Tiểu luận triết học

Đề tài: “PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT
CHẤT VÀ Ý THỨC VẬN DỤNG VÀO VIỆC XÂY
DỰNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC TA".

1
3

NỘI DUNG

I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ MỐI QUAN HỆ VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC.
QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN ĐÃ KHẲNG ĐỊNH
TRONG MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC THÌ
VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT CHẤT ĐỂ
LÀM RÕ QUAN ĐIỂM NÀY CHÚNG TA CHIA LÀM HAI PHẦN.
1. VẬT CHẤT QUYẾT ĐỊNH SỰ RA ĐỜI CỦA Ý THỨC.
LÊ- NIN ĐÃ ĐƯA RA MỘT ĐỊNH NGHĨA TOÀN DIỆN
SÂU SẮC VÀ KHOA HỌC VỀ PHẠM TRÙ VẬT CHẤT “VẬT
CHẤT LÀ MỘT PHẠM TRÙ TRIẾT HỌC DÙNG ĐỂ CHỈ THỰC
TẠI KHÁCH QUAN ĐƯỢC ĐEM LẠI CHO CON NGƯỜI TRONG
CẢM GIÁC, ĐƯỢC CẢM GIÁC CỦA CHÚNG TA CHÉP LẠI
PHẢN ÁNH VÀ ĐƯỢC TỒN TẠI KHÔNG LỆ THUỘC VÀO CẢM
GIÁC”.
TỪ ĐỊNH NGHĨA CỦA LÊ NIN ĐÃ KHẲNG ĐỊNH VẬT
CHẤT LÀ THỰC TẠI KHÁCH QUAN VÀO BỘ NÃO CỦA CON
NGƯỜI THÔNG QUA TRI GIÁC VÀ CẢM GIÁC. THẬT VẬY
VẬT CHẤT LÀ NGUỒN GỐC CỦA Ý THỨC VÀ QUYẾT ĐỊNH
NỘI DUNG CỦA Ý THỨC.
THỨ NHẤT, PHẢI CÓ BỘ ÓC CỦA CON NGƯỜI PHÁT
TRIỂN Ở TRÌNH ĐỘ CAO THÌ MỚI CÓ SỰ RA ĐỜI CỦA Ý
THỨC. PHẢI CÓ THỂ GIỚI XUNG QUANH LÀ TỰ NHIÊN VÀ
XÃ HỘI BÊN NGOÀI CON NGƯỜI MỚI TẠO RA ĐƯỢC Ý
THỨC, HAY NÓI CÁCH KHÁC Ý THỨC LÀ SỰ TƯƠNG TÁC
GIỮA BỘ NÃO CON NGƯỜI VÀ THẾ GIỚI KHÁCH QUAN. TA
CỨ THỬ GIẢ DỤ, NẾU MỘT NGƯỜI NÀO ĐÓ SINH RA MÀ BỘ


5

NGHỆ THÔNG TIN CỦA CÁC EM CẤP 1, 2, 3 SẼ TỐT HƠN RẤT
NHIỀU.
VD2. ĐÃ KHẲNG ĐỊNH ĐIỀU KIỆN VẬT CHẤT NHƯ THẾ
NÀO THÌ Ý THỨC CHỈ LÀ NHƯ THẾ ĐÓ.
2. Ý THỨC TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT CHẤT.
TRƯỚC HẾT TA ĐƯA RA ĐỊNH NGHĨA CỦA Ý THỨC: Ý
THỨC LÀ SỰ PHẢN ÁNH SÁNG TẠO THẾ GIỚI KHÁCH QUAN
VÀO TRONG BỘ NÃO CON NGƯỜI THÔNG QUA LAO ĐỘNG
MÀ NGÔN NGỮ. NÓ LÀ TOÀN BỘ HOẠT ĐỘNG TINH THẦN
CỦA CON NGƯỜI NHƯ: TÌNH CẢM YÊU THƯƠNG, TÂM
TRẠNG, CẢM SÚC, Ý TRÍ, TẬP QUÁN, TRUYỀN THỐNG, THÓI
QUEN QUAN ĐIỂM, TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN, ĐƯỜNG LỐI,
CHÍNH SÁCH, MỤC ĐÍCH, KẾ HOẠCH, BIỆN PHÁP, PHƯƠNG
HƯỚNG.
CÁC YẾU TỐ TINH THẦN TRÊN ĐỀU TÁC ĐỘNG TRỞ
LẠI VẬT CHẤT CÁCH MẠNG MẼ. VD. NẾU TÂM TRẠNG CỦA
NGƯỜI CÔNG NHÂN MÀ KHÔNG TỐT THÌ LÀM GIẢM NĂNG
SUẤT CỦA MỘT DÂY CHUYỀN SẢN XUẤT TRONG NHÀ
MÁY. NẾU KHÔNG CÓ ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG ĐÚNG ĐẮN
CỦA ĐẢNG TA THÌ DÂN TỘC TA CŨNG KHÔNG THỂ GIẢNG
THẮNG LƠỊ TRONG HAI CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP
VÀ MĨ CŨNG NHƯ LÊ - NIN ĐÃ NÓI “ KHÔNG CÓ LÝ LUẬN
CÁCH MẠNG THÌ CŨNG KHÔNG THỂ CÓ PHONG TRÀO
CÁCH MẠNG”.
NHƯ VẬY Ý THỨC KHÔNG HOÀN TOÀN PHỤ THUỘC
VÀO VẬT CHẤT MÀ Ý THỨC CÓ TÍNH ĐỘC LẬP TƯƠNG ĐỐI
VÌ NÓ CÓ TÍNH NĂNG ĐỘNG CAO NÊN Ý THỨC CÓ THỂ TÁC


MỚI KHAI TRƯƠNG NHÀ MÁY NÀY ĐÃ KHÔNG SỬ LÝ NỔI

7

VÀ CHO ĐẾN NAY NÓ CHỈ LÀ MỘT ĐỐNG PHẾ LIỆU CẦN
ĐƯỢC THANH LÝ.
II. VẬN DỤNG MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý
THỨC ĐỐI VỚI CON ĐƯỜNG ĐI LÊN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA
NƯỚC TA.
1. ĐỂ XÂY DỰNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA PHẢI NHẬN
THẤY NGUYÊN LÝ VẬT CHẤT QUYẾT ĐỊNH Ý THỨC LÀ
PHẢI XUẤT PHÁT TỪ THỰC TẾ KHÁCH QUAN VÀ HÀNH
ĐỘNG THEO NÓ.
TRƯƠC THỜI KÌ ĐỔI MỚI, KHI CƠ SỞ VẬT CHẤT CON
CHƯA CÓ CHÚNG TA NÔN NÓNG MUÔN ĐỐT CHÁY GIAI
ĐOẠN NÊN ĐÃ PHẢI TRẢ GIÁ. Ở THỜI KÌ NÀY CHÚNG TA
PHÁT TRIỂN QUAN HỆ SẢN XUẤT ĐI TRƯỚC LỰC LƯỢNG
SẢN XUẤT MÀ KHÔNG NHÌN THẤY VAI TRÒ QUYẾT ĐỊNH
CỦA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT. SAU GIẢI PHÓNG ĐẤT NƯỚC
TA LÀ MỘT ĐẤT NƯỚC NÔNG NGHIỆP VỚI SỐ DÂN THAM
GIA VÀO NGÀNH NÀY TỚI HƠN 90%. NHƯNG CHÚNG TA
VẪN XÂY DỰNG CÁC NHÀ MÁY CÔNG NGHIỆP TRONG KHI
ĐỂ NHANH CHÓNG TRỞ THÀNH NƯỚC CÔNG NGHIỆP HOÁ
TRONG KHI LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT CHƯA PHÁT TRIỂN,
THÊM VÀO ĐÓ LÀ SỰ PHÂN CÔNG KHÔNG HỢP LÝ VỀ
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ CỦA XÃ HỘI, QUYỀN LỰC QUÁ
TẬP TRUNG VÀO ĐẢNG, VÀ NHÀ NƯỚC QUẢN LÝ QUÁ
NHIỀU CÁC MẶT CỦA ĐỜI SỐNG XÃ HỘI, THỰC HIỆN QUÁ
CỨNG NHẮC LÀM CHO TOÀN XÃ HỘI THIẾU SỨC SỐNG,
THIẾU NĂNG ĐỘNG VÀ SÁNG TẠO,. CÁC GIÁM ĐỐC THỜI KÌ

LÀM CHO THÀNH PHẦN KINH TẾ QUỐC DOANH VÀ TẬP

9

THỂ ĐÓNG VAI TRÒ CHỦ ĐẠO. SONG SONG QUÁ TRÌNH
PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ HÀNG HOÁ NHIỀU THÀNH PHẦN
THÌ CHÚNG TA CŨNG CẦN PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. HIỆN
NAY NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở NƯỚC TA CÒN ĐANG Ở
TRÌNH ĐỘ KÉM PHÁT TRIỂN. BIỂU HIỆN Ở SỐ LƯỢNG HÀNG
HOÁ VÀ CHỦNG LOẠI HÀNG HOÁ QUÁ NGHÈO NÀN, KHỐI
LƯỢNG HÀNG HOÁ LƯU THÔNG TRÊN THỊ TRƯỜNG VÀ
KIM NGẠCH XUẤT NHẬP KHẨU CÒN QUÁ NHỎ, CHI PHÍ
SẢN XUẤT LẠI QUÁ CAO DẪN ĐẾN GIÁ THÀNH CDAO,
NHƯNG CHẤT LƯỢNG MẶT HÀNG LÀ KÉM. NHIỀU LOẠI THỊ
TRƯỜNG QUAN TRỌNG CÒN Ở TRÌNH ĐỘ SƠ KHAI HOẶC
MỚI ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH NHƯ: THỊ
TRƯỜNG VỐN, THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN, THỊ TRƯỜNG
SỨC LAO ĐỘNG
CHÚNG TA CŨNG CẦN MỞ RỘNG GIAO LƯU KINH TẾ
NƯỚC NGOÀI, NHANH CHÓNG HỘI NHẬP VÀO TỔ CHỨC
THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO, AFTA VÀ CÁC HIỆP ĐỊNH
SONG PHƯƠNG ĐỒNG THỜI PHẢI XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ
ĐỘC LẬP TỰ CHỦ. MUỐN VẬY, TA PHẢI ĐA PHƯƠNG HOÁ
VÀ ĐA DẠNG HOÁ HÌNH THỨC VÀ ĐỐI TÁC, PHẢI QUÁN
TRIỆT TRÊN NGUYÊN TẮC ĐÔI BÊN CÙNG CÓ LỢI, KHÔNG
CAN THIỆP VÀO CÔNG VIỆC NỘI BỘ CỦA NHAU VÀ KHÔNG
PHÂN BIỆT CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI PHẢI TRIỆT ĐỂ
KHAI THÁC LỢI THẾ SO SÁNH CỦA ĐẤT NƯỚC TRONG
QUANHỆ KINH TẾ QUỐC DÂN NHẰM KHAI THÁC TIỀM

11

2. ĐỂ XÂY DỰNG XHCN CŨNG CẦN PHẢI HIỂU SÂU
SẮC VAI TRÒ CỦA Ý THỨC TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT
CHẤT
MỘT RONG CHỦ TRƯƠNG QUAN TRỌNG LÀ PHẢI LẤY
CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VÀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
LÀM KIM CHỈ NAM CHO HÀNH ĐỘNG. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ
MINH NẰM TRONG HỆ TƯ TƯỞNG MÁC - LÊNIN LÀ SỰ
THỐN NHẤT GIỮA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VÀ THỰC
TIỄN CỦA ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
ĐÃ BẢO VỀ VÀ QUÁN TRIỆT CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN
ĐÚNG ĐẮN VÀ HIỆU QUẢ NHẤT. NHƯ VẬY MUỐN HIỂU
SÂU SẮC VÀ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH PHẢI
NẮM VỮNG CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, NHẤT LÀ PHÉP BIỆN
CHỨNG DUY VẬT VÀ PHẢI NGHIÊN CỨU, NẮM VỮNG
THỰC TIỄN. CHÚNG TA PHẢI TẬP TRUNG SUY NGHĨ VỀ
HAI MẶT:
MỘT LÀ, VỀ MỤC TIÊU, LÝ TƯỞNG VÀ ĐẠO ĐỨC LỐI
SỐNG. ĐÂY LÀ YẾU TỐ CƠ BẢN NHẤT CHI PHỐI MỌI SUY
NGHĨ, HÀNH ĐỘNG CỦA CHÚNG TA QUYẾT ĐỊNH PHẨM
CHẤT CỦA NGƯỜI CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN TRONG ĐIỀU KIỆN
CHUYỂN BIẾN CỦA THẾ GIỚI VÀ TÌNH HÌNH TRONG NƯỚC.
TƯ TƯỞNG CỦA BÁC KHẲNG ĐỊNH MỖI NGƯỜI CHÚNG TA
HÃY NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG, ĐẠO ĐỨC CÔNG
DÂN VÀ ĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI CỘNG SẢN. CỤ THỂ,
CHÚNG TA PHẢI "CẦN KIỆM LIÊM CHÍNH, CHÍ CÔNG VÔ
TƯ", LUÔN VÌ SỰ NGHIỆP DÂN GIÀU NƯỚC MẠNH VÌ LỢI
ÍCH CỦA CÁ NHÂN VÀ CẢ LỢI ÍCH CỦA CỘNG ĐỒNG. KIÊN



PHẤN ĐẤU TỐT HAI MẶT TRÊN LÀ CHÚNG TA ĐÃ
THỰC SỰ QUÁN TRIỆT TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ LÀM
THEO DI CHÚC CỦA NGƯỜI, ĐẨY MẠNH SỰ NGHIỆP CÁCH
MẠNG MÀ NGƯỜI ĐÃ CHỈ ĐƯỜNG ĐỂ XÂY DỰNG MỘT ĐẤT
NƯỚC VIỆT NAM HOÀ BÌNH THỐNG NHẤT, ĐỘC LẬP, DÂN
CHỦ VÀ GIÀU MẠNH.
VAI TRÒ Ý THỨC TÁC ĐỘNG LẠI VẬT CHẤT CŨNG
PHẢI ĐƯỢC HIỆN RÕ Ở KHÍA CẠNH PHÁT HUY TÍNH NĂNG
ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC VÀ VAI TRÒ TRUNG TÂM CỦA CON
NGƯỜI, MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ NÀY:
MỘT LÀ, ĐỔI MỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ DÂN CHỦ HOÁ
ĐỜI SỐNG XÃ HỘI NHẰM PHÁT HUY ĐẦY ĐỦ TÍNH TÍCH
CỰC VÀ QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN DÂN.
HAI LÀ, ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ, HOÀN THIỆN HỆ
THỐNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ HỢP CÓ Ý NGHĨA THEN
CHỐT TRONG VIỆC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA NGƯỜI
LAO ĐỘNG NHƯ: CƠ CHẾ QUẢN LÝ MỚI PHẢI THỂ HIỆN RÕ
BẢN CHẤT CỦA MỘT CƠ CHẾ DÂN CHỦ, VÀ CƠ CHẾ NÀY
PHẢI LẤY CON NGƯỜI LÀM TRUNG TÂM, VÌ CON NGƯỜI,
HƯỚNG TỚI CON NGƯỜI LÀ PHÁT HUY MỌI NGUỒN LỰC.
CƠ CHẾ QUẢN LÝ MỚI PHẢI XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ QUẢN LÝ
CÓ NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT THÀNH THẠO VỀ NGHIỆP
VỤ.
BA LÀ, ĐẢM BẢO LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG LÀ ĐỘNG
LỰC MẠNH MẼ CỦA QUÁ TRÌNH NÂNG CAO TÍNH TÍCH CỰC CỦA
CON NGƯỜI: CẦN QUAN TÂM ĐÚNG MỨC ĐẾN LỢI ÍCH VẬT
CHẤT, LỢI ÍCH KINH TẾ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐẢM BẢO NHU

14


HỢP VỚI TỪNG ĐỐI TƯỢNG, TRƯỜNG LỚP NGÀNH NGHỀ.
KẾT HỢP GIỮA VIỆC NÂNG CAO DÂN TRÍ, PHỔ CẬP GIÁO
DỤC VỚI VIỆC BỒI DƯỠNG VÀ NÂNG CAO TRÌNH ĐỘ
CHUYÊN MÔN, NGHIỆP VỤ CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐỂ ĐÁP
ỨNG NHU CẦU CAO CỦA SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ,
HIỆN ĐẠI HOÁ. THỰC HIỆN ĐỒNG BỘ VÀ CÓ HIỆU QUẢ
CÁC GIẢI PHÁP TRÊN SẼ KÍCH THÍCH TÍNH NĂNG ĐỘNG
VÀ TÀI NĂNG SÁNG TẠO CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG Ở NƯỚC
TA. SỰ NGHIỆP ĐẤT NƯỚC CÀNG PHÁT TRIỂN THÌ TÍNH
TÍCH CỰC VÀ NĂNG ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI CÀNG TĂNG
LÊN MỘT CÁCH HÀNG HỢP VỚI QUY LUẬT.

KẾT LUẬN

NÓI TÓM LẠI, VẬT CHẤT BAO GIỜ CŨNG ĐÓNG VAI
TRÒ QUYẾT ĐỊNH ĐỐI VỚI Ý THỨC, NÓ LÀ CÁI CÓ TRƯỚC
Ý THỨC, NHƯNG Ý THỨC CÓ TÍNH LỰC NĂNG ĐỘNG TÁC
ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT CHẤT. MỐI TÁC ĐỘNG QUA LẠI NÀY
CHỈ ĐƯỢC THỰC HIỆN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG THỰC
TIỄN CỦA CON NGƯỜI. CHÚNG TA NÂNG CAO VAI TRÒ
CỦA Ý THỨC VỚI VẬT CHẤT CHÍNH LÀ Ở CHỖ NÂNG CAO
NĂNG LỰC NHẬN THỨC CÁC QUY LUẬT KHÁCH QUAN VÀ
VẬN DỤNG CÁC QUY LUẬT KHÁCH QUAN TRONG HOẠT
ĐỘNG THỰC TIỄN CỦA CON NGƯỜI.
TRONG THỜI KÌ ĐỔI MỚI CỦA NƯỚC TA KHI CHUYỂN
NỀN TỪ TẬP TRUNG, QUAN LIÊU SANG NỀN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG CÓ SỰ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC THEO ĐỊNH

16

LỜI MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ MỐI QUAN HỆ VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC 2
1. VẬT CHẤT QUYẾT ĐỊNH SỰ RA ĐỜI CỦA Ý THỨC 2
2. Ý THỨC TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT CHẤT 3
II. VẬN DỤNG MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ
Ý THỨC ĐỐI VỚI CON ĐƯỜNG ĐI LÊN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA CỦA
NƯỚC TA 5
1. ĐỂ XÂY DỰNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA PHẢI NHẬN THẤY
NGUYÊN LÝ VẬT CHẤT ĐỊNH Ý THỨC LÀ PHẢI XUẤT PHÁT TỪ
THỰC TẾ KHÁCH QUAN VÀ HÀNH ĐỘNG THEO NÓ 5
2. ĐỂ XÂY DỰNG XHCN CŨNG CẦN PHẢI HIỂU SÂU SẮC VAI
TRÒ CỦA Ý THỨC TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT CHẤT 8
KẾT LUẬN 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12