SỰ TAN RÃ CỦA XÃ HỘI NGUYÊN THỦY &
NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH XÃ HỘI
PHÂN CẤP

1. Sự xuất hiện đồ kim loại. Sự phát triển của nghề chăn nuôi và nông
nghiệp, của thủ công nghiệp và thương nghiệp

Trong suốt một thời gian rất dài, công cụ lao động của loài người chủ
yếu là đồ đá. Công cụ đồ đá dù mỗi ngày một cải tiến, song cũng không
đem lại năng suất lao động cao được. Về sau người ta phát hiện ra
được kim loại. Công cụ làm bằng kim loại, lúc đầu là đồng nguyên chất,
về sau là đồng thau, đem lại một năng suất không cao hơn hẳn so với
công cụ đồ đá.

Công cụ đồ đá đồng xuất hiện vào khoảng đầu niên kỷ IV trước công
nguyên. Nhưng nó không loại trừ công cụ đồ đá, mà ngược lại, công cụ
đồ đá mới vẫn tiếp tục phát triển. Vì thế, người ta cũng gọi thời kỳ này
là thời kỳ đá, đồng. Hầu hết các bộ lạc châu Á, châu Âu và Bắc Phi đều
có trải qua thời kỳ đá, đồng.

Công cụ bằng sắt, xuất hiện và phát trển tương đối muộn, vào cuối
thiên niên kỷ II, đầu thiên niên kỷ I trước công nguyên. Sắt có ưu thế rất
lớn so với đồng.Sắt rất sẵn, người ta tìm thấy sắt ở nhiều nơi, sắt lại rất
cứng, nếu thời kỳ đồ đồng thau chưa hoàn toàn loại trừ đồ đá, thì thời
kỳ đồ sắt đã hoàn toàn loại trừ đồ đá và tiến tới loại trừ cả đồ đồng
trong lĩnh vực công cụ sản xuất

Từ cuối thời kỳ đồ đồng bước sang thời kỳ đồ sắt, đã diễn ra sự phân
công xã hội lớn lần thứ hai giữa nông nghiệp và thủ công nghiệp.

Việc trao đổi sản phẩm giữa các bộ lạc chăn nuôi, nông nghiệp và thủ

Chế độ hôn nhân đối mẫu đã chuyển sang chế độ gia đình một vợ một
chồng. Quá trình hình thành gia đình một vợ một chồng lại gắn liền với
quá trình phát sinh chế độ tư hữu, với quá trình phân hoá xã hội thành
giai cấp.

3. Sự phát sinh chế độ nô lệ. Sự xuất hiện chế độ tư hưũ

Như đã nói trên, dưới chế độ cộng sản nguyên thủy, không có sự bóc
lột, sự thống trị, sự nô dịch giữa người này hay tập đoàn này đối với
người khác hay tập đoàn khác trong xã hội. Sở dĩ như thế là vì của cải là
thuộc sở hưũ tập thể của thị tộc, bộ lạc, không ai nảy ra tư tưởng bóc
lột người khác.

Bước sang thời kỳ xuất hiện đồ kim loại, do điều kiện sản xuất đã tiến
bộ hơn, năng suất lao động trong các ngành cao hơn, lao động của mỗi
người không những có thể đảm bảo được những nhu cầu tối thiểu cho
đời sống của bản thân và con cái, mà còn có thể sản xuất dội hơn một ít
nữa, có thể làm ra được một số sản phẩm thặng dư. Do đó ma có thể
nảy sinh hiện tượng người bóc lột người tức là sự chiếm đoạt sản phẩm
thặng dư do người khác làm ra. Từ đó người ta bắt đầu nghĩ đến cách
bóc lột sức lao động của những tù binh bị bắt trong chiến tranh, họ đã
biến thành nô lệ của thị tộc. Như vậy là chế độ nô lệ đã xuất hiện. Ðó là
hình thức áp bức bốc lột đầu tiên giữa người với người, đồng thời đó
cũng là một bước tiến lớn của lịch sử, vì sự boúc lột lao động của nô lệ
có tác dụng đẩy mạnh sự tích lũy của cải cần cho sự phát triển cao hơn
của nền sản xuất xã hội.

4. Sự hình thành xã hội có giai cấp - Sự xuất hiện nhà nước

Sự tích lũy của cải tư hữu ngày càng nhiều dưới hình thức ruộng tư, súc