PHẦN MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1/. Đặt vấn đề
Như chúng ta đã biết, âm nhạc là loại hình nghệ thuật xuất hiện rất
sớm trong lịch sử loài người, nó gắn bó với con người và trở thành nhu cầu
không thể thiếu. Âm nhạc phản ánh cuộc sống con người bằng những hình
tượng âm nhạc. Âm nhạc còn phản ánh niềm vui, nổi buồn, khát vọng, ước
mơ của con người.
Đối với trẻ mầm non, âm nhạc có vai trò vô cùng quan trọng. Âm
nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển ngôn
ngữ, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm, âm nhạc của trẻ là thế giới kỳ
diệu đầy cảm xúc. Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc từ lúc còn trong nôi.
Những lời ru của bà, của mẹ, những câu hát mộc mạc, gần gũi đã nuôi lớn
tâm hồn trẻ thơ của trẻ. Tình yêu gia đình, quê hương cũng lớn lên từ tiếng
hát, lời ru đó. Trẻ mầm non dể xúc cảm, ngây thơ trong sáng nên rất dể tiếp
xúc với âm nhạc. Thế giới âm nhạc muôn màu, muôn sắc tạo điều kiện cho
trẻ phát triển toàn diện: thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ,…
Để hun đúc cho các bé có tâm hồn dân tộc, giáo dục nghệ thuật cổ
truyền đóng vai trò hết sức quan trọng. Những cái hay, cái đẹp, những nét
đặc sắc của dân tộc từ đời này qua đời khác đã theo các làn điệu dân ca tác
động đến nhiều thế hệ. Những làn điệu dân ca, những sáng tác mang sắc
thái dân tộc phải được đến sớm với tuổi thơ, lứa tuổi hồn nhiên trong sáng.
Trẻ mầm non tiếp xúc dân ca quá muộn hoặc không được nghe dân
ca thì khi trưởng thành trẻ sẽ thờ ơ với dân ca hoặc có ưa thích thì cũng chỉ
là âm nhạc tầm thường.
Dân ca đối với trẻ là tiếp xúc nghệ thuật tổng hợp, thỏa mãn tính
hình tượng đang phát triển mạnh ở trẻ.
Dân ca nhằm mục đích cho trẻ tiếp thu với nền văn hóa truyền thống
một cách tích cực, phù hợp hoạt động của trẻ. Đồng thời lời của những bài
hát dân ca cho trẻ những nhận biết về đời sống sinh hoạt dân gian mà trong
những sáng tác hiện đại ít gặp.

miền qua các giai điệu, tiết tấu, động tác múa, trang phục,…
Trẻ tiếp xúc và hoạt động với các bài dân ca hình thành ở trẻ tình yêu
quê hương đất nước sâu đậm.
b/. Hình thành và phát triển nhân cách dân tộc cho trẻ
Âm nhạc là món ăn tinh thần đối với trẻ, nếu thiếu nó trẻ chỉ là
“những bông hoa khô héo”. Những nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng âm nhạc
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo Trang 2
giúp trẻ thoải mái, học tập và hoạt động tốt, trí nhớ phát triển, trí tưởng
tưởng ngày càng phong phú. Những âm thanh có tổ chức chặt chẽ của âm
nhạc giúp phát triển đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ
M. Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tân đáy lòng,
nó khám phá ra các phẩm chất cao quí của con người. Chính vì vậy, người
lớn cần đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm
càng tốt”.
Âm nhạc quan trọng thì âm nhạc dân tộc càng quan trọng hơn đối với
trẻ. Những cái hay, cái đẹp, những nét đặc sắc của dân tộc từ đời này sang
đời khác, đã làm cho các làn điệu dân ca tác động nhiều thế hệ, hun đúc
cho trẻ tâm hồn Việt. Giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách một cách
toàn diện.
c/. Nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ
Tạo điều kiện cho trẻ có đời sống âm nhạc phong phú, nâng cao kỹ
năng âm nhạc cho trẻ, hát và múa nhuần nhuyễn các bài hát, đặc biệt là các
bài dân ca.
3/. Lịch sử đề tài
Trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về vai trò của âm
nhạc đối với trẻ mầm non, sự tác động của âm nhạc đói với sự hình thành
và phát triển nhân cách ở trẻ.
Ở Việt Nam cũng có một số nhà sư phạm nghiên cứu đưa dân ca vào
chương trình giáo dục phổ cập. Ví dụ: Trong chương trình tiểu học có “Inh
lả ơi” (Dân ca Thái), “Hát mừng” (Dân ca Hrê), “Màu xanh quê hương”

của Nam bộ. Dân ca Bắc bộ vui vẻ, hóm hỉnh thể hiện cuộc sống lao động
vật vả của người nông dân Bắc bộ: Cái Bống, Bà Còng,… Dân ca Trung bộ
thì sâu lắng và trữ tình. Mỗi một miền lại thể hiện những động tác, những
trang phục riêng khác nhau. Đó chính là nét đẹp của con người Việt Nam.
Vì vậy khi tôi chọn đề tài “Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” tôi đã sưu
tầm những bài hát dân ca phù hợp với trẻ để trẻ có thể hát, múa, trải
nghiệm và lớn lên cùng dân ca dân tộc. Đặc biệt các bài dân ca đó phải
lồng ghép được vào một số chủ điểm của chương trình giáo dục Mầm non.
Ví dụ: Chủ điểm nghề nghiệp: Tập tầm vông, Rềnh rềnh ràng ràng…
Chủ điểm động vật: Lý chim sáo, Lý con khỉ, Câu ếch…
Chủ điểm thực vật: Bầu và bí, Lý cây bông,…
Chủ điểm gia đình: Cái Bống, Bà Còng đi chợ,…
Chủ điểm quê hương: Cò lả, Inh lả ơi,…
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo Trang 4
PHẦN NỘI DUNG
NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM
I/. THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI
“Mang dân ca đến gần hơn với trẻ” với hy vọng trẻ sẽ được phát
triển toàn diện, hình thành cho trẻ những yếu tố nhân cách của một con
người Việt Nam, đó là việc làm không dể, do môi trường mà tôi giảng dạy:
1. Trường mẫu giáo của tôi vừa tách ra khỏi tiểu học nên cơ sở vật
chất còn nhiều thiếu thốn.
2. Phụ huynh đa phần làm nông hoặc công nhân xí nghiệp nên chưa
quan tâm nhiều đến việc học của trẻ.
3. Các bài hát dân ca thường mang tính chất vùng miền, không phù
hợp với chất giọng ở tất cả tỉnh khác.
4. Những bài hát dân ca có trong chương trình chủ yếu là hát cho trẻ
nghe, có rất ít bài dạy cho cháu hát.
Tuy nhiên, bên cạnh đó tôi cũng có một số thuận lợi:
1. Được sự giúp đỡ và ủng hộ nhiệt tình của Ban Giám Hiệu.

ca làm phong phú vốn từ cho trẻ.
-Dạy dân ca mọi lúc mọi nơi.
-Chuẩn bị trang phục, đạo cụ để trẻ múa vận động minh họa
biểu diễn cho các bài dân ca.
-Kết hợp với phụ huynh tổ chức các hoạt động lễ hội ở trường.
III/. BIỆN PHÁP CẦN GIẢI QUYẾT
1/. Sưu tầm các bài dân ca dễ học, dễ nhớ và phù hợp chủ điểm giáo
dục trường mầm non
Do tính chất vùng miền của dân ca, nên việc đầu tiên tôi làm là tìm
kiếm những bài hát dân ca Nam bộ: Lý cây khế, Lý cây bông, Cò lả… với
chất giọng Nam bộ trẻ sẽ dễ dàng hát được những bài hát trên. Sau đó là
tìm kiếm những bài đồng dao phổ nhạc của đồng bằng Bắc bộ, bởi nói tới
đồng dao là nói đến những gì quen thuộc nhất trong cuộc sống hàng ngày
của trẻ. Đồng dao mang tính chất truyền khẩu, bản thân trẻ đã thuộc sẵn
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo Trang 6
những bài đồng dao qua những trò chơi dân gian. Do đó với nhưng bài
đồng dao phổ nhạc trẻ cũng sẽ thuộc nhanh chóng. Ví dụ: bài Bà Còng, bài
Cái Bống, Bầu và Bí, Gánh gánh gồng gồng, Rềnh rềnh ràng ràng, Tập tầm
vông,…
Và sau cùng là lựa chọn những bài dân ca ở các vùng miền khác để
hát cho trẻ nghe: Cây trúc xinh, Inh lả ơi,… Các bài dân ca ở các vùng
miền khác nhau dể mang đến cho trẻ những trải nghiệm khác nhau. Qua đó
trẻ sẽ càng yêu thêm quê hương, đất nước, con người Việt Nam.
Điều quan trọng mà người giáo viên cần làm ở đây là lựa chọn
những bài dân ca nào phù hợp để đưa vào các chủ điểm trong chương trình
giáo dục mầm non. Ví dụ: Với chủ điểm Thực vật tôi chọn bài “Lý cây
bông” hoặc bài “Bầu và bí” để giới thiệu trẻ một số loại hoa, loại rau quen
thuộc. Cũng có thể cho trẻ nhận biết số lượng. Qua đó, giáo viên có thể
giáo dục trẻ chăm sóc, bảo vệ cây, đặc biệt nói cho trẻ biết tình đoàn kết
yêu thương lẫn nhau của cùng một dân tộc, một giống nòi.

Chủ điểm Quê hương, đất nước tôi chọn bài “Cò lả” hoặc “Inh lả
ơi”.
“Inh lả ơi” là lời mời gọi các bạn dân tộc Thái, bài hát ca ngợi cảnh
núi rừng Tây Nguyên xinh đẹp, ca ngợi mùa xuân đất nước muôn hoa tươi
đẹp. Qua bài hát trẻ sẽ biết thêm về một vùng đất Tây Nguyên của Việt
nam, đó là nơi muôn hoa, lá luôn khoe sắc tươi màu. Các bạn ở đó thân
thiện và vui vẻ.
Bài “Cò lả” lại là một cảnh đẹp khác của đất nước Việt Nam, là một
vùng đồng bằng Bắc bộ trù phú với những cánh đồng cò bay thẳng cánh.
Nơi đó có những con người chịu thương chịu khó mà ai đi qua cũng sẽ nhớ.
Khi tiếp xúc với các bài dân ca vốn từ của trẻ tăng rõ rệt, trẻ biết
được thêm cả từ của các vùng miền khác, điều đó giúp cho trẻ dễ dàng làm
quen văn học, làm quen chữ viết.
3/. Dạy dân ca mọi lúc mọi nơi
Dạy mọi lúc mọi nơi là không phải lúc nào cũng bắt trẻ hát, múa dân
ca, như vậy dễ gây nhàm chán. Do đó, người giáo viên cần phải linh hoạt
áp dụng vào các hoạt động trong ngày của trẻ. Hoặc có thể lồng ghép vào
các môn học khác: Làm quen văn học, làm quen toán, làm quen môi
trường, tạo hình…
Ví dụ:
+Trong tiết làm quen văn học: Kể “Quả bầu tiên”, cô có thể dẫn dắt
bằng cách cho trẻ hát dân ca “Bầu và bí”. Cô hướng trẻ đến tình đoàn kết
dân tộc thương yêu đồng loại, tình cảm thương yêu với loài vật xung
quanh, giáo dục trẻ nhân cách tốt đẹp, khi biết yêu thương giúp đỡ người
khác.
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo Trang 8
+Trong hoạt động ngoài trời: Cô tổ chức trẻ chơi trò chơi dân gian
tập tầm vông, qua đó cô giới thiệu trẻ bài dân ca “Tập tầm vông”.
+Trong hoạt động góc:
• Góc âm nhạc: Cô có thể bật nhạc cho trẻ múa minh họa động

đến cho trẻ thì trang phục sẽ mang đến cho trẻ những hình ảnh đẹp để qua
đó trẻ thêm yêu dân ca, trẻ say mê và thích thú với dân ca.
5/. Kết hợp với phụ huynh tổ chức các hoạt động “lễ hội” ở trường
Giáo viên cần tuyên truyền cho phụ huynh biết lợi ích khi mang dân
ca đến gần hơn với trẻ. Để từ đó phụ huynh có thể phối hợp cùng giáo viên
dạy dân ca cho trẻ ở nhà hát ru hoặc hát dân ca cho trẻ nghe vào mỗi tối,
nếu có điều kiện phụ huynh có thể mua băng đĩa có các bài dân ca cho trẻ
xem. Với những bài dân ca mà trẻ đã được nghe, được xem thì khi đến
trường cô dạy hát hoặc hát cho trẻ nghe sẽ gây cho trẻ sự hứng thú khác trẻ
sẽ hát hay hơn, múa đẹp hơn.
Các dịp lễ hội mà nhà trường tổ chức là cơ hội để trẻ được biểu diễn
cho các bạn xem. Khi dàn dựng chương trình các giáo viên cố gắng lựa
chọn các bài dân ca để trẻ hát múa. Giáo viên cùng phụ huynh chuẩn bị
trang phục, đạo cụ cho trẻ. Đây cũng là dịp để gia đình và nhà trường thể
hiện sự quan tâm đối với trẻ, mang đến cho trẻ tuổi thơ hồn nhiên, trong
sáng đầy ấp tiếng cười
4/. Kết quả chuyển biến
Sau khi sử dụng các biện pháp trên để “mang dân ca đế ngần hơn với
trẻ mẫu giáo” tôi nhận thấy rằng trẻ đặc biệt thích thú và say mê hát các bài
dân ca đơn giản, trẻ biết lắng nghe giai điệu các bài dân ca phức tạp.
Mặt khác, tôi nhận thấy trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát hơn trong các môn
học khác. Trẻ nhận biết được đất nước Việt Nam có nhiều vùng miền,
nhiều dân tộc, nhiều phong tục.
Nhìn chung đa phần các trẻ phát triển tích cực. Tuy nhiên 1-2 trẻ do
tình hình sức khỏe yếu, phụ huynh không thường xuyên đưa trẻ đến trường
nên trẻ không theo kịp bạn.
Sau đây là bảng khảo sát tỉ lệ cuối năm, sau 9 tháng tôi thực hiện đề
tài:
TT Nội dung khảo sát Tỉ lệ %
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo Trang 10

đẹp trong những bài dân ca của các vùng miền khác. Nhưng tôi tin với sự
cố gắn của mình một phần nào đó tôi đã giúp cho trẻ hiểu thêm về quê
hương, đất nước, con người Việt Nam.
II/. PHẠM VI ĐỐI TƯỢNG ÁP DUNG
Ở tuổi mẫu giáo, xúc cảm thẩm mĩ phát triển mạnh, tâm hồn nhạy
cảm. Trẻ nhìn thế giới xung quanh bằng cặp mắt trong sáng dễ xúc cảm.
Trẻ nhận ra vẻ đẹp xung quanh, biết cảm thụ cái đẹp, thích học và hát rất
hay cho nên tuổi mẫu giáo không dạy trẻ múa hát sau này sẽ khó phát triển.
Tính chất ước lệ tượng trưng trong cách nhìn của trẻ rất gần gũi với
loại hình nghệ thuật cổ truyền của nhân dân: Chèo, tuồng… và tưởng tượng
là điều không thể thiếu đối với các nghệ sĩ. Trong khi hát dân ca trẻ thường
được sánh vai các bà già với gậy, nón, khăn đen, trẻ làm điệu bộ không
ngượng chính là cơ sở để giáo dục trẻ cội nguồn dân tộc.
Trẻ ở tuổi mẫu giáo hoạt động của yếu là hoạt động vui chơi mà trò
chơi đóng vai theo chủ đề là trung tâm, đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn (5-6
tuổi) chính vì đặc điểm này mà tôi nghĩ đưa các bài dân ca đến với trẻ mẫu
giáo là rất phù hợp.
Mang dân ca đến gần hơn với trẻ mẫu giáo Trang 12
Đối tượng trẻ của tôi là trẻ 5-6 tuổi. Trẻ đã có khả năng tri giác toàn
vẹn hình tượng âm nhạc. Trẻ có thể chuyển đổi điệu bộ theo âm điệu, biết
kết hợp khăng khít giữa thời gian với âm nhạc, vận động phối hợp toàn
thân theo trình tự phức tạp trong các điệu múa. Trẻ có ấn tượng sâu sắc khi
nghe nhạc qua đài, xem băng đĩa… biết so sánh các thể loại âm nhạc về âm
thanh, tính chất, lời ca.
III/. KIẾN NGHỊ SƯ PHẠM
Mong các bạn đồng nghiệp sẽ có những dóng góp cho đè tài này, để
đề tài của tôi có thể hoàn thiện hơn.
Mong các giáo viên hãy vì đàn em tương lai hết lòng tìm kiếm những
phương pháp giáo dục mới để nâng cao trình độ chyên môn của mình.
Mong rằng cơ quan các cấp đầu tư nhiều hơn vào ngành học Mầm