Quyền sở hữu trí tuệ
QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ VÀ NGÀNH
CÔNG NGHIỆP DƯỢC
Judith Kaufmann
Nhiều người than trách rằng, ngày càng có nhiều người không được
tiếp cận với các loại thuốc chữa bệnh hiểm nghèo bởi giá cả cao và
rằng các quyền sáng chế vừa làm tăng giá, vừa cản đường chữa trị cho
những ai cần đến thuốc chữa bệnh.
Cả hai lời than vãn này đều sai lầm.
Các loại thuốc điều trị AIDS và các loại bệnh khác vẫn sẵn có nhờ sự
bảo vệ quyền sáng chế. Việc bảo vệ quyền sáng chế khuyến khích sự
nghiên cứu và phát triển nhờ tạo ra khả năng cho phép sự đầu tư của
một công ty dược phẩm có thể thu hồi vốn – đó là một động lực quan
trọng cho các công ty đầu tư hàng triệu và hàng triệu đô-la vào việc
nghiên cứu và phát triển mang tính rủi ro cao các loại dược phẩm này.
Thiếu sự bảo vệ quyền sáng chế, các nhà sản xuất khác có thể ngay lập
tức sao chép cách làm các loại thuốc mới. Vì chi phí họ phải chịu ở
mức rất thấp nên họ có thể chào bán sản phẩm của họ với mức giá thấp
hơn, làm tổn hại nghiêm trọng khả năng thu hồi vốn của công ty đã
phát triển loại thuốc đó.
Quyền sở hữu trí tuệ
Ngoài ra, trong những năm mà sản phẩm đã được cấp bằng sáng chế
của một công ty được bảo hộ, người ta có thể hỗ trợ tài chính cho việc
nghiên cứu thế hệ dược phẩm tiếp theo.
Các công ty dược phẩm không chỉ tiến hành các nghiên cứu đã giúp đỡ
cho rất nhiều người mà còn bảo đảm rằng dược phẩm đến được với
những ai cần chúng nhất thông qua trao tặng. Chỉ tính riêng năm 2003,
ngành công nghiệp dược phẩm Hoa Kỳ đã trao tặng các loại dược phẩm
và dịch vụ trị giá hơn 1,4 tỉ đô-la tới người dân ở hơn 40 quốc gia kém
phát triển nhất.
Các công ty dược phẩm cũng đang giúp đỡ cho các nước nghèo thông

Những dược phẩm được bảo vệ bởi quyền sáng chế thường vượt qua
những yêu cầu về cấp phép nghiêm ngặt hơn so với những dược phẩm
được gọi là dược phẩm cùng loại. Tại sao lại là “được gọi là”? Bởi vì
không phải tất cả các loại dược phẩm đều mang đặc tính thật giống
nhau và không phải tất cả đều đã qua một quá trình kiểm tra nghiêm
ngặt để bảo đảm rằng chúng chứa cùng một lượng hoạt chất và có tác
dụng giống nhau. Nhiều nhà sản xuất những loại dược phẩm này đã
không phải đầu tư vào việc kiểm nghiệm mở rộng mà ngành công
Quyền sở hữu trí tuệ
nghiệp dựa trên nghiên cứu đòi hỏi, trước khi chúng được chào bán.
Tất nhiên có nhiều nhà sản xuất dược phẩm cùng loại đáng tin cậy. Hoa
Kỳ chẳng hạn, đang có một ngành công nghiệp sản xuất dược phẩm
cùng loại đang lớn mạnh, được quản lý đầy đủ và kiểm soát bởi Cơ
quan Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ.
Dựa trên sự đầu tư lớn đã được thực hiện bởi ngành công nghiệp dược
phẩm dựa trên nghiên cứu, việc sản xuất thuốc nhờ sao chép có thể hạ
thấp giá sản phẩm, nhưng không có gì bảo đảm rằng các loại dược
phẩm mới sẽ có sẵn khi người ta cần chúng. Việc sản xuất thuốc này
cũng không có gì bảo đảm rằng những cải tiến khoa học được chuyển
thành những phương pháp điều trị mới bớt độc hại, đồng thời hiệu quả
hơn. Hơn nữa, nó còn làm giảm sự khuyến khích đối với việc nghiên
cứu và do đó không khuyến khích những sản phẩm mới. Và thực sự là
những nhà sản xuất các loại dược phẩm này cũng không phải là những
hãng kinh doanh hảo tâm. Họ cũng đang thu lợi nhuận. Tuy nhiên, lợi
nhuận của họ không được sử dụng để nghiên cứu khoa học sâu hơn và
để tìm ra những phương pháp chữa trị mới.
Sáng chế cũng không phải như mọi người hiện nay đang nghĩ.
Một khảo sát gần đây được xuất bản trên tờ Health Affairs (Các vấn đề
sức khỏe) cho thấy “tại 65 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, nơi
hiện có hơn bốn tỉ người sinh sống, việc cấp bằng sáng chế gần như là

chỉnh những loại dược phẩm được dùng để điều trị những bệnh hiếm
gặp. Do gần như không có sự khuyến khích về tài chính nào đối với các
công ty dược phẩm để phát triển những loại thuốc như vậy, được công
nhận là “sản xuất thuốc cho các bệnh hiếm gặp” cung cấp cho nhà sản
xuất những hỗ trợ tài chính cụ thể để phát triển và cung cấp những loại
thuốc này.) Những đồng đô-la của chính phủ có thể được dành cho
những nghiên cứu cơ bản, giống như Viện Y tế Quốc gia đang làm tại
Hoa Kỳ.
Những mối quan hệ đối tác nhà nước-tư nhân đang cho thấy những
cách làm trong việc cải tiến sản phẩm. Dự án Thuốc điều trị Sốt rét
(MMV – xem “Bệnh sốt rét: Thiết lập quan hệ đối tác để tìm ra phương
pháp điều trị”) và Sáng kiến vắc-xin phòng chống AIDS quốc tế là hai
ví dụ tốt về những mối quan hệ đối tác như vậy. Chẳng hạn MMV, hiện
đang có 21 dự án phát triển dược phẩm để bảo đảm rằng phương pháp
điều trị thế hệ tiếp theo sẽ có sẵn khi khả năng kháng thuốc vượt qua
được những lựa chọn điều trị sốt rét hiện có. Như một bài báo trên tờ
Washington Post mô tả: “Trên thực tế, đây là những công ty dược
phẩm phi lợi nhuận được xây dựng để tìm ra và phát triển các loại
thuốc và vắc-xin trị những loại bệnh bị sao lãng”.
Dược phẩm giá rẻ không là gì cả nếu như chúng không chữa được bệnh
hoặc nếu chúng góp phần gây kháng thuốc – điều có thể làm cho thuốc
mất tác dụng. Sự vi phạm hoặc bỏ qua việc bảo vệ bản quyền chỉ là giải
Quyền sở hữu trí tuệ
pháp ngắn hạn đe dọa sức khỏe của người dân trên thế giới thông qua
việc làm mất đi những động lực và không khuyến khích sự cải tiến cần
thiết.
__________________________________
Judith Kaufmann là một nhân viên ngoại giao đã nghỉ hưu, từng là
Giám đốc Văn phòng các Vấn đề Y tế Quốc tế của Bộ Ngoại giao Hoa
Kỳ.