CƠ SỞ VẬT CHẤT CHỦ YẾU CỦA SỰ SỐNG

Trong hơn 100 nguyên tố hoá học đã biết thì các cơ thể sống có khoảng 60
nguyên tố, tất cả các nguyên tố này đều có trong giới vô cơ.
Những nguyên tố phổ biến nhất trong cơ thể sống là H, O, N, C ( chiếm
96% tổng số các nguyên tử), tiếp đó là S, P, Na, K (3%) rồi đến Ca, Mg, Fe,
Cl, Cu, Mn, S, Zn Các nguyên tố nói trên kết hợp với nhau tạo thành các
hợp chất vô cơ (nước, các muối khoáng) và các hợp chất hữu cơ (saccarit,
lipit, prôtêin, axit nuclêic, pôliphôtphat).
Chất hữu cơ là những hợp chất của cácbon. Với hoá trị 4, nguyên tử C có
khả năng liên kết với nhau tạo thành mạch cacbon trên đó liên kết các
nguyên tử H, O, N tạo nên các phân tử phức tạp. Ngày nay đã xác định
được rằng cơ sở vật chất chủ yếu của sự sống gồm 2 loại hợp chất hữu cơ là
prôtêin và axit nuclêic. Prôtêin là hợp phần cấu tạo chủ yếu của chất nguyên
sinh và là thành phần chức năng trong cấu tạo của các enzim và hoocmôn,
đóng vai trò xúc tác va` điều hoà. Axit nuclêic (ADN, ARN) đóng vai trò
quan trọng trong sự di truyền và sinh sản.
Prôtêin và axit nuclêic thuộc loại đại phân tử, có kích thước và khối lượng
lớn. Ví dụ phân tử hêmôglôbin có công thức cấu tạo C
3032
H
4816
O
872
N
780
D
8
Fe
4


chỉnh rất cao, nhờ đó mà thích ứng với môi trường thay đổi. Trong cơ thể và
tế bào, vai trò điều chỉnh các quá trình sinh lý, hoá sinh thuộc về các enzim
các hoocmôn và suy cho cùng là thuộc về các gen trên ADN.
ADN có khả năng tự sao đúng mẫu của nó, tuy nhiên dưới nhiều ảnh
hưởng phức tạp của nhiều tác nhân trong cơ thể và trong ngoại cảnh, cấu
trúc của nó bị biến đổi về chi tiết và những biến đổi này được sao chép lại.
Do đó cấu trúc của ADN ngày càng phức tạp hơn và biến hoá đa dạng so với
nguyên mẫu. Đó là quá trình tích luỹ thông tin di truyền, cơ sở phân tử của
sự tiến hoá.
Tóm lại, các vật thể sống đang tồn tại trên quả đất là những hệ mở, có cơ
sở vật chất chủ yếu là các đại phân tử prôtêin, axit nuclêic có khả năng tự
đổi mới, tự sao chép, tự điều chỉnh, tích luỹ thông tin di truyền.