Luận văn:
“ Phát triển cho vay tiêu dùng tại
Sở giao dịch 1-Ngân hàng Công
thương Việt Nam”
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
Sau sự kiện việt Nam ra nhập WTO vào tháng 11/2006 thì sự cạnh
tranh trong lĩnh vực Tài chính –Ngân hàng ngày càng trở nên gay gắt ,quyết
liệt hơn.Điều này vừa tạo ra những cơ hội cho các Ngân hàng Thương mại
(NHTM) Việt Nam phát triển và tự khẳng định mình nhưng đồng thời nó
cũng tạo ra những thách thức lớn mà các ngân hàng phải đối đầu.Trong điều
kiện cạnh tranh quyết liệt như vậy,khi thị phần của ngân hàng dần bị chiếm
chỗ bởi các định chế tài chính khác , các NHTM việt Nam cần phải làm gì
để phát triển nhanh và bền vững ?
Chiến lược “Ngân hàng Bán lẻ” chính là một hướng đi mới mà các
NHTM Việt Nam đã tìm ra và đang trong những bước đầu của quá trình
thực hiện.
Ngân hàng bán lẻ được hiểu là ngân hàng cung cấp các dịch vụ trực tiếp
cho các doanh nghiệp,hộ gia đình và các cá nhân với quy mô các khoản giao
dịch nhỏ,bao gồm :Tiền gửi tiết kiệm; Tài khoản ATM ;Cho vay thế chấp ;
Cho vay tiêu dùng cá nhân …
Tuy nhiên trong điều kiện công nghệ &cơ sở vật chất còn yếu,các NHTM
Việt Nam đã lựa chọn thực hiện hoạt động Cho vay tiêu dùng trước tiên và
coi đó là bước đi ban đầu an toàn và hiệu quả trong chiến lược “Ngân hàng
Bán lẻ”
Thêm vào đó ,cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường ,các sản
phẩm ,dịch vụ tiêu dùng ngày càng trở nên phong phú ,đa dạng,phù hợp với
nhu cầu của người tiêu dùng .Tuy nhiên ,với mức thu nhập như hiện
nay,phần lớn người tiêu dùng không thể chi trả cho tất cả các nhu cầu mua
sắm cùng lúc ,đặc biệt là những vật dụng đắt tiền.Nếu người tiêu dùng có thể

Nhắc đến NHTM thì không thể không nhắc đến hoạt động cho vay.Đặc
biệt ,đối với các NHTM Việt Nam thì lợi nhuận từ hoạt động cho vay đem
lại chiếm một phần rất lớn trong tổng lợi nhuận của Ngân hàng .Do vậy,cho
vay được xem là hoạt động chủ đạo của các NHTM Việt Nam.
Hoạt động cho vay có thể được hiểu “là một giao dịch về tài sản(tiền
hoặc hàng hoá),giữa bên cho vay (Ngân hàng và các định chế tài chính
khác) và bên đi vay(cá nhân,doanh nghiệp và các chủ thể khác),trong đó:
Bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian
nhất định theo thoả thuận ,Bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện
vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán”
Dựa trên những tiêu thức khác nhau thì người ta có thể phân chia cho vay
làm nhiều loại như: Cho vay theo “Mức độ tín nhiệm khách hàng” (gồm có:
Cho vay có bảo đảm và cho vay không có bảo đảm) ;Cho vay theo “Đối
tượng tham gia vào quy trình cho vay”(gồm có: cho vay trực tiếp và cho vay
gián tiếp ) ; Và dựa trên tiêu thức “Mục đích sử dụng vốn” thì cho vay gồm
có :Cho vay sản xuất kinh doanh và cho vay tiêu dùng.
Nếu Cho vay SXKD là hoạt động ngân hàng cho các tổ chức ,doanh
nghiệp hay các công ty vay để kinh doanh dịch vụ hay thực hiện các dự án
đầu tư,các phương án sản xuất thì Cho vay tiêu dùng lại là hình thức tài trợ
cho nhu cầu chi tiêu.
Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp người vay trang trải nhu cầu
nhà ở,đồ dùng gia đình , xe cộ…Bên cạnh đó ,những chi tiêu cho nhu cầu
giáo dục ,y tế và du lịch cũng có thể được tài trợ bởi CVTD .Như vậy ,bằng
việc CVTD các ngân hàng sẽ giúp các cá nhân,hộ gia đình thoả mãn nhu cầu
trước khi họ có khả năng chi trả .
Do đó ,ta có thể đưa ra một khái niệm mang tính tổng quát về CVTD tại
NHTM như sau:
“Cho vay tiêu dùng là một hình thức cho vay,qua đó Ngân hàng chuyển
cho khách hàng (cá nhân hay hộ gia đình) quyền sử dụng một lượng giá trị
(tiền) trong một khoảng thời gian nhất định ,với những thoả thuận mà hai

thường khá lớn.
1.1.3.2:Đặc điểm về lãi suất.
Không như hầu hết các khoản cho vay SXKD hiện nay có lãi suấtt thay
đổi theo điều kiện thị trường,lãi suất CVTD thường được cố định. Khi đưa
ra mức lãi suất cho vay cố định này các ngân hàng sẽ phải dự tính đến :yếu
tố lãi suất huy động đầu vào (có xu hướng thay đổi như thế nào ?); tính đến
phần bù rủi ro và chi phí . Tuy qui mô mỗi khoản vay nhỏ nhưng số lượng
các khoản vay lớn nên tổng chi phí lớn.Hơn nữa ,CVTD còn được xem là
tiềm ẩn nhiều rủi ro nên phần bù rủi ro cũng khá cao.Vì thế , lãi suất CVTD
thường cao và cố định.
1.1.3.3: CVTD có tính nhạy cảm theo chu kỳ.
Thật vậy ,số lượng các khoản CVTD phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng của
dân cư và cầu có khả năng thanh toán của họ .Do đó,nó có tính nhạy cảm
theo chu kỳ .Số lượng các khoản CVTD sẽ tăng lên trong thời kỳ kinh tế
phát triển .Lúc này,người dân có mức thu nhập tương đối cao và ổn định,tình
hình hình kinh tế xã hội đầy lạc quan.Và ngược lại ,trong thời kỳ nền kinh tế
rơi vầo suy thoái,rất nhiều cá nhân và hộ gia đình sẽ cảm thấy không mấy tin
tưởng vào tương lai ,nhất là khi họ thấy thu nhập cuả họ giảm xuống.Lúc
này,mọi người có xu hướng tiết kiệm hơn là tiêu dùng .Do đó, việc vay ngân
hàng nói chung và vay tiêu dùng nói riêng sẽ hạn chế, làm cho số lượng các
khoản CVTD giảm xuống trầm trọng .
1.1.3.4:Đặc điểm về rủi ro.
Nhìn chung,các khoản CVTD có độ rủi ro cao vì bên cạnh sự ảnh hưởng
của các yếu tố khách quan như môi trường kinh tế,văn hoá ,xã hội… nó còn
chịu tác động của những nhân tố chủ quan xuất phát từ bản thân khách hàng.
Trong cuộc sống chúng ta không thể lường trước được hết hậu quả do
những rủi ro khách quan như suy thoái kinh tế,mất mùa ,thiên tai…Đặc
biệt,hoạt động CVTD phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế .Khi nền kinh tế suy
thoái thì người tiêu dùng sẽ không thấy tin tưởng vào tương lai và cùng với
những lo lắng về thu nhập,nguy cơ thất nghiệp,họ sẽ hạn chế việc vay mượn

1.1.4.2:Vai trò của CVTD đối với ngân hàng.
CVTD tuy đã xuất hiện từ những năm 1980,nhưng gần đây nó mới được
các NHTM quan tâm mở rộng và phát triển.Và loại hình tín dụng này còn
khá mới mẻ ở các NHTM Việt Nam .Nhưng không phải vì thế mà phủ nhận
vai trò quan trọng của hoạt động CVTD đối với các NHTM.Vai trò ấy được
khái quát như sau:
-CVTD tạo điều kiện đa dạng hoá hoạt động kinh doanh, nhờ đó góp phần
giúp các NHTM tăng khả năng cạnh tranh,nâng cao thu nhập và phân tán
được rủi ro.
Trong điều kiện ngày nay,khi mà sự cạnh tranh trong lĩnh vực Tài chính-
Ngân hàng ngày càng gay gắt ,quyết liệt thì vai trò của CVTD thực sự quan
trọng đối với các NHTM ,bởi nó góp phần tăng khả năng cạnh tranh giữa
các ngân hàng so với các định chế tài chính khác .CVTD ,nếu xét về tổng
quy mô thì mức độ rủi ro của nó lớn (do quy mô lớn ) ,nhưng thực tế do quy
mô của mỗi khoản cho vay thường nhỏ và số lượng các khoản vay tiêu dùng
lớn nên ngân hàng có thể phân tán được rủi ro tốt hơn .Hơn nữa,do lãi suất
CVTD thường cao nên thu nhập của các NHTM từ hoạt động CVTD thường
rất lớn.
-CVTD giúp các NHTM mở rộng quan hệ với khách hàng.
Do tính lan truyền trong dân cư là rất cao nên các Ngân hàng có thể
thông qua các khoản cho vay tiêu dùng mà quảng cáo về mình, từ đó thu hút
các khách hàng đến với các dịch vụ khác của Ngân hàng. Trong khi đó các
khoản tín dụng tiêu dùng tuy là những khoản tín dụng nhỏ nhưng nhu cầu về
chúng lại rất lớn nên nếu khai thác được thị trường này thì các Ngân hàng
thương mại có thể sử dụng được một số lượng vốn lớn. Hơn nữa, dân cư là
khách hàng tiềm năng lớn của Ngân hàng, để phát triển bền vững thì các
ngân hàng cần phải dựa vào nhóm đối tượng này.
1.1.4.3: Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với nền kinh tế.
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường ,các sản phẩm ,dịch vụ
tiêu dùng ngày càng trở nên phong phú ,đa dạng,phù hợp với nhu cầu của

điểm của những khoản tín dụng này thường có quy mô nhỏ, thời gian tài trợ
ngắn. Do đó mà mức độ rủi ro đối với ngân hàng là thấp hơn những khoản
cho vay tiêu dùng bất động sản. Đối với loại cho vay này, yếu tố quyết định
cho vay hay không là khả năng trả nợ của người vay, sau đó mới xem xét
đến giá trị tài sản đảm bảo.
1.2.2: Căn cứ theo phương thức hoàn trả :
Nếu dựa trên tiêu thức này thì CVTD được phân thành: CVTD trả góp và
CVTD phi trả góp.
1.2.2.1:Cho vay tiêu dùng trả góp:
Hình thức này chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng CVTD của các ngân hàng
bởi tính hợp lý của nó.Theo hình thức này ,người đi vay trả nợ cho ngân
hàng (gồm cả gốc và lãi ) theo nhiều lần ,theo những kỳ hạn nhất định do
ngân hàng qui định (tháng hoặc quý).Hình thức này áp dụng cho các khoản
vay có giá trị lớn hoặc với những khách hàng mà thu nhập định kỳ của họ
không đủ để thanh toán hết số nợ trong một lần.
Khi áp dụng loại cho vay này thì ngân hàng phải quan tâm đến những vấn
đề cơ bản sau :
*Loại tài sản được tài trợ :
Thông thường ,thiện chí của người vay sẽ tốt hơn khi tài sản hình thành từ
tiền vay thoả mãn nhu cầu của họ trong tương lai .Khi lựa chọn tài sản để tài
trợ ,ngân hàng thường chú ý đến điều này vì ngân hàng thường chỉ muốn tài
trợ cho nhu cầu mua sắm những tài sản có thời gian sử dụng lâu dài và có
giá trị lớn bởi vì có như vậy người tiêu dùng mới được hưởng những tiện ích
do tài sản đem lại trong một khoảng thời gian dài.
* Số tiền phải trả trước.
Thông thường ngân hàng sẽ yêu cầu người đi vay phải thanh toán trước một
phần giá trị tài sản cần mua sắm (khoảng 20-30%). Đây là số tiền phải trả
trước, phần còn lại ngân hàng sẽ cho vay .Số tiền ứng trước này phải đủ lớn
để một mặt làm cho người đi vay nghĩ rằng chính họ là chủ sở hữu tài sản để
họ có thái độ sử dụng tài sản một cách đúng đắn , cẩn thận .Mặt khác,số tiền

+ Phương pháp đường thẳng ( phân bổ lãi đều nhau), áp dụng cho các
khoản vay ngắn hạn.
+ Phương pháp luỹ thoái ( phân bổ lãi giảm dần ), áp dụng cho các khoản
vay trung và dài hạn.
* Vấn đề trả nợ trước hạn.
Khi người vay trả nợ trước hạn ,có thể xảy ra một trong hai trường hợp sau:
+ nếu tiền trả góp theo phương pháp lãi đơn thì vấn đề rất đơn giản ,người
đi vay chỉ phải thanh toán toàn bộ gốc còn thiếu và lãi vay của kỳ hạn hiện
tại cho ngân hàng .
+ Nếu tiền lãi được tính bằng phương pháp lãi gộp thì vấn đề sẽ phức tạp
hơn vì theo phương pháp này, lãi được tính dựa trên giả định “ Người vay sẽ
sử dụng tiền vay cho đến khi kết thúc hợp đồng tín dụng” .Khi khách hàng
trả nợ trước hạn thì thời hạn khách hàng nợ thực tế khác thời hạn nợ ghi
trong hợp đồng và như vậy số tiền lãi phải trả cũng có sự thay đổi. Khi đó,
ngân hàng sẽ phải sử dụng phương pháp “Phân bổ lãi cho vay theo thời
gian” ,dựa trên thời hạn nợ thực tế để tính số lãi thực tế phải thu.
1.2.2.2: Cho vay tiêu dùng phi trả góp.
* Cho vay tiêu dùng trả một lần.
Đây là hình thức tài trợ mà theo đó số tiền đi vay của khách hàng sẽ được
thanh toán một lần khi hợp đồng tín dụng đến hạn.Đặc điểm của khoản tín
dụng này thường là có qui mô nhỏ và thời hạn vay ngắn .Hình thức cho vay
này được ngân hàng áp dụng vì nó giúp ngân hàng không mất nhiều thời
gian như khi ngân hàng tiến hành thu nợ làm nhiều kỳ.Tuy nhiên , người tiêu
dùng lại không ưa thích hình thức này do nó không có tính hợp lý như hình
thức CVTD trả góp nên trong thực tế những khoản CVTD cấp theo hình
thức này không nhiều.
* Cho vay tiêu dùng tuần hoàn .
Đây là các khoản CVTD, trong đó ngân hàng cho phép khách hàng sử
dụng thẻ tín dụng hoặc phát hành séc thấu chi dựa trên tài khoản vãng
lai.Theo phương pháp này thì trong thời hạn tín dụng được thoả thuận trước,

(1) (2) (4)(5)
hàng sẽ quyết định mức cho vay thích hợp, thông thường mức cho vay tối đa
của ngân hàng là khoảng 70%-80% giá trị tài sản cần mua.
1.2.4: Căn cứ vào phương thức cho vay giữa ngân hàng và khách
hàng vay vốn.
Theo tiêu thức này, CVTD được phân làm hai loại là : CVTD trực tiếp
và CVTD gián tiếp.
1.2.4.1: Cho vay tiêu dùng trực tiếp.
Đây là hình thức cho vay ,trong đó ngân hàng tiếp xúc trực tiếp với khách
hàng của mình, việc thu nợ cũng được tiến hành trực tiếp bởi chính ngân
hàng .CVTD trực tiếp thường được thể hiện theo sơ đồ sau:
Trong đó:
(1). Ngân hàng và người tiêu dùng ký HĐTD với nhau
(2). Người tiêu dùng trả trước cho công ty bán lẻ một phần số tiền mua hàng
Hoá của mình.
(3).Ngân hàng thanh toán số tiền còn thiếu cho công ty bán lẻ.
(3)
(4).Công ty bán lẻ giao hàng cho người tiêu dùng.
(5). Người tiêu dùng thanh toán số tiền vay cho ngân hàng.
Hình thức cho vay tín dụng trực tiếp tồn tại cả ưu điểm và nhược điểm.
* Ưu điểm:
+ Hình thức này rất linh hoạt vì có sự đàm phán trực tiếp giữa ngân hàng
và khách hàng, quyết định có vay hay không hoàn toàn do ngân hàng quyết
định ,ngoài ra ,ngân hàng có thể sử dụng triệt để trìng độ kiến thức ,kinh
nghiệm của CBTD để tìm kiếm các khoản cho vay có chất lượng.
+ Khi khách hàng quan hệ trực tiếp với ngân hàng ,có nhiều khả năng
khách hàng sẽ sử dụng thêm các dịch vụ khác cuả ngân hàng như: dịch vụ
chuyển tiền, mở tài khoản tiền gửi tiết kiệm…Và như vậy ,quan hệ giữa
ngân hàng và khách hàng được mở rộng.
*Nhược điểm:

thức sau:
*Tài trợ truy đòi toàn bộ :
Theo phương thức này, khi bán cho ngân hàng các khoản nợ mà người
tiêu dùng đã mua chịu ,công ty bán lẻ cam kết sẽ thanh toán cho ngân hàng
toàn bộ các khoản nợ nếu khi đến hạn người tiêu dùng không thanh toán
được cho ngân hàng. Với phương thức này, các công ty bán lẻ buộc phải
quan tâm đến chất lượng các khoản bán chịu , còn các ngân hàng có ít rủi ro
hơn.
*Tài trợ truy đòi hạn chế:
Theo phương thức này ,trách nhiệm của công ty bán lẻ đối với các khoản
nợ của khách hàng mua chịu không thanh toán chỉ giới hạn trong một chừng
mực nhất định ,phụ thuộc vào các điều khoản đã thoả thuận giữa Công ty
bán lẻ và ngân hàng trong Hợp đồng mua bán nợ.
* Tài trợ miễn truy đòi:
Theo phương thức này, sau khi bán các khoản nợ cho ngân hàng ,Công ty
bán lẻ không còn chịu trách nhiệm cho việc liệu người tiêu dùng có thanh
toán nợ cho ngân hàng hay không ? Với ngân hàng ,phương thức này chứa
nhiều rủi ro nên chi phí của khoản vay này được ngân hàng tính cao hơn so
với các phương thức trên và những khoản nợ được mua cũng được ngân
hàng lựa chọn rất kỹ.Ngoài ra, chỉ có những có những công ty bán lẻ rất có
uy tín với ngân hàng mới được áp dụng phương thức này.
* Tài trợ có mua lại.
Theo phương thức này, khi thực hiện CVTD gián tiếp với hình thức “Tài
trợ miễn truy đòi” hoặc “ Tầi trợ truy đòi hạn chế” ,nếu rủi ro xảy ra, người
tiêu dùng không thanh toán được nợ cho ngân hàng thì ngân hàng buộc phải
thanh lý tài sản để thu hồi nợ. Trong trường hợp này, nếu có thoả thuận
trước thì ngân hàng có thể bán lại cho chính Công ty bán lẻ phần nợ mình
chưa được thanh toán, kèm theo tài sản đã được người tiêu dùng sử dụng
trong một thời gian .Phương thức này phù hợp với các công ty bán lẻ mạnh
về tài chính và có trách nhiệm .Với phương thức này, Công ty bán lẻ ít có rủi

Có nhiều nhân tố tác động đến CVTD, nhưng ta có thể chia các nhân tố
này thành hai nhóm nhân tố chính là: Nhóm nhân tố khách quan và nhóm
nhân tố chủ quan.
1.3.1: Nhóm các nhân tố khách quan.
Đây là nhóm nhân tố mà bản thân Ngân hàng không kiểm soát được, nó
gồm có các nhân tố sau: Môi trường kinh tế; Môi trường pháp lý; Môi
trường xã hội và các chính sách của Nhà nước.
1.3.1.1: Môi trường kinh tế:
Đây là nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động ngân hàng nói chung và
hoạt động CVTD nói riêng. Nó có thể là điều kiện thuận lợi thúc đẩy hoạt
động CVTD hoặc ngược lại. Môi trường kinh tế bao gồm : Trình độ phát
triển kinh tế ;Thu nhập bình quân trên đầu người; Tỷ lệ xuất-nhập khẩu; Tỷ
lệ lạm phát…
Chúng ta đã biết, nhu cầu CVTD hàng hoá ,dịch vụ của dân cư phụ thuộc
rất lớn vào tình trạng của nền kinh tế. Khi nền kinh tế đang trong giai đoạn
phát triển, hưng thịnh, tốc độ tăng trưởng cao và ổn định , mức sống của dân
cư ngày càng cao thì nhu cầu tiêu dùng sẽ tăng ,bởi vì họ tin tưởng vào thu
nhập của mình trong tương lai có thể chi trả được các khoản nợ .Vì vậy, hoạt
động CVTD của ngân hàng trong giai đoạn này sẽ tăng lên. Ngược lại,khi
nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái, không ổn định thì nhu cầu chi tiêu sẽ
giảm, do lúc này người dân có xu hướng tích luỹ hơn là tiêu dùng, bởi vậy
CVTD trong thời kỳ này sẽ giảm.
1.3.1.2: Môi trường pháp lý:
Mỗi một chủ thể trong xã hội đều có quyền tự do làm theo ý thích của
mình, việc họ muốn làm gì, muốn mua gì là phụ thuộc vào bản thân của họ,
song phải trong khuôn khổ mà pháp luật của quốc gia đó cho phép.Vì vậy,
các hoạt động của ngân hàng nói chung và hoạt động CVTD nói riêng cũng
nằm trong phạm vi khuôn khổ của pháp luật, nó cũng phải tuân theo những
qui định của Nhà nước, luật các tổ chức ín dụng, luật dân sự và các qui định
khác. nếu những qui định của pháp luật không rõ ràng,không đồng bộ,

yếu tố như thế đều có tác động về trước mắt và lâu dài đến cầu tiêu dùng của
người dân.Do đó, nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến dịch vụ CVTD của các
NHTM .
1.3.2: Nhóm các nhân tố chủ quan.
Việc mở rộng hoạt động CVTD không chỉ chịu tác động bởi các nhân tố
khách quan mà nó còn chịu tác động bởi các nhân tố chủ quan.Những nhân
tố này xuất phát từ chính bản thân của ngân hàng nên ngân hàng có thể chi
phối được.
1.3.2.1: Chính sách tín dụng.
Chính sách tín dụng bao gồm : Các yếu tố giới hạn mức cho vay đối với
khách hàng ; Kỳ hạn của khoản tín dụng; Mức lãi suất cho vay; Mức lệ phí ;
hướng giải quyết những khoản nợ khó đòi …
Nếu tất cả những yếu tố trên đều đúng đắn, hợp lý và linh hoạt ,đáp ứng
nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng thì chắc chắn ngân hàng sẽ thành công
trong việc mở rộng hoạt động tín dụng nói chung và CVTD nói riêng.
Ngược lại, với chính sách tín dụng cứng nhắc, kém linh hoạt thì sẽ hạn chế
hoạt động tín dụng ,giảm tính cạnh tranh trong hoạt động giữa các ngân
hàng.
1.3.2.2: Quy trình cấp tín dụng.
Quy trình cấp tín dụng là tổng hợp các nguyên tắc, các qui định của ngân
hàng trong việc cấp tín dụng ,gồm các bước cụ thể theo một trình tự nhất
định kể từ khi nhận hồ sơ đề nghị cấp tín dụng cho đến khi chấm dứt quan
hệ tín dụng. Việc xây dựng một qui trình tín dụng hoàn thiện và hiệu quả có
ý nghĩa rất lớn trong công tác ngăn ngừa và hạn chế rủi ro xảy ra, đồng thời
nó còn gây được cảm tình với khách hàng ,nhờ đó thu hút được nhiều khách
hàng hơn.
1.3.2.3: Về thông tin tín dụng.
Có thể nói, hoạt động chính của ngân hàng là đi vay và cho vay. Trong đó,
hoạt động cho vay phụ thuộc vào lòng tin của ngân hàng đối với khách hàng.
Do vậy, để hoạt động cho vay nói chung và CVTD nói riêng được mở rộng