TIỂU LUẬN
TÍNH NHÂN VĂN TRONG TƯ TƯỞNG KINH TẾ HỒ CHÍ MINH
Tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế là một hệ thống các quan điểm lý
luận được rút ra từ thực tiễn xây dựng và phát triển nền kinh tế ở Việt Nam từ
ngay trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đặc biệt là sau khi giành
độc lập dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó chính là sự kế thừa và nâng
cao những giá trị trong tư tưởng xây dựng kinh tế, phát triển sản xuất của dân
tộc Việt Nam cùng những tinh hoa của tư tưởng kinh tế nhân loại mà cốt lõi là
Chủ nghĩa Mác - Lênin, nhằm giải quyết những vấn đề cơ bản về quản lý kinh
tế của quá trình phát triển đất nước từ sản xuất nhỏ nông nghiệp lạc hậu tiến
lên xây dựng CNXH với cơ cấu kinh tế hiện đại, khoa học kỹ thuật tiên tiến,
không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân. Trong
quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành độc lập dân tộc và xây dựng
CNXH Chủ tịch Hồ Chí Minh tuy không nghiên cứu, biên soạn và viết những
sách chuyên đề về phát triển kinh tế nhưng trong quá trình lãnh đạo cách
mạng, lãnh đạo nhân dân, Người luôn đặc biệt coi trọng tới việc chăm lo tới
đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Tư tưởng kinh tế của Hồ Chí
Minh là hệ thống tư tưởng kinh tế mang giá trị nhân văn sâu sắc.
Khi chúng ta đặt vấn đề nghiên cứu tư tưởng kinh tế của Bác Hồ, một
số người cho rằng: Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ yếu tập trung cho việc lãnh đạo
giành độc lập dân tộc, nghiên cứu tư tưởng của Người về kinh tế là một vấn
đề khó, nhất là cách tiếp cận vấn đề. Chúng tôi cho rằng: Nếu nghiên cứu tư
tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế một cách thuần tuý "Kinh tế - có nghĩa là, nếu
chúng ta đem các qui luật kinh tế về "giá trị", "về "hàng hoá", về "thị
trường"… thuần tuý máy móc và "lý thuyết" thì rất khó có cách tiếp cận. Vấn
đề là: cần phải xuất phát từ tính nhân văn, nhân bản của Chủ tịch Hồ Chí
Minh trong giải quyết các vấn đề kinh tế gắn với văn hoá - xã hội, gắn với dân
1
1
tộc, con người thì sẽ thắp sáng rõ tư tưởng về kinh tế của Chủ tịch Hồ Chí
Minh.

Trong điều kiện kinh tế nước nhà, với điểm xuất phát thấp: Từ một
nước thuộc địa, nửa phong kiến, kinh tế lạc hậu, nghèo nàn, đời sống nhân
dân tăm tối và thấp kém, những nhu cầu thiết yếu của nhân dân về ăn, ở, mặc,
đi lại được quan tâm hàng đầu. Chúng ta nhớ lại nạn đói năm 1945 với hàng
triệu người chết đói, bỏ nhà bỏ cửa… thì mục tiêu cho nền kinh tế lúc ấy phải
rất thiết thực và cụ thể là: "Chống giặc đói và giặc dốt"… Sau đó thì những
mục tiêu khác dần dần được đáp ứng… Mục đích, phương châm của đường
lối, chính sách kinh tế Hồ Chí Minh là: Làm cho người nghèo đủ ăn, người đủ
ăn trở thành người khá, giàu, người khá, giàu thì giàu thêm…, xã hội ngày
càng phải phát triển, đáp ứng ngày càng cao nhu cầu của nhân dân. Đó cũng
chính là sự phản ánh bản chất tốt đẹp bản chất của CNXH, thể hiện kết quả
mà nhân dân ta đã giành được trong công cuộc xây dựng CNXH. Mục đích
này thể hiện tính nhân văn sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về kinh tế và
quản lý kinh tế.
Tư tưởng độc lập dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại
ở vấn đề đấu tranh cách mạng, đánh đuổi thực dân, đế quốc xâm lược giành
độc lập mà cốt lõi là: Phải xây dựng cho được một nền kinh tế tự chủ, tự
cường độc lập theo phương châm là: "lấy sức ta giải phóng cho ta".
Tư tưởng ấy được thể hiện ngay trong "Tuyên ngôn độc lập" của Bác
Hồ.
Người viết: "… dân tộc ấy phải được tự do, dân tộc ấy phải được độc
lập, toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính
mệnh và của cải để giữ gìn quyền hưởng tự do - độc lập ấy…"
Để xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ, người chủ trương:
- Thủ tiêu các đặc quyền, đặc lợi của thực dân Pháp và tay sai.
3
3
- Ra sức bồi dưỡng sức dân, cải thiện và nâng cao đời sống mọi mặt cho
nhân dân.
- Đẩy mạnh xây dựng, phát triển kinh tế về mọi mặt.

Trong quá trình thực hiện cách mạng ruộng đất, do có những sai lầm,
khuyết điểm, trước Đảng, trước quôc dân đồng bào Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
nhận khuyết điểm và khóc. Đây chinh là thể hiện bản chất nhân văn trong tư
tưởng kinh tế của Bác. Mọi mặt hoạt động của đời sống xã hội, mọi chính
sách được đặt ra, nhất là những chính sách kinh tế đều cần phải phù hợp và vì
con người, nếu chính sách ấy sai lầm, khuyết điểm, dẫn tới làm ảnh hưởng
đến đời sống, sinh mệnh chính trị và tính mệnh con người đều làm cho Bác
thấy ân hận và đau lòng. Tự Người và Người yêu cầu, đòi hỏi một Đảng cầm
quyền, mọi cán bộ, Đảng viên đều phải thấu suốt tinh thần ấy, tư tưởng ấy
trong lãnh đạo phát triển kinh tế đất nước.
Ngay cả trong mối quan hệ kinh tế giữa ba ngành: Nông nghiệp - Công
nghiệp và Thương nghiệp. Bác Hồ cũng luôn đặt vấn đề trung tâm là phải vì
con người: Thương nghiệp là trung gian, đưa sản phẩm công nghiệp đến tận
tay người nông dân, đưa sản phẩm nông nghiệp đến tay người công nhân,
công nghiệp phải liên minh và giúp đỡ nông nghiệp cũng như người công
nhân giúp đỡ, hỗ trợ nông dân và ngược lại. Trong môi quan hệ giữa sản xuất
và tiết kiệm Người chỉ rõ: "Mức sống với sản xuất ví như là thuyền với nước,
nước cao thì thuyền lên cao"; sản xuất phải đi đôi với tiết kiệm, sản xuất mà
không tiết kiệm thì khác nào như "gió và nhà trống".
Người chỉ rõ: "… Tiết kiệm là phải sử dụng có hiệu quả sức người, sức
của cho công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân
dân".
Cùng với vấn đề tiết kiệm, Bác Hồ luôn nhắc nhở phải kiên quyết
chống quan liêu, tham ô, lãng phí, Người đặt ra yêu cầu cho cán bộ là phải:
5
5
"Cần - Kiệm - Liêm - Chính. Trí - Công - Vô tư". Người căm ghét thói quen
quan liêu, tham ô, lãng phí, coi đó là sự "đục khoét" của cải, tài sản của nhân
dân, của Nhà nước, là xâm hại tới quyền lợi, lợi ích của người lao động, của
toàn thể nhân dân, cần phải kiên quyết tránh và kiên quyết nghiêm trị những