sự kết hợp giữa bảo vệ và phát triển. Bảo vệ nhằm giới hạn các hoạt động của chúng ta
trong khả năng của Trái đất; phát triển là nhằm tạo điều kiện cho con ngời dù bất kỳ ở
đâu cũng có đợc cuộc sống đầy đủ, lành mạnh và lâu bền cả về mặt thể chất và tinh
thần.
Quan hệ giữa con ngời và môi trờng xét trên tổng thể bao gồm cả hệ thống tự
nhiên và kinh tế xã hội tạo nên một hệ thống có tên gọi là hệ Sinh thái Nhân văn.
Theo tiến sỹ Terry A. Rambo (T.Rambo và E.S. Percy, 1984) thì Sinh thái nhân văn
là khoa học nghiên cứu về mối quan hệ tơng hỗ giữa con ngời và môi trờng.
Khái niệm này dựa trên nguyên tắc quan hệ có hệ thống giữa xã hội loài ngời (hệ
thống xã hội) và môi trờng thiên nhiên (hệ sinh thái). Mục đích của nghiên cứu
sinh thái nhân văn là tìm hiểu và nhận biết các đặc điểm và các mối quan hệ qua lại
giữa những hệ thống này và sự hình thành những hình thái đặc trng trong hệ thống
xã hội và hệ sinh thái. Nghiên cứu sinh thái nhân văn tập trung vào ba vấn đề sau:
Các dòng năng lợng, vật chất và thông tin chuyển từ hệ sinh thái đến hệ thống xã
hội và ngợc lại là gì?
Hệ thống xã hội thích nghi và phản ứng trớc những thay đổi trong hệ sinh thái nh
thế nào?
Những hoạt động của con ngời đã gây nên những tác động gì đối với hệ sinh thái?
6. ý nghĩa của sinh thái học trong đời sống và sản xuất nông
nghiệp
Sinh thái học đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong lịch sử phát triển của xã hội
loài ngời. Chính nhờ những hiểu biết về môi trờng xung quanh mà loài ngời tồn
tại và phát triển. Mọi hoạt động của con ngời đều có quan hệ đến môi trờng.
Khoa học môi trờng và sinh thái học đóng góp cho văn minh nhân loại cả về lý
luận và thực tiễn.
Giúp con ngời hiểu biết sâu hơn về bản chất của sự sống trong mối tơng tác
với các yếu tố môi trờng, cả hiện tại và quá khứ trong đó bao gồm cả cuộc sống và
sự tiến hoá của con ngời.

Tạo kết quả và định hớng cho hoạt động của con ngời đối với tự nhiên để phát
triển văn minh nhân loại theo đúng nghĩa hiện đại của nó: không huỷ hoại sinh giới

thiên nhiên ngày càng phong phú và phát triển.

17

Tóm tắt Sinh thái học là môn khoa học về cấu trúc và chức năng của thiên nhiên mà đối t
ợ
n
g
của nó là
tất cả các mối quan hệ tơn
g
hỗ
g
iữa sinh v
ậ
t với môi trờn
g
, ha
y
nói cách khác, sinh thái h
ọ

kiến thức của nó bao
g
ồm nhiều môn khoa h
ọ
c
khác nh đ
ộ
n
g
v
ậ
t h
ọ
c, th
ự
c v
ậ
t h
ọ
c, sinh l
ý
h
ọ
c, sinh hoá h
ọ
c, di tru
y
ền h
ọ
c, tiến hoá h

ừ
thấp đến cao. Bốn mức độ tổ chức mà sinh thái học sẽ đề cập là cấp cá thể, quần thể, quần xã
và hệ sinh thái. Tại mỗi mức độ tổ chức, các sinh vật có nhữn
g
đ
ặ
c trn
g
riên
g
thể hiện mối
quan hệ thích nghi của chúng với nhau và với môi trờng sống.

Mỗi
y
ếu tố sinh thái khi tác đ
ộ
n
g
lên sinh v
ậ
t thì chún
g
chỉ thích ứn
g
đ
ợ
c tron
g
m

cờn
g
đ
ộ
, tần số và thời
g
ian tác đ
ộ
n
g
. Về bản chất, các
y
ếu tố sinh thái đ
ợ
c chia ra làm hai
nhóm:
y
ếu tố vô sinh và
y
ếu tố hữu sinh. Các
y
ếu tố nà
y
tác đ
ộ
n
g
lên sinh v
ậ
t khôn

g
hĩa th
ự
c tiễn to lớn tron
g
đời sốn
g
con ngời.
18
Câu hỏi ôn tập

1. Sinh thái học là gì? Vai trò của sinh thái học đối với đời sống con ngời và sản
xuất nông nghiệp?
2. Môi trờng là gì? Có bao nhiêu loại môi trờng?
3. Yếu tố sinh thái là gì? Có những loại nhân tố sinh thái nào?
4. Biên độ sinh thái là gì? Sự khác biệt giữa định luật Liebig và Shelforf là gì?
Định luật nào đề cập đến biên độ sinh thái?
5. Nhân tố nhiệt độ có ảnh hởng nh thế nào đến đời sống sinh vật? Cho một vài
ví dụ minh hoạ.
6. Giải thích tại sao trong đánh giá đất đai cho cây trồng hoặc trong dự đoán sự
phát triển của sâu bệnh lại phải sử dụng số liệu của rất nhiều điều kiện tự nhiên
khác nhau nh dinh dỡng đất, độ ẩm, nhiệt độ, bức xạ mặt trời v.v?
7. Sinh thái nhân văn là gì?
Tài liệu Đọc thêm