Trang 1
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo

PHẦN MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1/. Đặt vấn đề
Như chúng ta đã biết, âm nhạc là loại hình nghệ thuật xuất hiện rất
sớm trong lịch sử loài người, nó gắn bó với con người và trở thành nhu cầu
không thể thiếu. Âm nhạc phản ánh cuộc sống con người bằng những hình
tượng âm nhạc. Âm nhạc còn phản ánh niềm vui, nổi buồn, khát vọng, ước
mơ của con người.
Đối với trẻ mầm non, âm nhạc có vai trò vô cùng quan trọng. Âm
nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển ngôn
ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, âm nhạc của trẻ là thế giới kỳ
diệu đầy cảm xúc. Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc từ lúc còn trong nôi.
Những lời ru của bà, của mẹ, những câu hát mộc mạc, gần gũi đã nuôi lớn
tâm hồn trẻ thơ của trẻ. Tình yêu gia đình, quê hương cũng lớn lên từ tiếng
hát, lời ru đó. Trẻ mầm non dể xúc cảm, ngây thơ trong sáng nên rất dể tiếp
xúc với âm nhạc. Thế giới âm nhạc muôn màu, muôn sắc tạo điều kiện cho
trẻ phát triển toàn diện: thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ,…
Để hun đúc cho các bé có tâm hồn dân tộc, giáo dục nghệ thuật cổ
truyền đóng vai trò hết sức quan trọng. Những cái hay, cái đẹp, những nét
đặc sắc của dân tộc từ đời này qua đời khác đã theo các làn điệu dân ca tác

Trang 2
động đến nhiều thế hệ. Những làn điệu dân ca, những sáng tác mang sắc
thái dân tộc phải được đến sớm với tuổi thơ, lứa tuổi hồn nhiên trong sáng.
Trẻ mầm non tiếp xúc dân ca quá muộn hoặc không được nghe dân
ca thì khi trưởng thành trẻ sẽ thờ ơ với dân ca hoặc có ưa thích thì cũng chỉ
là âm nhạc tầm thường.

Dân ca Việt Nam có nhiều luyến láy. Từ những làn điệu đơn sơ, qua
quá trình phát triển trở thành những khúc dân ca. Nhịp điệu tiết tấu của dân
ca liên quan chắt đến nhịp điệu tiết tấu của thơ, phải kể đến từ đa âm trong
tiếng Việt. Ví dụ: “Kéo cưa lừa xẻ”, “dung dăng dung dẻ”,…
Cấu trúc dân ca Việt thường có những tiếng đệm vào giữa hoặc cuối
câu. Dân ca Việt đa dạng, phong phú giúp trẻ dễ tiếp xúc, dễ thuộc, dễ hát,
giúp tăng vốn từ cho trẻ, giúp trẻ hiểu thêm phong tục tập quán từng vùng
miền qua các giai điệu, tiết tấu, động tác múa, trang phục,…
Trẻ tiếp xúc và hoạt động với các bài dân ca hình thành ở trẻ tình yêu
quê hương đất nước sâu đậm.

Trang 4
b/. Hình thành và phát triển nhân cách dân tộc cho trẻ
Âm nhạc là món ăn tinh thần đối với trẻ, nếu thiếu nó trẻ chỉ là
“những bông hoa khô héo”. Những nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng âm nhạc
giúp trẻ thoải mái, học tập và hoạt động tốt, trí nhớ phát triển, trí tưởng
tưởng ngày càng phong phú. Những âm thanh có tổ chức chặt chẽ của âm
nhạc giúp phát triển đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ
M. Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tân đáy lòng,
nó khám phá ra các phẩm chất cao quí của con người. Chính vì vậy, người
lớn cần đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm
càng tốt”.
Âm nhạc quan trọng thì âm nhạc dân tộc càng quan trọng hơn đối với
trẻ. Những cái hay, cái đẹp, những nét đặc sắc của dân tộc từ đời này sang
đời khác, đã làm cho các làn điệu dân ca tác động nhiều thế hệ, hun đúc
cho trẻ tâm hồn Việt. Giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách một cách
toàn diện.
c/. Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ
Tạo điều kiện cho trẻ có đời sống âm nhạc phong phú, nâng cao kỹ
năng âm nhạc cho trẻ, hát và múa nhuần nhuyễn các bài hát, đặc biệt là các

thực thụ.
Tôi mong rằng, “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” sẽ giúp trẻ phát
triển toàn diện hơn.
4/. Phạm vi đề tài
Mỗi bài dân ca đều có nét đặc sắc riêng, mỗi một giai điệu, tiết tấu
trong bài dân ca thể hiện tính chất trữ tình, phản ánh sinh hoạt, hoạt động,
cuộc sống, tình cảm của nhân dân. Dân ca Việt Nam mang tính chất vùng
miền rõ rệt. Mỗi miền có thể loại dân ca riêng mà khi hát lên người ta sẽ
nhận ra ngay đó là dân ca miền nào. Điều đó cũng tạo nên nét đặc sắc của
dân ca Việt Nam. Dân ca Nam bộ với những bài lí như Lí con khỉ, Lí cây
bông, Lí cây khế,… nhẹ nhàng đi vào lòng người với những sản vật trú phú
của Nam bộ. Dân ca Bắc bộ vui vẻ, hóm hỉnh thể hiện cuộc sống lao động
vật vả của người nông dân Bắc bộ: Cái Bống, Bà Còng,… Dân ca Trung bộ
thì sâu lắng và trữ tình. Mỗi một miền lại thể hiện những động tác, những
trang phục riêng khác nhau. Đó chính là nét đẹp của con người Việt Nam.
Vì vậy khi tôi chọn đề tài “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” tôi đã sưu
tầm những bài hát dân ca phù hợp với trẻ để trẻ có thể hát, múa, trải
nghiệm và lớn lên cùng dân ca dân tộc. Đặc biệt các bài dân ca đó phải
lồng ghép được vào một số chủ điểm của chương trình giáo dục Mầm non.
Ví dụ: Chủ điểm nghề nghiệp: Tập tầm vông, Rềnh rềnh ràng ràng…

Trang 7
Chủ điểm động vật: Lý chim sáo, Lý con khỉ, Câu ếch…
Chủ điểm thực vật: Bầu và bí, Lý cây bông,…
Chủ điểm gia đình: Cái Bống, Bà Còng đi chợ,…
Chủ điểm quê hương: Cò lả, Inh lả ơi,…

Trang 8
PHẦN NỘI DUNG
NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM

Bảng khảo sát tỉ lệ đầu năm
TT Nội dung khảo sát Tỉ lệ %
1 Ngôn ngữ 25%
2 Khả năng cảm thụ âm nhạc (Tiết tấu, giai
điệu,…)
20%
3 Óc thẩm mĩ 30%
4 Trí nhớ 20%
5 Trí tưởng tượng 20%
6 Tình cảm, tình yêu quê hương đất nước, con
người.
30%

Để “mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo” tôi đã sử dụng một
số biện pháp như sau:
-Sưu tầm các bài dân ca dễ học, dễ nhớ và phù hợp chủ điểm
giáo dục trường mầm non.
-Giúp trẻ hiểu được nội dung ngôn ngữ riêng của từng bài dân
ca làm phong phú vốn từ cho trẻ.
-Dạy dân ca mọi lúc mọi nơi.

Trang 11
-Chuẩn bị trang phục, đạo cụ để trẻ múa vận động minh họa
biểu diễn cho các bài dân ca.
-Kết hợp với phụ huynh tổ chức các hoạt động lễ hội ở trường.
III/. BIỆN PHÁP CẦN GIẢI QUYẾT
1/. Sưu tầm các bài dân ca dễ học, dễ nhớ và phù hợp chủ điểm giáo
dục trường mầm non
Do tính chất vùng miền của dân ca, nên việc đầu tiên tôi làm là tìm
kiếm những bài hát dân ca Nam bộ: Lý cây khế, Lý cây bông, Cò lả… với

những từ trong các bài hát của các vùng miền khác, đặc biệt là trong dân ca
Việt Nam thường hay có những tiếng đệm ở giữa hoặc cuối câu để mở rộng
khuôn khổ câu: ối a, chi rứa, í a, ơ, i, u…
Ví dụ: Chủ điểm Gia đình
Bài “Cái Bống” cô phải nói cho trẻ biết đây là bài dân ca Bắc bộ, bài
hát tiêu biểu cho việc làm đẹp của con người. Bài hát miêu tả Cái Bống
giúp mẹ với những việc làm rất khéo léo “Kéo sẩy kéo sàng…” và giúp mẹ
gánh gồng để chạy một cơn mua. Giáo viên phải giải thích nhưng từ có

Trang 13
trong bài hát, “Bống” tên riêng của một cô bé người miền Bắc, ở miền Bắc
người ta hay dùng từ đẻ gọi trước tên riêng là “cái”. “Kéo sẩy kéo sàng” là
động tác sàng lúa, Bống dùng một cái sàng xoay tròn để những hạt lúa lép
rơi ra ngoài. Bài hát ca ngợi tấm lòng hiếu thảo của Bống, tuy nhỏ nhưng
bống đã có thể giúp mẹ làm những việc đơn giản. Qua đó giáo viên giáo
dục trẻ tình cảm gia đình, là con phải biết yêu thương kính trọng ông bà,
cha mẹ.
Bài “Bà Còng”, đây là bài hát phổ từ ca dao cổ nói về một người bà
đã già lưng còng, khi bà đi chợ, do không cẩn thận, bà đã đánh rơi tiền.
“Cái tôm cái tép” trogn bài hát là những bạn nhỏ khi nhìn thấy của rơi đã
nhặt lên trả lại cho bà. Giáo viên giáo dục trẻ kính trọng, giúp đỡ người lớn
tuổi như ông bà, cha mẹ… giáo dục trẻ thái độ kính trọng người khác.
Chủ điểm Quê hương, đất nước tôi chọn bài “Cò lả” hoặc “Inh lả
ơi”.
“Inh lả ơi” là lời mời gọi các bạn dân tộc Thái, bài hát ca ngợi cảnh
núi rừng Tây Nguyên xinh đẹp, ca ngợi mùa xuân đất nước muôn hoa tươi
đẹp. Qua bài hát trẻ sẽ biết thêm về một vùng đất Tây Nguyên của Việt
nam, đó là nơi muôn hoa, lá luôn khoe sắc tươi màu. Các bạn ở đó thân
thiện và vui vẻ.
Bài “Cò lả” lại là một cảnh đẹp khác của đất nước Việt Nam, là một

đếm số lượng, màu sắc cho các loại hoa trong bài dân ca.
 Trong làm quen MTXQ: ở chủ điểm gia đình cô có thể gợi mở
bằng cách hát ru Ru em (Dân ca Xê Đăng) hoặc Ru con (Dân
ca Nam bộ) nói cho trẻ biết về tình cảm thiết tha của người
mẹ, người chị qua lời ru ngọt ngào của các bài dân ca đó.
 Trong giờ tập thể dục buổi sáng cô có thể mở cho trẻ nghe “Gà
gáy le te” (Dân ca Cống Khao) tạo cho trẻ không khí của một
ngày mới sinh động.
4/. Chuẩn bị trang phục, đạo cụ để trẻ múa vận động minh họa biểu
diễn cho các bài dân ca.
Giáo viên dạy hát dân ca, cho trẻ nghe dân ca thì vẫn chưa đủ, điều
quan trọng hơn là cần cho trẻ trải nghiệm hóa thân vào những nhân vật
trong các bài dân ca. Điều đó sẽ khắc sâu trong trẻ những hình tượng về
con người của từng vùng miền trên đất nước Việt Nam
Khi cho hát trẻ múa các bài dân ca Bắc bộ cô có thể chuẩn bị trang
phục Bắc bộ: Váy đụp, áo tứ thân, áo yếm bên trong, đầu ván khăn. Đạo cụ
hay nhạc cụ đi kèm sẽ tùy theo các bài hát.

Trang 16
Ví dụ: Với bài “Cái Bống” cô chuẩn bị những cái thúng hoặc sòng.
Với bài “Bà Còng đi chợ” chuẩn bị gậy, mủ tôm tép. Với bài “Trống cơm”
cô chuẩn bị phách tre, trống, trẻ trai có thể chuẩn bị áo dài, khăn đóng.
Còn khi trẻ múa, hát các bài dân ca Nam bộ, trẻ cần phải có áo bà ba,
quần dên, khăn rằn.
Trang phục, đạo cụ, nhạc cụ là một phần không thể thiếu khi “mang
dân ca đến gần với trẻ”. Những tiết tấu, giai điệu, nhịp điệu đem âm thanh
đến cho trẻ thì trang phục sẽ mang đến cho trẻ những hình ảnh đẹp để qua
đó trẻ thêm yêu dân ca, trẻ say mê và thích thú với dân ca.
5/. Kết hợp với phụ huynh tổ chức các hoạt động “lễ hội” ở trường
Giáo viên cần tuyên truyền cho phụ huynh biết lợi ích khi mang dân

điệu,…)
87%
3 Óc thẩm mĩ 85%

Trang 18
4 Trí nhớ 80%
5 Trí tưởng tượng 80%
6 Tình cảm, tình yêu quê hương đất nước, con
người.
90%

PHẦN TỔNG KẾT
I/. TÓM LƯỢT GIẢI PHÁP
Khi “mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo”, nhìn trẻ của mình
say sưa hát, say mê vận động múa, tôi cảm thấy rất vui. Tôi hi vọng rằng
“tuổi thơ đang bị đánh cắp” của trẻ sẽ có lại những phần bị mất đi.
Là giáo viên, đặc biệt là giáo viên mầm non, tôi hi vọng trẻ của mình
sẽ phát triển một cách toàn diện nhất. Chúng ta đang cung cấp cho trẻ
những bước tiến của công nghệ thông tin, những cũng đừng quên cho trẻ
biết những gì mà ông cha ta qua nhiều thế hệ đã giữ gìn nâng niu. Đó là
những trò chơi dân gian, những bài hát dân ca, nhiều điệu hò, điệu lý… Có
lẽ ở cuộc sống hiện đại thì những điều đó quá tầm thường so với những
điều nhảy rock, hip hop… nhưng xin hãy nhớ rằng đó là một phần khắc họa
nên tâm hồn Việt, nên một con người Việt Nam.

Trang 19
Ngày nay, giới trẻ đang dần bị ảnh hưởng của văn hóa phương Tây.

III/. KIẾN NGHỊ SƯ PHẠM
Mong các bạn đồng nghiệp sẽ có những dóng góp cho đè tài này, để
đề tài của tôi có thể hoàn thiện hơn.
Mong các giáo viên hãy vì đàn em tương lai hết lòng tìm kiếm những
phương pháp giáo dục mới để nâng cao trình độ chyên môn của mình.
Mong rằng cơ quan các cấp đầu tư nhiều hơn vào ngành học Mầm
non.
Mong những nhà biên soạn chương trình sẽ đưa nhiều hơn các bài
dân ca phù hợp lứa tuổi trẻ mẫu giáo vào chương trình giáo dục âm nhạc để
làm phong phú hơn tâm hồn trẻ thơ, hướng trẻ thêm yêu bản sắc văn hóa
dân tộc.
IV/. LỜI KẾT

Trang 21
Qua 9 tháng thực hiện đề tài: “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ Mẫu
giáo” tôi nhận thấy ở trẻ có được niềm say mê thích thú hát, vận động theo
các bài dân ca. Trẻ trở nên linh hoạt, nhanh nhẹn hơn. Đó là niềm vui, là sự
khích lệ to lớn đối với người giáo viên. Chính điều đó càng khuyến khích
tôi năng tìm tòi sáng tạo ra nhiều phương pháp giảng dạy hơn nữa. Mỗi sự
cố gắng đều có sự đền bù xứng đáng, không có gì là uổng phí khi phải bỏ
công sức vì đàn em của mình. Mong rằng với mỗi phương pháp mới sẽ
giúp các em ngày càng phát triển toàn diện hơn./.
Người thực hiện