Chương trình giảng
Chương trình giảng
chuyên đề: Kinh tế quốc tế
chuyên đề: Kinh tế quốc tế
Dành cho các lớp cao học
Dành cho các lớp cao học
Biên soạn:
Biên soạn:PGS.,TS Nguyễn Tiến Thuận
PGS.,TS Nguyễn Tiến Thuận

Chuyên đề 1 : Thương mại quốc tế
Chuyên đề 1 : Thương mại quốc tế
1.Một số nguyên tắc chi phối quan hệ thương mại hiện
1.Một số nguyên tắc chi phối quan hệ thương mại hiện
nay
nay
1.1 Qui chế PNTR Của Hoa Kỳ
1.1 Qui chế PNTR Của Hoa Kỳ
- Qui chế PNTR của Hoa kỳ là gì?
- Qui chế PNTR của Hoa kỳ là gì?Đây là qui chế quan hệ thương mại bình thường
Đây là qui chế quan hệ thương mại bình thường

-
Đối xử tối huệ quốc (MFN)
Đối xử tối huệ quốc (MFN)
-
Đãi ngộ quốc gia (NT)
Đãi ngộ quốc gia (NT)
b. Nguyên tắc: Tự do hóa thương mại
b. Nguyên tắc: Tự do hóa thương mạiCác thành viên phải xác định lộ trình tự do hóa
Các thành viên phải xác định lộ trình tự do hóa
thương mại (bao gồm: mở cửa thị trường với hàng
thương mại (bao gồm: mở cửa thị trường với hàng
hóa dịch vụ và việc dỡ bỏ các rào cản thương mại
hóa dịch vụ và việc dỡ bỏ các rào cản thương mại
c. Nguyên tắc: Minh bạch và dễ dự đoán
c. Nguyên tắc: Minh bạch và dễ dự đoánCác thông tin thương mại phải công bố công khai
Các thông tin thương mại phải công bố công khai

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
d. Nguyên tắc: Thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng
d. Nguyên tắc: Thúc đẩy cạnh tranh bình đẳngCho phép các chủ thể tham gia thương mại quốc tế

các nguyên tắc trên không?
các nguyên tắc trên không?

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
2. Chính sách thương mại quốc tế
2. Chính sách thương mại quốc tếTrong thương mại quốc tế có 2 chính sách: Tự do hóa
Trong thương mại quốc tế có 2 chính sách: Tự do hóa
thương mại và bảo hộ thương mại
thương mại và bảo hộ thương mại
a. Những lập luận ủng hộ tự do hóa thương mại:
a. Những lập luận ủng hộ tự do hóa thương mại:
-
Lập luận thứ nhất: sử dụng các rào cản thương mại làm
Lập luận thứ nhất: sử dụng các rào cản thương mại làm
cho sản hiệu quả thấp, người tiêu dùng thiệt thòi, do đó
cho sản hiệu quả thấp, người tiêu dùng thiệt thòi, do đó
nên tự do hóa thương mại
nên tự do hóa thương mại
-
Lập luận thứ hai: Việc bảo hộ làm cho qui mô sản xuất
Lập luận thứ hai: Việc bảo hộ làm cho qui mô sản xuất
của các nước không mở rộng được
của các nước không mở rộng được
-
Lập luận thứ ba: Tự do hóa thương mại sẽ tạ ra những
Lập luận thứ ba: Tự do hóa thương mại sẽ tạ ra những

Lập luận thứ tư: Góp phần giải quyết tình trạng phân
hóa thu nhập gia tăng giữa các tầng lớp dân cư
hóa thu nhập gia tăng giữa các tầng lớp dân cưAnh, Chị sẽ ủng hộ xu hướng nào trong thương mại quốc tế?
Anh, Chị sẽ ủng hộ xu hướng nào trong thương mại quốc tế?
Tại sao?
Tại sao?
Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
3. Các biện pháp thúc đẩy thương mại quốc tế:
3. Các biện pháp thúc đẩy thương mại quốc tế:
3.1 Kí kết Hiệp định Thương mại
3.1 Kí kết Hiệp định Thương mại
a. Hiệp định thương mại và phân loại HĐTM
a. Hiệp định thương mại và phân loại HĐTM
b. Hiệp định Thươmg mại song phương Việt Nam- Hoa
b. Hiệp định Thươmg mại song phương Việt Nam- Hoa
kỳ
kỳHiện nay Việt Nam đã kí kết Hiệp định thương mại với
Hiện nay Việt Nam đã kí kết Hiệp định thương mại với
trên 100 quốc gia, vùng lãnh thổ nhưng Hiệp định
trên 100 quốc gia, vùng lãnh thổ nhưng Hiệp định

Tiêu thức
Hiệp định TM
Hiệp định TM
VN-HK
VN-HK
Các hiệp định
Các hiệp định
TM song
TM song
phương khác
phương khác
1. Cơ sở đàm
1. Cơ sở đàm
phán
phán
Dựa trên các
Dựa trên các
qui định của
qui định của
WTO
WTO
Dựa vào tập
Dựa vào tập
quán TMQT
quán TMQT
2. Tính chất của
2. Tính chất của
hiệp định
hiệp định
Vừa mang tính

vấn đề TM
4. Lộ trình thực
4. Lộ trình thực
hiện
hiện
Có cụ thể lộ
Có cụ thể lộ
trình cho từng
trình cho từng
bên
bên
Không có lộ
Không có lộ
trình cụ thể cho
trình cụ thể cho
các bên
các bên
5. Cơ quan
5. Cơ quan
giám thi hành
giám thi hành
Có cơ quan
Có cơ quan
giúp triển khai
giúp triển khai
thực hiện
thực hiện
Không có cơ
Không có cơ
giúp triển khai

thương mại (TRIPs)
-
Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến
Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến
thương mại (TRIMs)
thương mại (TRIMs)

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
3.2 Xúc tiến thương mại:
3.2 Xúc tiến thương mại:
a. Quan niệm về xúc tiến thương mại
a. Quan niệm về xúc tiến thương mại
- Theo quan niệm của Trung tâm TMQT (ITC): là tất cả các biện
- Theo quan niệm của Trung tâm TMQT (ITC): là tất cả các biện
pháp có tác động và khuyến khích phát triển thương mại
pháp có tác động và khuyến khích phát triển thương mại
- Theo Luật Thương mại của VN (sửa đổi năm 2003) : Là hoạt
- Theo Luật Thương mại của VN (sửa đổi năm 2003) : Là hoạt
động nhằm tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội mua bán và cung ứng
động nhằm tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội mua bán và cung ứng
HH, DV
HH, DV
b. Nội dung hoạt động xúc tiến thương mại:
b. Nội dung hoạt động xúc tiến thương mại:-
-
Tầm vĩ mô: Gồm hoạt động XTTM của

-
Thuế quan là gì?
Thuế quan là gì?
-
Tác động của thuế quan đến:
Tác động của thuế quan đến:
+ Cung- cầu, đến người sản xuất, người tiêu dùng và CP
+ Cung- cầu, đến người sản xuất, người tiêu dùng và CP
+ Đến bảo hộ sản xuất trong nước
+ Đến bảo hộ sản xuất trong nước
b. Hạn ngạch thuế quan: là chế độ thuế quan phân biệt theo
b. Hạn ngạch thuế quan: là chế độ thuế quan phân biệt theo
lượng hàng hóa X- NK trong hạn ngạch và ngoài hạn
lượng hàng hóa X- NK trong hạn ngạch và ngoài hạn
ngạch
ngạch
c. Xu hướng áp dụng thuế quan trong thương mại quốc tế:
c. Xu hướng áp dụng thuế quan trong thương mại quốc tế:
Hàng rào thuế quan sẽ giảm dần nhưng thuế quan lại được áp
Hàng rào thuế quan sẽ giảm dần nhưng thuế quan lại được áp
dụng trong các việc khác
dụng trong các việc khác

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
4.2 Hàng rào phi thuế quan:
4.2 Hàng rào phi thuế quan:
a. Hàng rào phi thuế quan là gì?
a. Hàng rào phi thuế quan là gì?
Là những biện pháp phi thuế quan nhằm cản trở hoạt động

áp dụng các tiêu chuẩn , qui định để phân loại, xếp hạng

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
+ Hạn ngạch (quota)
+ Hạn ngạch (quota)
•
Hạn ngạch là gì?
Hạn ngạch là gì?
•
Tác động của hạn ngạch: Phân tich tác động trên 3 góc
Tác động của hạn ngạch: Phân tich tác động trên 3 góc
độ: Đối với người tiêu dùng, đối với các nhà xk, đối với
độ: Đối với người tiêu dùng, đối với các nhà xk, đối với
Chính phủ.
Chính phủ.

Anh, chị cho biết tác động của hạn ngạch có gì khác với
Anh, chị cho biết tác động của hạn ngạch có gì khác với
tác động của cấm XNK đối với giá cả hàng hóa trên thị
tác động của cấm XNK đối với giá cả hàng hóa trên thị
trường nước nhập khẩu?
trường nước nhập khẩu?
.
.
Theo qui định của WTO hạn ngạch được áp dụng trong các
Theo qui định của WTO hạn ngạch được áp dụng trong các

Các phương pháp xác định trị giá hải quan
Các phương pháp xác định trị giá hải quan
•
Định giá: bao gồm việc:
Định giá: bao gồm việc:
Qui định giá bán tối đa (giá trần) đối với hàng nhập khẩu
Qui định giá bán tối đa (giá trần) đối với hàng nhập khẩu
Qui định giá bán tối thiểu (giá sàn) đối với hàng xuất khẩu
Qui định giá bán tối thiểu (giá sàn) đối với hàng xuất khẩu
Xác định biến phí nhằm hạn chế mức gía thấp hơn của hàng
Xác định biến phí nhằm hạn chế mức gía thấp hơn của hàng
NK
NK
Qui định mức phụ thu đối với các mạt hàng nhập khẩu
Qui định mức phụ thu đối với các mạt hàng nhập khẩu

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
- Các biện pháp mang tính kĩ thuật:
- Các biện pháp mang tính kĩ thuật:
+ Các qui định tiêu chuẩn kĩ thuật:
+ Các qui định tiêu chuẩn kĩ thuật: Đây là những qui định đầy đủ, chặt chẽ trên các mặt của
Đây là những qui định đầy đủ, chặt chẽ trên các mặt của
WTO và của các nước
WTO và của các nước
•
Chất lượng hàng hóa dịch vụ

hợp nhất định.
+ Các biện pháp áp dụng:
+ Các biện pháp áp dụng:
•
Trợ cấp
Trợ cấpTrợ cấp là gì? Theo qui định của Hiệp định SMC thì trợ
Trợ cấp là gì? Theo qui định của Hiệp định SMC thì trợ
cấp là việc CP dành cho doanh nghiệp những lợi ích mà
cấp là việc CP dành cho doanh nghiệp những lợi ích mà
trong điều kiện bình thường doanh nghiệp không thể có
trong điều kiện bình thường doanh nghiệp không thể cóQui định trợ cấp của WTO?
Qui định trợ cấp của WTO? Tác động của trợ cấp
Tác động của trợ cấp
•
Chống bán phá giá:
Chống bán phá giá:#
#
Bán phá giá là gì? Theo qui định của Hiệp định ADA thì là

GTTT = Giá XK sản phẩm tương tự sang nước thứ ba hoặc = Giá
GTTT = Giá XK sản phẩm tương tự sang nước thứ ba hoặc = Giá
thành + Chi phí (hành chính, bán hàng) + lợi nhuận
thành + Chi phí (hành chính, bán hàng) + lợi nhuận
GXK = Giá nhà sx nước ngoài bán SP tương tự cho nhà NK đầu
GXK = Giá nhà sx nước ngoài bán SP tương tự cho nhà NK đầu
tiên
tiên
Ba là, Điều kiện so sánh:
Ba là, Điều kiện so sánh:
So sánh 2 giá trên trong cùng điều kiện
So sánh 2 giá trên trong cùng điều kiện
thương mại và tại cùng 1 thời điểm (hoặc thời điểm càng gần
thương mại và tại cùng 1 thời điểm (hoặc thời điểm càng gần
nhau càng tốt)
nhau càng tốt)
Sau khi xêm xét các vấn đề trên nếu:
Sau khi xêm xét các vấn đề trên nếu:BĐPG lớn hơn hoặc bằng 2% và lượng hàng NK từ mỗi nước
BĐPG lớn hơn hoặc bằng 2% và lượng hàng NK từ mỗi nước
lớn hơn hoặc bằng 3% khối lượng NK sản phẩm tương tự thì
lớn hơn hoặc bằng 3% khối lượng NK sản phẩm tương tự thì
sẽ kết luận là có bán phá giá
sẽ kết luận là có bán phá giá

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
# Các biện pháp chống bán phá giá:

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
5. Hoạt động XNK của
5. Hoạt động XNK của
Việt Nam những năm
Việt Nam những năm
qua
qua
5.1 Tình hình XNK, cán
5.1 Tình hình XNK, cán
cân thương mại: (Thể
cân thương mại: (Thể
hiện số liệu trên biểu,
hiện số liệu trên biểu,
đơn vị tính: Triệu USD)
đơn vị tính: Triệu USD)Nguồn tài liệu: Kinh tế
Nguồn tài liệu: Kinh tế
2007-2008 Việt Nam và
2007-2008 Việt Nam và
Thế giới
Thế giới
Năm
Năm
KNXK
KNXK
KNNK
KNNK

26.485
31.967
31.967
-5482
-5482
2005
2005
32.447
32.447
36.761
36.761
-4314
-4314
2006
2006
39.826
39.826
44.891
44.891
-5065
-5065
2007
2007
40.560
40.560
62.680
62.680
-14120
-14120



Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
5.2 Vài nét về Điều khoản kinh tế phi thị
5.2 Vài nét về Điều khoản kinh tế phi thị
trường
trường
(Non- Market Economy-
(Non- Market Economy-
NME)
NME)
a. Vài nét về Điều khoản NME:
a. Vài nét về Điều khoản NME:-Tất cả các nước có nền kinh tế
-Tất cả các nước có nền kinh tế
chuyển đổi khi gia nhập WTO đều
chuyển đổi khi gia nhập WTO đều
bị coi là nền kinh tế phi thị trường
bị coi là nền kinh tế phi thị trường
và được thể hiện cụ thể trong điều
và được thể hiện cụ thể trong điều
khoản gia nhập. Tùy theo điều kiện
khoản gia nhập. Tùy theo điều kiện
cụ thể mà các nước gia nhập sẽ bị
cụ thể mà các nước gia nhập sẽ bị
qui định thời gia là bao nhiêu năm,
qui định thời gia là bao nhiêu năm,
Ví dụ: Trung Quốc là 15 năm, Việt

Điều luật số 905/98-
27.4.1998
27.4.1998
-
Khả năng chuyển đổi
Khả năng chuyển đổi
của đồng nội tệ
của đồng nội tệ
-
Mức tiền lương thỏa
Mức tiền lương thỏa
thuận giữa người LĐ
thuận giữa người LĐ
và người QL
và người QL
-Mức độ mà các nhà
Mức độ mà các nhà
đầu tư nước ngoài
đầu tư nước ngoài
được phép HĐ tại
được phép HĐ tại
nước sở tại (Mức độ
nước sở tại (Mức độ
kiểm soát của CP về
kiểm soát của CP về
TLSX, nguồn vốn, giá
TLSX, nguồn vốn, giá

bóp méo do hậu quả
bóp méo do hậu quả
của nền KT phi TT
của nền KT phi TT
trước đây
trước đây
-
Dn phải chịu sự điều
Dn phải chịu sự điều
tiết của Luật sở hữu
tiết của Luật sở hữu
và Luật phá sản
và Luật phá sản

Chuyên đề 1
Chuyên đề 1
b. Những bất lợi của điều khoản NME đối với Việt Nam
b. Những bất lợi của điều khoản NME đối với Việt Nam
- Việc bảo vệ quyền lợi cho các DN trong nước rất khó
- Việc bảo vệ quyền lợi cho các DN trong nước rất khó
khăn
khăn
-
Bất lợi khi bị các nước thành viên của WTO xem xét,
Bất lợi khi bị các nước thành viên của WTO xem xét,
qui kết bán phá giá HH
qui kết bán phá giá HH
-
Không có những cơ hội để thực hiện việc khiếu nại
Không có những cơ hội để thực hiện việc khiếu nại