Tác phẩm "Rừng xà nu" của Nguyễn Trung Thành

Chuyên đề này nhằm giúp học sinh củng cố những
kiến thức cơ bản xung quanh tác phẩm “Rừng xà
nu”:

- Hình tượng rừng xà nu - biểu tượng của vẻ đẹp n
ên
thơ và sức sống bất diệt trong đau thương.

- Hình tượng Tnú – tiêu biểu cho các thế hệ người

Tây Nguyên vùng lên chống Mĩ.

- Chất sử thi trong tác phẩm – in đ
ậm dấu ấn thi pháp
và mĩ học của văn thơ kháng chiến

KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Giới thiệu chung:

a. Tác giả

+ Tiểu sử:

- 2 bút danh: Nguyên Ngọc, Nguyễn Trung Thành.



Đề tài: đậm chất sử thi

Hình tượng trung tâm: cá nhân kết tinh số phận, vẻ
đẹp cộng đồng.

Cảm hứng chủ đạo: tôn vinh, ngợi ca

Hệ thống nghệ thuật:

o Bút pháp tương phản

o Giọng văn trang trọng

o Cấu trúc trùng điệp.

• Nét riêng của chất sử thi trong sáng tác Nguyễn
Trung Thành: dấu ấn Tây Nguyên, không khí Tây
Nguyên, gợi liên tưởng về những pho sử thi đồ sộ xa
xưa của người miền núi

+ Vị trí văn học sử:

- Người đầu tiên đưa Tây Nguyên vào văn học.

- Cho đến nay vẫn là nhà văn viết hay nhất về Tây
Nguyên.

b. Tác phẩm



- Hình tượng thiên nhiên: Rừng xà nu.

- Hình tượng con người: Tnú, cụ Mết, Mai, Dít

2. Phân tích

a. Rừng xà nu

+ Biểu tượng của đau thương:

- Mở đầu tác phẩm: đồi xà nu, ở trong tầm đại bác >
ngay từ những dòng đầu tiên, xà nu đã được đặt
trong cảnh liên quan đến sự huỷ diệt dữ dội, tàn bạo
> thử thách lớn, nghiệt ngã với rừng xà nu.

- Hàng vạn cây, không cây nào không bị thương:

• Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ
ào ào như một trận bão.

• Ở chỗ vết thương: dần dần bầm lại, đen và đặc
quyện thành từng cục máu lớn > thương tích bầm tụ
> vết thương lớn.

• Có những cây con vừa lớn ngang tầm ngực người
lại bị đại bác chặt làm đôi > vết thương không lành
được, cứ loét mãi ra, năm mười hôm thì cây ch
ết > tả
hình ảnh những cây non bị huỷ diệt tạo cảm giác xa

ặt trời > bản năng tồn sinh dẻo dai,
luôn hướng về phía ánh sáng, hướng về sự sống.

• Động từ mạnh: ham, phóng, đón > tư thế chủ động
chiếm lĩnh > khao khát sống, khả năng sống tiềm
tàng mãnh liệt.

• Hương thơm của nhựa cây tiếp tục được đan chiếu
ánh xạ trong hai chiều cảm nhận: thị giác, khứu giác.o Hạt bụi vàng: những hạt bụi dư
ới ánh sáng mặt trời
từ trên cao rọi xuống giống như những hạt bụi long
lanh > thơ hoá một hình ảnh bình thường.

o Thơm mỡ màng: không phải “thơm ngào ngạt”
(cùng sắc độ đậm đặc, mạnh), không phải “thơm dìu
dịu” (sắc độ nhẹ) mà là thơm mỡ màng > mùi hương
ngậm một nguồn sống dồi dào.

• Có những cây: vượt lên được, cao hơn đầu người,
cành lá sum sê như những con chim đã đ
ủ lông mao,
lông vũ.

• Đạn đại bác không giết nổi chúng, những vết
thương của chúng chóng lành như trên một thân thể
cường tráng.


+ Sự xuất hiện của xà nu

- Trong cấu trúc văn bản:

• Mở ra: đồi xà nu

• Khép lại: những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân
trời.

Tác dụng:

o Không gian mở rộng > Sức sinh sôi, sự sống mạnh
hơn cái chết và sự huỷ diệt.

o Tạo cấu trúc điệp vòng tròn > hình tượng xuyên
suốt, mang tầm vóc sử thi.

- Ở hệ thống các tình tiết: xuất hiện rải rác trong thi
ên
truyện:

• Trong đời sống sinh hoạt: khói xà nu xông bảng
nứa để Tnú và Mai học,…

• Gắn với các sự kiện quan trọng của dân làng Xô
man: sự vùng dậy, cả làng bí mật mài vũ khí, Tnú bị
tra tấn…

Hình tượng xuyên suốt, trở thành một bộ phận
không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt và cuộc