Chuyên đề tốt nghiệp
MỤC LỤC
Chuyên đề tốt nghiệp
LỜI MỞ ĐẦU
Hoạt động xuất bản vừa là hoạt động văn hoá, tư tưởng, vừa là hoạt
động sản xuất vật chất. Nó là kết quả lao động sáng tạo của con người, là
phương tiện quan trọng phản ánh đời sống tinh thần, bộ mặt văn hoá của mỗi
dân tộc ở mọi thời đại.
Từ khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, Đảng và Nhà nước ta
luôn thực thi chính sách nhất quán, đặc biệt coi trọng quyền tự do, dân chủ
của nhân dân, trong đó có quyền tự do xuất bản. Hiến pháp Nhà nước Việt
Nam và một loạt các điều luật, hệ thống văn bản dưới luật lần lượt ra đời
nhằm xây dựng một hành lang pháp lý hoàn chỉnh, tạo môi trường thuận lợi
cho hoạt động xuất bản phát triển đúng hướng, trên nền táng luật pháp. Tuy
nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường, hệ thống
pháp luật nhiều năm tồn tại đã dần dần bộc lộ những thiếu sót, bất cập, chưa
đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công cuộc đổi mới.
Thực tiễn đã chứng minh việc sử dụng pháp luật để điều chỉnh hoạt
động xuất bản là điều chỉnh hoạt động kinh tế trong lĩnh vực văn hoá - tư
tưởng, đồng thời cũng chính là điều chỉnh hoạt động văn hoá - tư tưởng trong
cơ chế thị trường. Bài viết sau đây có thể phần nào khái quát về pháp luật xuất
bản ở Việt Nam, một lĩnh vực hoạt động đa dạng và hết sức phong phú.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa Khoa học quản lý,
đặc biệt xin cảm ơn thầy giáo TS.Bùi Đức Thọ đã chỉ bảo tận tình và giúp đỡ
em trong suốt quá trình thực hiện chuyên đề.
Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng do khả năng và kinh nghiệm có hạn
nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được những
ý kiến đóng góp và phê bình của các thầy cô.
chỉnh bản thảo, bản mẫu, in thành các xuất bản phẩm nhằm phục vụ nhiều
người.
Hoạt động xuất bản là hoạt động thuộc lĩnh vực văn hoá, tư tưởng
thông qua việc sản xuất, phổ biến những xuất bản phẩm đến nhiều người,
không phải là hoạt động đơn thuần kinh doanh.
Hoạt động xuất bản nhằm mục đích:
- Phổ biến những tác phẩm về chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa
học, công nghệ, văn học, nghệ thuật; giới thiệu những di sản văn hoá dân tộc,
tinh hoa văn hoá thế giới; nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu đời sống tinh
thần của nhân dân, mở rộng giao lưu văn hoá với các nước, góp phần vào sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
- Đấu tranh chống mọi tư tưởng và hành vi làm tổn hại lợi ích quốc gia,
phá hoại nhân cách, đạo đức và lối sống tốt đẹp của người Việt Nam.
1.2. Vai trò của xuất bản
- xuất bản - “bà đỡ” của các tác phẩm văn học, nghệ thuật, công trình
khoa học công bố dưới hình thức xuất bản phẩm.
- xuất bản - Phương tiện phản ánh đời sống tinh thần của nhân loại, và
mỗi quốc gia, bảo tồn và lưu truyền các sản phẩm văn hoá
Ngày nay trong điều kiện tiến bộ không ngừng của khoa học và
công nghệ, đã kéo theo sự phát triển không ngừng của văn hoá. Với sự đa
dạng về phương thức, phương tiện, loại hình và sản phẩm văn hoá, việc phổ
biến nhanh nhạy của các phương tiện thông tin đại chúng, đã làm cho không ít
người băn khoăn về việc tồn vong của xuất bản. Nhưng với vai trò như trình
bày trên, xuất bản vẫn sẽ tồn tại và phát triển cùng xã hội loài người. Nó sẽ
tiếp nhận các tiến bộ của khoa học và công nghệ, đa dạng hoá xuất bản phẩm,
đa năng hoá xuất bản phẩm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ ngày càng cao của
bạn đọc.
3
Chuyên đề tốt nghiệp
2. Hiệu quả và những đặc trưng cơ bản về quản lý Nhà nước bằng
pháp luật về xuất bản
2.1. Hiệu quả của quản lý Nhà nước bằng pháp luật về xuất bản
* hiệu quả chính trị của việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật về xuất
bản.
Bằng những xuất bản phẩm của mình, ngành xuất bản chuyển tải tới
công chúng các ý tưởng cao cả của giai cấp công nhân, về việc xây dựng một
xã hội tưong lai, với bộ máy chính quyền vững mạnh, xã hội công bằng văn
minh và thịnh vượng. Thông tin, và giải đáp kịp thời các vấn đề của quốc gia
và quốc tế. Vì vậy xuất bản góp phần giữ vững ổn định chính trị, định hướng
xã hội chủ nghiã.
* Hiệu quả kinh tế của việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật về xuất
bản.
Đối với xuất bản, hiệu quả kinh tế thể hiện trên các mặt sau: Quản lý
xuất bản bằng pháp luật là giải phóng lực lượng sản xuất trong ngành xuất
bản. Bởi vì bằng pháp luật đã tách biệt chức năng quản lý Nhà nước và chức
năng quản lý sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Sự tách biệt này tạo
quyền chủ động cho các cơ sở sản xuất kinh doanh xuất bản khai thác các
nguồn lực để mở rộng và nâng cao hiệu quả.
* Hiệu quả xã hội của việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật về xuất
bản.
Quản lý Nhà nước bằng pháp luật là tiền đề quan trọng dẫn đến hiệu
quả chính trị, kinh tế, xã hội nói chung và trong xuất bản nói riêng. Hiệu quả
chính trị là cơ sở dẫn đến hiệu quả kinh tế xã hội. Vì nền chính trị xó vững
vàng, hệ thống chính trị ổn định, thì xã hội mới phát triển, kinh tế mới tăng
trưởng. Mọi tiềm năng được phát huy trong không khí thanh bình, triển vọng.
Trong trường hợp đó không loại trừ khả năng xảy ra các cuộc ẩu đả, các cuộc
5
Chuyên đề tốt nghiệp
dùng. Trên lĩnh vực xuất bản có tính chất đặc thù này, Nhà Xuất Bản Y Học
phải đắc biệt chú trọng trong khâu biên tập sách. Nếu biên tập viên không có
kiến thức chuyên sâu về y, dược dễ xảy ra tình trạng sai về danh pháp, không
cụ thể về liều lượng dùng sẽ không những gây lãng phí của cải xã hội mà còn
tổn hại đến sức khoẻ của nhân dân. Để đáp ứng được nhu cầu sản xuất và yêu
cầu của khách hàng về số lượng, chất lượng sản phẩm, hình thức và thời gian
giao hàng, Nhà Xuất Bản Y Học đã đầu tư dây chuyền công nghệ khép kín
của quy trình xuất bản - in - phát hành.
Nhà nước quản lý hoạt động của tư duy sáng tạo trong xuất bản bằng
pháp luật, không kìm hãm và khống chế các ý tưởng sáng tạo; khuyến khích
tài năng và đề cao các tác phẩm có giá trị về khoa học và nghệ thuật. Chính từ
cơ chế thị trường được pháp luật thừa nhận, là nơi đánh giá công minh các tác
phẩm. ở đó, công chúng với tư cách là người tiêu dùng, họ là thước đo về
năng lực sáng tạo của tác giả qua tác phẩm.
Như vậy, Nhà nước với công cụ hàng đầu để quản lý xã hội là pháp
luật, đã tạo ra cơ chế và thiết chế nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá
dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá, khoa học và công nghệ mới, tiến bộ của
nhân loại. Các chủ thể xuất bản, chủ thể quản lý với địa vị pháp lý, với các
quyền và nghĩa vụ do pháp luật quy định, góp phần đảm bảo cho ý chí của
Nhà nước được thực hiện trong thực tế về việc xây dựng một nền văn hoá
mới, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; loại trừ và ngăn chặn những độc hại về
văn hoá. Là phương tiện điều chỉnh có hiệu lực, pháp luật tạo môi trường
thuận lợi cho các hoạt động văn hoá phát triển theo định hưỡng xã hội, loại
trừ khả năng hoà tan và đổi mầu trong quá trình hoà nhập.
Như vậy, việc sử dụng pháp luật để điều chỉnh hoạt động xuất bản là
điều chỉnh hoạt động kinh tế trong văn hoá - tư tưởng, đồng thời điều chỉnh
hoạt động văn hoá- tư tưởng trong cơ chế thị trường. Đó là hai mặt của một
7
Chuyên đề tốt nghiệp
vụ tương ứng phát sinh từ các quyền đó, cùng với các quy định về cơ chế đảm
bảo thực hiện, là cơ sở pháp lý cho việc bảo hộ quyền sở hữu tác phẩm. Các
9
Chuyên đề tốt nghiệp
tác giả được Nhà nước tạo phương tiện để đấu tranh bảo vệ lợi ích chính đáng
của mình. Các tranh chấp về quyền tác gỉa, các hành vi xâm hại lợi ích vật
chất và tinh thần của tác giả được tài phán tại toà án dân sự. Như vậy, thông
qua việc bảo hộ quyền tác giả, Nhà nước tiếp tục khuyến khích năng lực sáng
tạo của văn nghệ sĩ, trí thức để có nhiều sản phẩm văn hoá tinh thần có giá trị
phục vụ xã hội
1.3. Pháp luật đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa trong hoạt động
xuất bản
Với vai trò đặc biệt trong đời sống xã hội, cùng với báo chí, xuất bản
luôn gắn với lợi ích giai cấp, lợi ích quốc gia. Là một bộ phần của kinh tế thị
trường, xuất bản phát triển trong năng động, sáng tạo. Nhưng mặt trái của cơ
chế thị trường sẽ đẩy hoạt động xuất bản vào tình trạng vô chính phủ, không
chỉ tác hại trong kinh tế mà nghiêm trọng hơn là sự tác động tiêu cực về chính
trị, tới các giá trị đạo đức, xã hội, truyền thống tốt đẹp.
Như vậy, xuất bản trong cơ chế thị trường, tình huống chưa có tiền lệ ở
nước ta, càng phải có pháp luật để ngăn ngừa mặt trái, mặt tiêu cực tác động.
Nhà nước phải phòng ngừa và ngăn chặn những hoạt động bất chấp hậu quả
xấu về chính trị và xã hội. Các điều cấm trong pháp luật xuất bản, đặc biệt về
nội dung là mệnh lệnh của Nhà nước, phải được các thủ thể xuất bản thi hành
nghiêm chỉnh
2. Nội dung điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động xuất bản
2.1. Hoạch định chiến lược phát triển xuất bản theo định hướng xã hội
chủ nghĩa
Đối với các quốc gia, việc xác lập các mục tiêu phát triển trên từng lĩnh
vực của đời sống kinh tế xã hội được đặt ra như một tất yếu. Các mục tiêu đó
bản phải có quy phạm phù hợp để điều chỉnh, phát huy mặt tích cực, hạn chế
mặt trái, cũng như ngăn ngừa sự độc hại từ nội dung của xuất bản phẩm.
11
Chuyên đề tốt nghiệp
Những nội dung chủ yếu mà pháp luật về xuất bản phải đề cập là:
+ Khái niệm về xuất bản phẩm cần được duy danh định nghĩa rõ ràng.
Trong đó phải chứa đựng các đặc trưng cơ bản, là thuộc tính của xuất bản
phẩm. Việc làm này có ý nghĩa đặc biệt nhằm phân biệt xuất bản phẩm với
một số loại hình gần gũi với xuất bản như báo chí, điện ảnh, video truyền
hình.
+ Chế độ kiểm duyệt trong xuất bản có đặt ra hay không là một vấn đề
hệ trọng liên quan đến tự do ngôn luận. Trong trường hợp có kiểm duyệt tác
phẩm trước khi xuất bản thì tình thế và hoàn cảnh kiểm duyệt phải xác định rõ
ràng.
- điều kiện để trở thành chủ thể xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm.
Việc ra đời các tổ chức trong mọi Nhà nước, đặc biệt ở Nhà nước pháp
quyền phải thoả mãn các điều kiện cần và đủ. Vì vậy, việc ra đời các chủ thể
về xuất bản, in và phát hành cũng phải được Nhà nước qui định cụ thể về điều
kiện.
Về lĩnh vực xuất bản:
Với tính chất hoạt động chuyên nghiệp, và vị trí vai trò của nó trong
đời sống xã hội, các điều kiện ra đời phải bao gồm nội dung sau:
+ Điều kiện về pháp nhân: pháp luật phải quy định được các loại pháp
nhân thuộc đối tượng có thể đứng tên xin lập nhà xuất bản.
+ Điều kiện về sự phù hợp giữa tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ
của nhà xuất bản với chức năng, nhiệm vụ của pháp nhân đứng tên xin thành
lập;
Về lính vực in và phát hành:
Các điều kiện thành lập cơ sở in và phát hành cần chú ý nhiều đến vón
13
Chuyên đề tốt nghiệp
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM & NHỮNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI TRONG
CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN
I. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM
1. Sự hình thành hoạt động quản lý Nhà nước bằng pháp luật ở
Việt Nam
Sau cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, cách mạng Việt Nam
chuyển sang giai đoạn mới với nhiệm vụ chiến lược đó là xây dựng củng cố
miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Từ đó chế độ
tự do xuất bản được thi hành rộng rãi, không có kiểm duyệt trước khi in. Để
hợp thức hoá chế độ tự do xuất bản đã được thi hành trong 12 năm (1945-
1957), ngày 18/6/1957 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành Sắc luật số
003/SLt, về chế độ xuất bản, đặt cơ sở pháp lý đầu tiên cho sự phát triển nền
xuất bản Việt Nam. Điều 1 Sắc luật đã ghi: “Quyền tự do xuất bản của nhân
dân được tôn trọng và bảo đảm, tất cả xuất bản phẩm đều không phải kiểm
duyệt trước khi xuất bản, trừ tình thế khẩn cấp, nếu Chính phủ xét cần”.
Nhà Xuất Bản Y Học được thành lập ngày 31 tháng 10 năm 1959. Trụ sở
chính đặt tại 352 Đội Cấn - Ba Đình - Hà Nội và chi nhánh tại 699 Trần Hưng
Đạo - TP Hồ Chí Minh. Từ đó đến nay, qua các giai đoạn cách mạng, Nhà
Xuất Bản Y Học với chức năng và nhiệm vụ xuất bản các loại sách y dược và
các biểu mẫu giấy tờ quản lý y tế...đã đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ đẩy mạnh
sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân.
Thời kì từ năm 1959 đến 1985 Nhà Xuất Bản Y Học là đơn vị hành chính sự
nghiệp, hoạt động xuất bản theo kế hoạch nhà nước giao. Chi phí xuất bản do
14
Chuyên đề tốt nghiệp
gặp nhiều khó khăn, cơ sở vật chất, trang thiết bị xuống cấp, sức sản xuất của
Nhà xuất bản không theo kịp yêu cầu đòi hỏi của ngành Văn hoá thông tin và
ngành Y tế cũng như văn hoá đọc của xã hội. Chất lượng ấn phẩm kém, quy
cách mẫu mã, hình thức trình bày yếu, thời gian giao hàng không đảm bảo
yêu cầu của đối tác, đời sống CBCNV gặp nhiều khó khăn. Trước tình hình
đó năm 1998 được sự hỗ trợ chỉ đạo của Bộ Y Tế, Bộ Văn Hoá thông tin Nhà
Xuất Bản Y Học đã đa dạng hoá và đa năng hoá các loại hình xuất bản phẩm
thoả mãn ngày càng cao nhu cầu bạn đọc. Các ấn phẩm đảm bảo về số lượng,
nội dung chất lượng và mỹ thuật với giá thành hợp lý, các chủng loại sách
giáo khoa, sách tham khảo, sách phổ biến kiến thức phổ thông y dược đạt tiêu
chuẩn kĩ thuật và nội dung tầm quốc gia và có những ấn phẩm tiến tới đạt tiêu
chuẩn khu vực và thế giới với cơ cấu đề tài hợp lý, đáp ứng yêu cầu công
nghịêp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Xuất bản được nhiều bộ sách có nội dung tốt, hình thức đẹp. Mảng sách giáo
khoa đã phủ kín hầu hết các chuyên khoa y dược, các trường đại học và trung
học, sách phục vụ công tác xã hội y tế được bạn đọc hoan nghênh, sách tham
khảo chuyên sâu có giá trị cao.
Từ chỗ cơ sở vật chất ban đầu của doanh nghiệp còn rất nghèo nàn, phương
tiện làm việc thiếu thốn... đến nay qua 46 năm hoạt động, Nhà Xuất Bản Y
Học đã củng cố và phát triển cơ sở vật chất, trang thiết bị mới, nhà xưởng,
dây chuyền sản xuất được khép kín, máy móc hiện đại. Vì vậy sản xuất kinh
doanh liên tục ổn định và phát triển, đời sống CBCNV ngày một nâng cao.
Ghi nhận những thành tựu đó, nhân dịp kỉ niệm 45 năm thành lập
(31/10/2005) Nhà Xuất Bản Y Học vinh dự đón nhận tặng thưởng Huân
chương Lao động hạng Nhất của Đảng và Nhà nước trao tặng.
16
Chuyên đề tốt nghiệp
Như vậy, từ tháng 7/1993 ở Việt Nam hoạt động xuất bản đã có những
của Đảng và Nhà nước.
- Về lĩnh vực in: Đã có bước phát triển mạnh về số lượng và chất lượng
ở tất cả các giai đoạn công nghệ: trước in, in và sau in. Các cơ sở in trang bị
đồng bộ các dây chuyền in hiện đại như máy in oppset nhiều màu thế hệ mới,
hệ thống thiết bị chế bản hiện đại và kỹ thuật đóng sách bằng keo dán tổng
hợp… Sản lượng sản phẩm ngành in bình quân hàng năm tăng hơn 10%. Chất
lượng các sản phẩm in có bước phát triển nhanh. Qua các cuộc triển lãm sách
trong nước và quốc tế, hình thức và kỹ thuật in sách của Việt Nam không thua
kém các nước trong khu vực.
- Về lĩnh vực phát hành: Vượt qua những khó khăn, thử thách trong cơ
chế thị trường, hoạt động phát hành sách dần dần đi vào thế ổn định, thích
ứng với cơ chế thị trường và hoạt động có hiệu quả. Các cơ sở phát hành sách
đã chủ động tìm tòi hình thức hoạt động phù hợp, khôi phục được mạng lưới
tổ chức và kinh doanh có lãi để tích luỹ mở rộng quy mô sản xuất và cải thiện
đời sống cán bộ, nhân viên. Hoạt động xuất, nhập khẩu sách tích cực và chủ
động khôi phục thị trường truyền thống và mở rộng thị trường mới, phục vụ
tốt nhiệm vụ công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước.
Những mặt hạn chế
- Nhìn chung quy mô, năng lực sản xuất và kinh doanh của toàn ngành
còn nhỏ bé, trình độ công nghệ còn lạc hậu, chưa theo kịp các nước tiên tiến
trong khu vực.
- Khuynh hướng thương mại hoá tiếp tục tác động xấu đến hoạt động
của một số nhà xuất bản, đặc biệt đối với những nhà xuất bản có quy mô nhỏ,
năng lực yếu kém, bị tư nhân thao túng, dẫn đến xuất bản những loại sách
"hàng chợ", chất lượng thấp. Tình trạng vi phạm các quy định về pháp luật
18
Chuyên đề tốt nghiệp
xuất bản và không thực hiện đúng quy trình biên tập dẫn đến sai phạm về nội
dung vẫn chưa được khắc phục.
Hoạt động xuất bản sau 3 năm thực hiện Chỉ thị 42 đã góp phần quan
trọng và tích cực phục vụ nhiệm vụ chính trị, tư tưởng của Đảng. Ngành xuất
bản có bước phát triển nhanh, từng bước thích ứng với cơ chế thị trường, phát
triển cả về tiềm lực, năng lực, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu về xuất bản phẩm
của xã hội, góp phần xứng đáng vào việc phát triển một nền xuất bản độc lập,
tự chủ theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Hiện nay, cả nước có 55 nhà xuất bản, 1.200 cơ sở in, 129 công ty phát
hành sách quốc doanh và khoảng 12.000 cửa hàng, nhà sách tư nhân. Thực
trạng hoạt động xuất bản sau 3 năm thực hiện Chỉ thị 42 đã đạt được những
kết quả cụ thể như sau:
- Công tác tuyên truyền, quán triệt và triển khai thực hiện Chỉ thị 42-
CT/TW về nâng cao chất lượng toàn diện của hoạt động xuất bản đã góp phần
nâng cao nhận thức của cán bộ trong ngành hiểu rõ ý nghĩa, tinh thần của Chỉ
thị 42, từ đó có những việc làm cụ thể đưa Chỉ thị về xuất bản của Đảng vào
cuộc sống.
- Hoạt động xuất bản thực hiện định hướng phát triển toàn ngành, phục
vụ tốt các nhiệm vụ chính trị của đất nước; nâng cao chất lượng của các xuất
bản phẩm, phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu của các đối tượng đọc khác
nhau, góp phần nâng cao dân trí, phát triển văn hóa dân tộc.
- Tập trung xây dựng tiềm lực và năng lực của hoạt động xuất bản, hoạt
động xuất bản đã từng bước thích ứng cơ chế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa. Trong 3 năm (2004 - 2007) tốc độ phát triển của toàn ngành xuất
bản không ngừng tăng. Năm 2004, xuất bản được 19.695 tên sách với
242,700 triệu bản; năm 2007 với 26.609 tên sách (tăng 146% so với năm
20
Chuyên đề tốt nghiệp
2004), đạt 276,447 triệu bản, mức hưởng thụ bình quân 3,3 bản sách/người/
năm.
Cơ quan chỉ đạo của Đảng và cơ quan quản lý nhà nước đã chú trọng
Bên cạnh đó, những mặt yếu kém, tồn tại cần phải phắc phục đó là:
Công tác chỉ đạo, quản lý nhà nước về xuất bản chưa theo kịp yêu cầu
của thực tiễn hoạt động xuất bản. Chất lượng xuất bản phẩm chưa được nâng
cao, cơ cấu sách ở nước ta còn bất hợp lý: 80% số lượng bản sách xuất bản là
sách giáo khoa, giáo trình, sách tham khảo dành cho nhà trường, trong khi đó,
số bản sách phục vụ chung chỉ có 20%. Còn một số xuất bản phẩm có nội
dung lệch lạc về chính trị - tư tưởng, tác động tiêu cực đến đời sống xã hội.
Về năng lực và tiềm lực của hoạt động xuất bản, ngành xuất bản có quy mô
sản xuất và tổ chức kinh doanh nhỏ bé, khó khăn về vốn, hiệu quả thấp, chưa
được các cơ quan chủ quản quan tâm và đầu tư đúng mức. Cơ sở in tuy nhiều
nhưng đa số quy mô nhỏ bé, năng lực cạnh tranh yếu.
Chưa giải quyết kịp thời và có hiệu quả những bức xúc của ngành, chưa
ngăn chặn và đẩy lùi nạn sách lậu; xuất bản phẩm xuất khẩu chưa làm tốt
công tác quảng bá và giới thiệu về đất nước, con người Việt Nam; số sách đến
với đồng bào vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc
thiểu số chưa đáp ứng yêu cầu; xã hội hóa hoạt động xuất bản chưa phát huy
được mọi nguồn lực xã hội, còn có khuynh hướng thương mại hóa, tư nhân
hóa; công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, quy hoạch cán bộ còn nhiều
bất cập.
II. NHỮNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI, HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ
XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM
Là phương tiện quan trọng hàng đầu của Nhà nước trong việc quản lý
xã hội, pháp luật phải là những chuẩn mực chung, có giá trị thực tế trong việc
điều chỉnh các quan hệ xã hội. Nhưng mọi dự án luật đều được ban hành
22
Chuyên đề tốt nghiệp
trong một thời điểm nhất định, trong khi cuộc sống muôn hình muôn vẻ, ở đó
các quan hệ xã hội nhằm trong quá trình chuyển dịch theo các quy luật phát
triển của xã hội, đặc biệt trong điều kiện chuyển sang kinh tế thị trường. Vì
hành tiêu thụ. Một dây chuyền gồm các công đoạn độc lập và nối kết liên
hoàn, luôn luôn gắn bó, mang tính thống nhất và khép kín là đặc điểm nổi trội
trong hoạt động xuất bản sách. Không có những va chạm, tranh chấp, bon
chen. Sách độc hại, sách thiếu lành mạnh không thể len lỏi và có chỗ đứng.
Sách in đúng số lượng. Không thấy sách in lậu, in nhái. Sách được phân bố
đều đến miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa nông thôn. Bước vào thời kỳ đổi
mới, xuất bản sách có những biến chuyển để thích ứng. Nhu cầu sách tăng
lên, đòi hỏi sách đa dạng chủng loại, cung cấp nhiều mặt tri thức và có hình
thức đẹp hơn. Xuất bản sách có cơ hội chuyển biến và mở rộng quy mô. Nhà
xuất bản không còn là đơn vị hành chính- sự nghiệp. In và phát hành sách
không chỉ có doanh nghiệp quốc doanh. Xuất bản và phát hành dứt dần
chuyên ngành, xâm nhập và lấn lướt nhau. Sự gắn bó sẵn có lu mờ, rạn nứt.
Nhằm thâu tóm toàn bộ lợi nhuận, không phải phân chia, một số nhà
xuất bản lập xưởng in và tự phát hành sách. Ngược lại, phía phát hành cũng
nhận xuất bản và in. Tuy thế, số cơ sở có tiềm lực mạnh làm được là ít ỏi.
Phần đông thiếu vốn, thiếu lao động thạo nghề, phải tìm đối tác. Những người
làm sách "tự do" năng động trong tiếp cận thị hiếu bạn đọc và có nguồn tài
chính sẵn sàng liên kết, liên doanh. Bên cạnh mặt đóng góp, tạo nên thị
trường sách sôi động và có những cuốn sách hay thì cũng nảy sinh những tiêu
cực. Khai thác triệt để những điểm yếu của nhà xuất bản và bằng đút lót, chia
chác kín đáo, họ mua giấy phép, thậm chí đặt hàng người soạn sách, viết sách,
chọn những sách ấn hành từ lâu rồi thông qua trả phí quản lý, mượn tư cách
pháp nhân nhà xuất bản làm trọn gói. Trốn thuế, trả công in hậu hoặc tự in,
tính giá thành sách rẻ, họ đẩy chiết khấu lên cao, thu hút các hiệu sách, quầy
24
Copyright: Tài liệu đại học ©