Thực lục về cuộc đấu tranh
chống ngoại xâm dưới thời
quân Minh cai trị

Năm Ất Mùi [1415] Sau khi dẹp xong cuộc khởi nghĩa của vua Trùng Quang, Trương Phụ và
Mộc Thạnh mang quân về nước ; rồi nhà Minh lại cử Trương Phụ sang
nước ta lần thứ tư :

Ngày 1 tháng 4 năm Vĩnh Lạc thứ 13 [9/5/1415]

Mệnh Anh quốc công Trương Phụ đeo ấn Chinh Di Tướng quân thống
lãnh quan binh trấn Giao Chỉ. (Minh Thực Lục v. 13, tr.1843; Thái Tông q.
163, tr.1b)
Vào năm này tại huyện Lỗi Giang, Thanh Hoá có Trần Nguyệt Hồ tiếp tục
nổi dậy tự xưng là Nguyệt Hồ Vương ; quân Minh cho truy kích đến tận
Ninh Bình rồi bắt được. Ngoài ra đồ đảng Quách Nguyên Khánh cũng bị
quân Minh giết :

Ngày 1 tháng 10 năm Vĩnh Lạc thứ 13 [2/11/1415]

Tên phản loạn Trần Nguyệt Hồ tại Giao Chỉ bị giết. Trước đó Nguyệt Hồ tụ
tập dân địa phương tại Lỗi Giang, Thanh Hoá làm loạn, tự xưng Vương
Nguyệt Hồ. Gặp lúc Anh quốc công Trương Phụ tới Giao Chỉ tiến binh tiễu
trừ. Giặc thua chạy, bèn truy kích đến trấn Đại Quan, huyện Xích
Thổ (1), bắt được Nguyệt Hồ ; bèn giải về kinh sư tru lục. Bọn đồ đảng


Lúc này quan lại nhà Minh tham lam nhũng nhiễu không cùng, nội quan
Mã Kỳ lại càng làm nhiều việc phi pháp, bắt dân nạp châu báu quá nhiều,
dân không sao kham được sự khổ sở, nên lòng người náo động vùng lên.
Phong thành hầu Lý Bân được chỉ định thay thế Trương Phụ, phải đối đầu
với nhiều cuộc nổi dậy :

Tại huyện Lục Na, phủ Lạng giang [Lục Ngạn, Hà Bắc], Nguyễn Trinh tụ
tập dân chúng nổi lên. Quân Minh bèn khủng bố bắt giết để cảnh cáo (1)

Tại châu Thuận [Quảng Trị] và châu Nam Linh [Quảng Bình] có cuộc nổi
dậy ở tầm mức quy mô lớn gồm 2 tỉnh, thành phần gồm dân chúng và
quan quân địa phương, Lý Bân phải điều động các vệ từ phủ Giao châu
[Hà Nội] vào để đánh dẹp, tuy vậy đám còn lại như Nguyễn Nghĩ, Trần Bá
Luật vẫn tiếp tục hoạt động :

Ngày 13 tháng 6 năm Vĩnh Lạc thứ 15 [26/7/1417]

Quan Tổng binh Giao Chỉ Phong thành hầu Lý Bân tâu :
“ Tại Giao Chỉ, người châu Thuận (2) có bọn Lê Hạch, Phan Cường, cùng
bọn thổ quan Đồng tri Trần Khả Luận, Phán quan Nguyễn Chiêu, Chủ bạ
Phạm Mã Hoãn, Thiên hộ Trần Não, Bách hộ Trần Ngô Sài ; tại châu Nam
Linh (3) có Phán quan Nguyễn Nghĩ, Tri huyện Tả Bình Phạm Bá Cao,
Huyện thừa Vũ Vạn, Bách hộ Trần Ba Luật làm loạn. Chúng đốt thành
quách nhà cửa hai châu, giết quan lại, tiếm xưng danh hiệu, tụ tập đồng
đảng hơn 1000 tên. Bèn ra lệnh ngay cho Đô đốc Chu Quảng mang quân
đánh dẹp, cùng Chỉ huy Giao Châu Trung vệ Hoàng Chấn, Chỉ huy Đồng tri
Giao Châu Hữu vệ Đàm Công Chính, Chỉ huy Thiêm sự vệ Thuận Hoá Ngô
Quỳ, Chỉ huy Thiêm sự vệ Tân Bình Phan Cần cầm quân hội tiễu ; giết Lê
Hạch cùng đồ đảng hơn 500 người tại trận ; bắt sống Phan Cường, Trần