, khi đến châu Thuận (6) bọn giặc
Nguyễn Suý cho phục kích tại sông Ái Tử. Phụ dàn trận tiến, gặp giặc tại
núi Côn Truyền, bèn cưỡi ngựa điều quân ép đội hình phía trái của giặc,
rồi xâm nhập vào giữa trận, bắn quản tượng ngã xuống đất ; tiếp tục bắn
vào mũi voi, voi bèn trở lui dẫm đạp, khiến trận loạn. Bọn Chỉ huy Dương
Hồng hăng hái cùng tiến, dùng cung cứng bắn khiến giặc đại bại ; bọn Đô
đốc Đồng tri Chu Quảng đánh mạnh vào đội hình bên phải, Phụ điều Chỉ
huy Tiết Tụ tăng cường, giặc lại thua chém Thiếu uý nguỵ Nguyễn Sơn,
bắt sống Tướng quân nguỵ Phan Kính, Nguyễn Từ, Nguyễn Nguyên Hùng,
Hoàng Nguyên Khả, cùng bọn Hiệu uý nguỵ Nguyễn Độ gồm 56 người và
bọn giặc 870 người. Truy kích đến sông Ái Mẫu tịch thu được ấn Thái
truyền cùng ấn 3 trấn Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hoá do Nhập Nội Kiểm
Hiệu Thái Truyền Phiêu Kỵ Tướng quân của Nguyễn Suý để lại ; dư đảng
hoàn toàn tan rã không còn tụ lại được. Em của Đặng Dung, Hương đình
hầu nguỵ Đặng Thiết, bọn Kim ngô Tướng quân các vệ Phan Mộ, Phan
Cần, Tri châu nguỵ Chế Cự Triệt tiếp tục ra hàng. Các Đại tướng nguỵ Hà
Lật, Phan Khê cũng sai con đến nạp lễ xin qui phục. (Minh Thực Lục v 13,
tr. 1719-1720; Thái Tông q. 146, tr. 1b)

Riêng tại miền Bắc, có Trần Lỗi nổi lên tại phủ Trấn Man [Thái Bình], cậy
hiểm chém giết quân Minh qua lại (7).

để làm răn. (Minh Thực Lục v. 13, tr. 1727-1728; Thái Tông q. 147, tr. 2a-3b)
Riêng vụ giết Nguyễn Cảnh Dị, Ðại Việt Sử Ký Toàn Thư chép như sau :
Nguyễn Cảnh Dị và Ðặng Dung bị Trương Phụ nhà Minh bắt. Cảnh Dị
mắng ngay vào mặt Phụ :
- Tao định giết mày, lại bị mày bắt !
Rồi chửi Phụ luôn miệng. Phụ giận lắm, giết Dị rồi lấy gan ăn (2).
Trương Phụ cho hành quân tiếp tại vùng Nam Linh [Quảng Trị], bắt được
tướng cầm đầu Nguyễn Suý ; cùng gia quyến của vua Trùng Quang,
Nguyễn Suý và Ðặng Dung :

Ngày 19 tháng giêng năm Vĩnh Lạc thứ 12 [9/2/1414]

Ngày hôm nay quan Tổng binh Giao Chỉ Anh quốc công Trương Phụ sai
Chỉ huy Tiết Tụ truy lùng đầu sỏ giặc Nguyễn Suý tại Nam Linh (3), bắt
được. Trước đó điệp báo cho biết Suý trốn tại Xiêm Man, Phụ sai bọn Đô
đốc Chu Quảng mang binh truy bắt. Quảng hành quân qua lại vùng Xiêm
Man, vào các rừng núi nơi quan ải bắt được gia thuộc của Suý, cùng gia
thuộc đồng đảng Đặng Dung, Trần Quý Khoách. Bọn Suý chạy trốn sang
châu Nam Linh thuộc Thổ quan Nguyễn Trà Vựng, lúc này quân đi thuyền
của Tụ ập tới bắt được, bèn giết Trà Vựng để làm răn. (Minh Thực lục v.
13, tr. 1728-1729 ; Thái Tông q. 147, tr. 2b-3a)

Lại tiếp tục hành quân, Trương Phụ sai Ðô Chỉ huy Sư Hữu truy bắt vua
Trùng Quang cùng vợ con tại Lão Qua. Riêng em nhà vua là Trần Quý Cửu
trốn đến châu Tĩnh An [Quảng Ninh] để mưu đồ tiếp. Bố chánh Hoàng
Phúc khá lo lắng về hoạt động này (4) ; nhưng cuối cùng cũng bị bắt :

Ngày 10 tháng 3 năm Vĩnh Lạc thứ 12 [31/3/1414]

Đô Chỉ huy Sư Hữu bắt được đầu đảng giặc, Trần Quý Khoách, tại Lão