Luận văn tốt nghiệp Đề tàiPhát triển sự ghi nhớ kiến thức
mới của học sinh lớp 10 trường
THPT LONG THẠNH
năm học 2008-2009
1

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Học sinh ở nhà trường phổ thông hiện nay phải học rất nhiều môn với
lượng kiến thức rất lớn nhưng thời gian học tập trên lớp lại ít. Mặt khác, các
em còn có xu hướng đi học thêm anh văn,vi tính và các môn năng khiếu. Do
đó, các em không có nhiều thời gian học bài, làm bài. Để đối phó với thầy cô,
với kiểm tra, thi cử, các em đã chấp nhận lối học vẹt, học thuộc lòng một cách
máy móc mà không hiểu, không nắm vững vấn đề. Điều đó dẫn đến việc các
em nhanh chóng quên kiến thức cũ, mất căn bản của các môn học. Vậy phải
làm gì để giúp các em ghi nhớ kiến thức mới một cách rõ ràng, sâu sắc? Để

cao của học sinh trong tương lai.
3

-Ứng dụng vào thực tế sinh viên Sư Phạm khi hoàn thành tín chỉ Kiến
Tập và Thực Tập Sư Phạm ở trường Phổ Thông vào những học kì sau.
IV. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu trên phạm vi rộng: tiến hành nghiên cứu ở trường THPT
LONG THẠNH và các công trình được nghiên cứu, khảo sát trước đó. Và
tổng kết “Khả năng ghi nhớ” của các em bằng cách:
+ Nghiên cứu lí luận và thực tiễn: nhằm tìm hiểu ý tưởng chính về
tâm lí học hiện đại: sự ghi nhớ, trạng thái ghi nhớ, quá trình ghi nhớ, quá trình
quên của học sinh phổ thông, nhất là học sinh lớp 10. Các quan điểm tiếp cận
khoa học giáo dục, các cấp độ tư duy về kiến thức mới ở học sinh.
+ Tìm hiểu thực tế hình thức ghi nhớ kiến thức mới của học sinh phổ
thông hiện nay. Trước hết,chúng ta nhằm phát hiện hình thức ghi nhớ chủ yếu
của học sinh lớp 10 THPT hiện nay và những sai lầm chủ yếu của các em
trong việc lựa chọn một hình thức học tập cũng như ghi nhớ cho bản thân các
em.
- Nghiên cứu trên phạm vi hẹp: có thể tiến hành trên thực tiển ở lớp
10A3 của trường THPT LONG THẠNH. Nhằm đưa ra kết luận sơ lược về
“Khả năng ghi nhớ” của học sinh. Kết hợp với kiến thức tổng kết được trong
tài liệu nghiên cứu trên phạm vi rộng.
4

Trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp dạy và học tích cực của giáo viên và
học sinh của trường và các phương pháp ghi nhớ giúp cho các em khắc sâu
những kiến thức mới qua việc lựa chọn một hình thức ghi nhớ phù hợp với bản
thân mình.

V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. Cơ sở lí luận:
6

1.1 Sự ghi nhớ:
1.1.1 Khái niệm: Ghi nhớ là quá trình lưu trữ lại trong não con người
những hình ảnh của sự vật, hiện tượng trong quá trình tri giác.
1.1.2 Các hình thức ghi nhớ:
- Ghi nhớ không chủ định: là ghi nhớ không đề ra mục đích
từ trước, cũng không cần dung một hình thức nào để ghi nhớ.
- Ghi nhớ có chủ định: là loại ghi nhớ với mục đích đã được
đặt ra từ trước. Trong quá trình ghi nhớ đòi hỏi phải có các biện pháp, phương
tiện để ghi nhớ và có sự nổ lực của ý chí.
 Đây là hình thức ghi nhớ chủ yếu của trí nhớ. Kết quả của loại
ghi nhớ này phần lớn phụ thuộc vào mục đích, động cơ, tâm thế của sự ghi
nhớ. Ghi nhớ có chủ định được tiến hành bằng hai cách:
+ Ghi nhớ máy móc: là loại ghi nhớ dựa vào mhững mối
liên hệ bề ngoài của sự vật hiện tượng mà không cần hiểu nội dung cũng như ý
nghĩa của sự vật hiện tượng.
Ghi nhớ máy móc là lặp đi lặp lại nhiều lần một cách đơn giản đối
tượng cần ghi nhớ. Nó là cơ sở của sự học thuộc lòng.
+ Ghi nhớ có ý nghĩa: Là loại ghi nhớ dựa vào sự hiểu biết
nội dung, bản chất và mối quan hệ lôgic có tính qui luật của sự vật hiện tượng.
7

Ghi nhớ có ý nghĩa gắn liền với hoạt động tư duy giúp con người hiểu
được bản chất và mối quan hệ có tính qui luật của sự vật hiện tượng, nó được
dựa trên sự hiểu biết của con người nên nó rất bền vững khó quên. Nếu có lỡ
quên thì ta vẫn có thể suy luận ra để nhớ lại vấn đề.
 Nhìn chung cả hai loại ghi nhớ trên tuy có khác nhau nhưng lại có

 Con người thường với những gì không phù hợp với nhu cầu, hứng thú
và ít liên quan đến cuộc sống.
 Ta thường quên những gì ít tham gia vào học tập …., ít sử dụng
trong việc đạt tới mức độ cao.
 Chúng ta cũng hay quên khi gặp những kiến thức mới lạ, kichs
thích có cường độ mạnh.
9

 Quên những yếu tố chi tiết, những yếu tố phụ trước rồi quên
những yếu tố chính, qan trọng sau.
 Sự quên diễn ra với tốc độ không đồng đều như: tốc độ quên
diễn ra nhanh ngay sau khi vừa ghi nhớ, nhưng sau đó tốc độ quên
giảm dần.
1.2.4 Biện pháp chống quên
Từ nguyên nhân và qui luật quên đã trình bày ở trên ta có thể rút ra
một số biện pháp quan trọng đối với dạy học để hạn chế và chống lại sự quên:
 Phải gắn tài liệu cần ghi nhớ vào tài liệu học tập của học sinh,
làm cho nội dung đó trở thành mục đích của hành động, hình thành nhu cầu,
hứng thú của học sinh đối với tài kiệu học tập.
 Phải tổ chức hoạt động dạy một cách khoa học như phân bố thời
gian học tập giải lao hợp lý, không nên dạy hai môn có nội dung tương tự
kế tiếp nhau (để tránh các qui luật ức chế).
 Tổ chức cho học sinh tái hiện tài liệu học tập, làm bài tập ứng
dụng sau khi học lý thuyết ở trường, về nhà phải ôn lại bài ngay sau khi học
tài liệu mới. Nên sử dụng phối hợp các loại ghi nhớ, có kế hoạch ôn tập
thường xuyên có khoa học.
1.3 Tâm lý học sinh THPT:
10

- Ở lứa tuổi THPT, tuy các em đã lớn nhưng các em vẫn dễ bị kích

hái trong học tập và công việc, rất lạc quan yêu đời nhưng dễ bị chán nản khi
gặp khó khăn, thất bại.
2.Thực trạng:
+ Một số học sinh lớp 10 THPT chủ yếu là học thuộc lòng một cách
máy móc, không nắm vững cốt lõi những vấn đề đã học.
+ Một số học sinh lớp 10 còn ham chơi hơn ham học.
+ Một số em không học bài cũ và làm bài tập về nhà trước khi đến
lớp, làm mất căn bản kiến thức cũ và làm cho các em khó tiếp thu kiến thức
mới thật tốt.
12

+ Vào lớp thụ động, các em chủ yếu là nghe giảng và ghi chép hầu
như toàn bộ những gì mà giáo viên ghi lên bảng như thời THCS, ít phát biểu ý
kiến, ít tư duy về kiến thức mới.
+ Một số em trong giờ học không tập trung chú ý nghe giáo viên
giảng bài.
+ Các em chưa vận dụng được những phương pháp học mới ,nên quá
trình học của các em còn gặp nhiều khó khăn
+ Một số học sinh chỉ lo học những môn mình thích nên bỏ qua
những môn khác .Vì vậy mà các em mất đi những kiến thức cơ bản của môn
mình bỏ qua
+ …

3. Học sinh THPT hiện nay ghi nhớ chưa tốt là vì:
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển khả năng ghi nhớ kiến
thức mới của học sinh trong đó phương pháp dạy của thầy và cách học của trò
là yếu tố quyết định.
3.1 Phương pháp dạy của giáo viên:
- Sử dụng phương pháp truyền thống chủ
13

KIẾN THỨC MỚI CỦA HỌC SINH THPT.

Để nâng cao sự ghi nhớ kiến thức mới của học sinh THPT ta cần tác động
đến nhiều mặt. Ở đây ta tập trung tác động đến hai đối tượng quyết định của
quá trình dạy học và học:
1. Giáo viên:
- Nắm được các yếu tố ảnh hưởng đến sự ghi nhớ cũng như nguyên
nhân dẫn đến sự quên của học sinh.
15

- Tạo bầu không khí học tập thoải mái, sôi động, sinh động không gây
áp lức cho các em để các em có thể ghi nhớ tốt hơn.
- Nắm được tâm sinh lý của học sinh THPT và nhất là đối với các em
lớp 10 để có phương pháp giảng day cho phù hợp với các em.
- Trong giờ lên lớp, giáo viên phải phối hợp nhiều phương pháp khác
nhau nhằm phát huy tối đa ưu điểm cũng như khắc phục khuyết điểm của
từng phương pháp từ đó giúp các em tiếp thu kiến thức mới được nhanh
chóng. Cụ thể như phối hợp:
+ Phương pháp thuyết trình.
+ Phương pháp hỏi đáp.
+ Phương pháp trực quan.
+…
- Ngoài những tài liệu trong sách giáo khoa, giáo viên cần cung cấp
cho học sinh nhiều tà liệu mới để giúp học sinh ôn tập và củng cố những kiến
thức học trên lớp một cách tốt hơn.
- Tổ chức cho các em học theo nhóm để các
em có cơ hội phát huy khả năng độc lập của bản
thân và tạo cơ hội cho các em có thể tự đánh giá,
16


 Trường THPT LONG THẠNH phải tạo mọi điều kiện để giáo
viên để giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Tổ chức các buổi học hỏi
kinh nghiệm giảng dạy ở các trường lân cận để giáo viên có thêm nhiều kinh
nghiệm trong việc giảng dạy của mình.
 Về giáo viên, cần phải tham gia đầy đủ các buổi tập huấn phương
pháp giảng dạy để phù hợp với chương trình cải cách của sách giáo khoa hiện
nay. Trong quá trình giảng dạy cần phải kết hợp giữa lý thuyết và thực hành để
các em có kiến thức vững vàng hơn. Bên cạnh đó, giáo viên phải tạo điều kiện
thuận lợi để học sinh có thể phát huy năng lực của bản than và giúp đỡ các em
để các em có thể nắm vững và ghi nhớ kiến thức lâu hơn, tốt hơn.
18

 Về phía học sinh, các em cần phải lựa chọn cho mình một phương
pháp học phù hợp với bản thân để quá trình học tập và ghi nhớ diễn ra thật tốt.
Ngoài những kiến thức học ở trường, các em cần học từ các tiều liệu khác.
Biết vận dụng lý thuyết vào thực tiễn để tăng sự ghi nhớ kiến thức của
mình.Cần lập thời khóa biểu, thời gian biểu học tập riêng cho từng môn học

PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Qua những nội dung đã được nghiên cứu và trình bày, ta có thể rút ra
một số kết luận:
- Ứng dụng thực tiễn cho thấy rằng nếu giáo viên có phương pháp dạy
học phù hợp với từng đối tượng học sinh và học sinh có phương pháp học tập
đúng đắn tích cực thì năng lực ghi nhớ của các em sẽ phát triển ngày một cao
hơn.
- Bên cạnh đó người giáo viên cần phát huy hết ưu điểm của các
phương pháp dạy học, nhằm giúp các em học sinh tăng khả năng tiếp thu và
nâng cao năng lực ghi nhớ, phát huy tối đa hiệu quả học tập của các em.
- Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa lý thuyết và thực tiễn khi tiến hành
thực các biện pháp nâng cao “Khả năng ghi nhớ kiến thức mới” của học sinh