Thiếu máu não cục bộ thoáng qua
(Transient ischemic attack - TIA) 1 Tổng quan
a, Định nghĩa
Cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua (TIA, ICD-10: G45.9) là rối loạn tạm
thời sự cung cấp máu tới một khu vực hạn chế của não, gây giảm chức năng
ở não ngắn và đột ngột (không quá 24 giờ, thường dưới 1 giờ).
Còn gọi là mini stroke hoặc little stroke (đột quỵ nhỏ).
b, Lưu lượng máu qua não
Bình thường lưu lượng máu qua não khoảng 750 ml - 1000 ml trong một
phút tức là 14% - 20% lưu lượng của tim.
+Hoặc b.thường 50 - 52 ml/100g não/phút
+Dưới 30ml/100g/phút (thiếu máu não cục bộ)
+Từ 20-25ml/100g/phút: vùng tranh tối ánh sáng
+Từ 18-20ml/100g/phút: thiếu máu não cục bộ nặng
+Từ 10-15ml/100g/phút: nhũn não, hoại tử mô não
c, Cơ chế bệnh sinh của thiếu máu não cục bộ
+Cơ chế lưu lượng thấp (khi < 70% CO, giải thích hiện tượng hay gặp nửa
đêm rạng sáng, khi nhịp sinh học có HA và nhịp tim giảm nhất trong ngày)
+Cơ chế tắc nghẽn mạch (bệnh van, rung nhĩ, mảnh xơ vữa-thường x.hiện
đột ngột)
+Cơ chế co thắt mạch máu não (cho là do thuốc lá ~ còn bàn cãi)
+Cơ chế xuất huyết trong mảng xơ vữa
d, Liên quan về tuổi
+ Xơ vữa động mạch thực sự đã diễn ra từ những năm 20 tuổi và có biểu
hiện bệnh lý vào những năm 40, 60 tuổi.
+ Xơ vữa động mạch là nguyên nhân chính gây thiếu máu não cục bộ ở
người cao tuổi, được biểu hiện bởi:
- Giảm lưu lượng máu lên não với các dấu hiệu thần kinh như giảm trí nhớ,

- Cảm giác nặng hoặc yếu tay, chân ( rớt đồ vật đang cầm, té ngã, thay đổi
dáng đi )
- Mất đồng bộ phối hợp trong vận động.
- Thay đổi về cảm giác: tê rần, kiến bò
- Rối loạn giọng nói: nói khó, lộn xộn, sai lệch, không nói được
- Mất thăng bằng, chóng mặt (bản thân quay hoặc đồ vật xung quanh quay)
b,T.chứng không điển hình
- Thay đổi đơn thuần về ý thức
- Cơn choáng, ngất xỉu
- Bần thần, nhức đầu nhẹ
- Quên thoáng qua
- Nôn, buồn nôn
- Co giật, liệt mặt, đau ở mắt
d, Triệu chứng điển hình.
+ Đa số thường là:
- mất tạm thời thị giác (điển hình là chứng thoáng mù);
- khó khăn khi nói (mất khả năng ngôn ngữ);
- yếu một bên thân (liệt nhẹ một bên người);
- tê cóng hay dị cảm, thường trên một bên của thân thể.
+ Khi suy giảm ý thức khác thường, hoặc nếu dài hơn 24 giờ, được phân loại
như một tai biến mạch não, hay đột quỵ thực thụ.
4, XN chẩn đoán:
* Xét nghiệm thường quy
- Xét nghiệm đường, lipid máu
- PT test, Test chẩn đoán giang mai
* Các p.pháp XN mới
Trong bệnh TBMMN, định bệnh sớm và chính xác rất quan trọng. Các
phương cách định bệnh hiện đại sau đây đựơc dùng để định bệnh TBMMN:
- Hình cắt lát CT scan: là phương cách đầu tiên cho ngừơi bệnh ở phọ̀ng cấp
cứu. Có thể giúp phân biệt nhanh chóng lọai TBMMN do nghẽn mạch hay

tiếp theo):
+ Điểm 0-3 (thấp)
- nguy cơ trong 2 ngày= 1.0%
- nguy cơ trong 7 ngày= 1.2%
+ Điểm 4-5 (vua)
- nguy cơ trong 2 ngày= 4.1%
- nguy cơ trong 7 ngày= 5.9%
+ Ghi điểm 6 - 7 (cao)
- nguy cơ trong 2 ngày= 8.1%
- nguy cơ trong 7 ngày= 11.7%

6 Điều trị TIA
+ Mục tiêu
- Cải thiện cung cấp máu cho động mạch não
- Phòng ngừa stroke
+ Điều trị cụ thể
- Cần chẩn đoán và xử lý nguyên nhân nằm bên dưới.
- Làm ECG, Siêu âm & Có điều kiện thì cần phải chụp CT não ngay.
- Điều trị ban đầu là aspirin, rồi clopidogrel, hàng thứ ba là ticlopidine.
- Thuốc ức chế tiểu cầu: dùng liên tục, không xác định thời gian
· Aspirin liều thấp 80 - 325 mg/ngày
· Dipyridamole 25 - 75 mg/ngày
- Thuốc mới
. Polfilin (pentoxifylline) v400mg x 3v/ngày; hoặc ống 100mg pha 250ml
D5 IV 120-180' x 1-3 ống/ngày
- Nếu TIA tái phát, kết hợp aspirin và dipirydamole là cần thiết (Aggrenox).
- Nếu TIA ảnh hưởng đến một vùng được cung cấp bởi động mạch cổ, cắt bỏ
áo trong động mạch chủ động mạch cảnh có thể được khuyến cáo.
- Nguyên nhân khác là viêm mạch bạch huyết cổ tập nhiễm.
+ Tham khảo điều trị stroke