LỜI NÓI ĐẦU
Trong cơ chế thị trường mở cửa hiện nay của đất nước ta,điều có ý
nghĩa sống còn đến sự thành công hay thất bại của đơn vị,doanh nghiệp là
đơn vị,doanh nghiệp đó quản lý điều chỉnh lao động như thế nào cho hợp
lý, dùng các hình thức trả lương cho người lao động như thế để phát huy
các khả năng,năng khiếu tiềm tàng của người lao động nhằm nâng cao
hiệu quả sản xuất kinh doanh ở các doanh nghiệp .Trong các phương
pháp được các đơn vị chú ý đặc biệt đó là hình thức khuyến khích vật chất
và tinh thần đối với cán bộ công nhân viên chức và người lao động .Nếu
các đơn vị chỉ dừng lại ở khuyến khích vật chất thì chỉ dừng lại ở đòn bẩy
kinh tế tác động đến người laođộng,như thế vẫn chưa đủ ,mà còn phải tạo
cho người lao động một môi trường làm việc phù hợp với công việc họ làm
và nhất là họ được quan tâm đến sức khoẻ ,đời sống từ phía đơn vị mình
làm: tức là đơn vị phải có chế độ tiền lương hợp lý,có vậy mới phát huy hết
và cao độ về trí tuệ tinh thần trách nhiệm,nâng cao tính năng động sáng
tạo trong sản xuất góp phần tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Nhận thức
được tầm quan trọng đó các doanh nghiệp đã hết sức quan tâm đến công
tác hạch toán kế toán trong đó kế toán tiền lương,các khoản trích theo
lương là phần hết sức quan trọng,nếu tổ chức hạch toán tốt công tác này
doanh nghiệp không những đảm bảo công bằng trong phân phối thu
nhập,tạo động lực thúc đẩy người lao động tham gia công tác mà còn điều
hoà giữa lợi ích của doanh nghiệp và lợi ích của cán bộ công nhân viên
đồng thời còn là nhân tố góp phần cung cấp thông tin đầy đủ chính xác
.giúp doanh nghiệp điều hành kế toán sản xuất kinh doanh của mình đi vào
guồng máy chung của xã hội trong cơ chế mới, bên cạnh đó nó còn thể
hiện sự quan tâm của xã hội đối với các thành viên trong xã hội (đặc biệt
đối với cán bộ công nhân viên và người lao động).
Trong quá trình thực tập tại Công ty Cổ Phần Khách Sạn Sông Nhuệ ,
em thấy đây là một doanh nghiệp tính lương cho từng người trong công ty
một cách chính xác và không đơn giản vì vậy em chọn đề tài :“Công tác
kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương “để thực hiện khoá

Tiền lương là giá cả của sức lao động, là một phần thù lao được biểu
hiện bằng tiền mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động căn cứ vào
thời gian , khối lượng và chất lượng công việc của họ. Đây chính là vấn đề
thiết thực đối với đời sống cán bộ công nhân viên chức. Tiền lương quy
định một cách đúng đắn là yếu tố kích thích người lao động tạo ra sức sản
xuất, làm việc ,nâng cao trình độ tay nghề và cải tiến kỹ thuật nhằm nâng
cao năng xuất lao động.
Mặt khác tiền lương không chỉ để tái sản xuất sức lao động của người
lao động mà còn đảm bảo sức khoẻ và đời sống cho gia đình họ.
Có hai loại tiền lương:
Tiền lương danh nghĩa là phần thù lao mà người lao động nhận được
dưới hình thức tiền tệ sau khi làm việc. Số tiền này nhiều hay ít phụ thuộc
vào năng suất lao động và hiệu quả làm việc của người lao động, phụ
thuộc trình độ và kinh nghiệm làm việc.
Tiền lương thực tế biểu hiện bằng khối lượng tư liệu sinh hoạt mà
người lao động mua được bằng tiền lương danh nghĩa.
Như vậy, tiền lương thực tế không chỉ phụ thuộc vào số lượng tiền
lương danh nghĩa mà còn phụ thuộc vào giá cả của các loại hàng hoá dịch
vụ mà họ tiêu dùng. Mối quan hệ giữa tiền lương thực tế và tiền lương
danh nghĩa được thực hiện thông qua công thức sau:
Tiền lương thực tế = Tiền lương danh nghĩa .
Chỉ số giá cả hàng hoá tiêu dùng và dịch vụ
Người lao động chủ yếu quan tâm đến tiền lương thực tế vì nó phản
ánh chính xác mức sống của người lao động.
• Bản chất của tiền lương:
Xét về bản chất, tiền lương chính là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức
lao động. Tiền lương trong cỏ chế thị trường vận động theo quy luật giá trị,
sự điều tiết của nhà nước, luật lao động và thoả thuận giữa người lao
động và người sử dụng lao động. Giá cả sức lao động sẽ biến đổi theo
cung cầu về lao động.Giá cả sức lao động có thể tăng giảm phụ thuộc vào

- Trả lương ngang nhau cho lao động nhu nhau , không phân biệt giới
tính, tuổi tác, dân tộc…khi quy định các chế độ tiền lương.
- Phải đảm bảo tăng năng suất lao động nhanh hơn chế độ tăng tiềng
lương bình quân. Đây là nguyên tắc quan trọng tạo cơ sở cho việc giảm
giá thành, hạ giá bán và tăng tích luỹ.
- Bắt nguồn từ bản chất của tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị
sức lao động nên tiền lương không những phải đảm bảo tái sản xuất sức
lao động của người lao động đã hao phí mà còn phải đảm bảo nuôi sống
gia đình họ.
- Tiền lương phải dựa trên sự thoả thuận giữa người có sức lao động
và người sử dụng lao động, song mức lương phải lớn hơn hoặc bằng mức
lương tối thiểu nhà nước quy định.
- Tiền lương trả cho người lao động phải phụ thuộc vào hiệu quả làm
việc của họ và hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
1.1.1.2. Các hình thức trả lương:
Việc tính và trả lương có thể thực hiện theo nhiều hình thức khác nhau
tuỳ theo hoạt động sản xuất kinh doanh, tính chất công việc và trình độ
quản lý. Nếu ta áp dụng một cách linh hoạt các hình thức trả lương sẽ biến
khả năng kích thích sản xuất trở thành hiện thực . Trên thực tế thường áp
dụng hai hình thức trả lương:
Hình thức trả lương theo sản phẩm và hình thức trả lương theo thời
gian
Trong đó hình thức đầu có ưu điểm hơn hình thức sau vì:
- Quán triệt đầy đủ hơn đầy đủ nguyên tắc phân phối theo số lượng và
chất lượng lao động. Nó gắn thu nhập , tiền công với kết quả sản xuất của
mỗi người , kích thích nâng cao năng suất lao động.
- Khuyến khích người lao động ra sức học tập văn hoá, kỹ thuật
nghiệp vụ , để nâng cao trình độ tay nghế. Ra sức phát huy sáng kiến, cải
tiến kỹ thuật, và sủ dụng tốt máy móc thiết bị nâng cao năng suất lao động.
- Góp phần thúc đẩy công tác quản lý doanh nghiệp nhất là quản lý lao

Số giờ làm việc thực tế theo chế độ (không quá 8 giờ)
• Chế độ trả lương theo thời gian có thưởng:
Lương theo thời gian và tiền thưởng khi đạt được những chỉ tiêu về số
lượng và chất lượng đã quy định .
Mức lương = Lương theo thời gian đơn giản + Tiền thưởng
Chế độ được áp dụng với công nhân phục vụ ,công nhân chính làm ở
khâu có tính chất cơ khí hoá tự động hoá cao hoặc những công việc tuyệt
đối đảm bảo chất lượng .
Chế độ trả lương này khắc phục được nhược điểm của chế độ trả
lương theo thời gian đơn giản, để thực hiện nó cần phải quy định rõ chỉ
tiêu chất lượng ,số lượng là kỹ thuật lao động.
- Ưu điểm :
Không những phản ánh trình độ thành thạo và khả năng làm việc thực
tế mà còn gắn chặt thành tích công tác của từng người thông qua chỉ tiêu
xét thưởng đã đạt được vì vậy nó khuyến khích người lao động quan tâm
đến trách nhiệm đến kết quả công tác.
- Nhược điểm:
Chưa đảm bảo được phân phối theo lao động tuy vậy cùng với ảnh
hưởng của tiến bộ kỹ thuật, chế độ trả lương này ngày càng mở rộng.
b) Hình thức trả lương theo sản phẩm: Cần 4 điều kiện sau
Để thực hiện hình thức trả lương theo sản phẩm cần có 4 điều kiện
sau:
- Phải xây dựng được các định mức lao động có căn cứ khoa học , điều
này tạo điều kiện cho việc tính toán đơn giá tiền lương chính xác.
- Phải tổ chức tốt nơi làm việc, cung cấp đầy đủ và kịp thời vật tư, tăng
lương ,loại trừ tối đa các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến lao động.
- Phải tổ chức tốt công tác thống kê, kiểm tra và nghiệm thu sản phẩm.
- Phải làm tốt công tác giáo dục để người lao động đảm bảo chất lượng
sản phẩm do mình làm ra.
Hình thức này gồm các chế độ sau:

- Nếu tổ hoàn thành một sản phẩm trong kỳ
ĐG = Lcbcv x T
Trong đó:
ĐG là đơn giá tiền lương sản phẩm trả cho tổ
Lcbcv là tiền lương cấp bậc công việc của tổ
Q là mức sản lượng của cả tổ
T là thời gian của tổ
Tính tiền lương thực tế :
L1 = ĐG x Q1
Trong đó:
L1 là tiền lương thực tế tổ nhận được
Q1 là sản lượng thực tế tổ đã hoàn thành
Việc tính lương cho từng công nhân trong tổ : Khi tham gia vào công
việc thì các công nhân có thể có các bậc thợ khác nhau tham gia vào công
việc của mỗi người khác nhau do vậy khi tính toán tiền lương cho từng
người phải xem xét đến hai yếu tố này .Việc phân phối tiền lương có thể
áp dụng một trong hai phương pháp sau :
+ Phương pháp dùng hệ số điều chỉnh :
Xác định hệ số điều chỉnh (Hdc)
Hdc = L 1 .
Lo
Trong đó
Hdc : hệ số điều chỉnh
L1 là tiền lương thực tế của cả tổ nhận được
Lo là tiền lương cấp bậc của cả tổ
Tính tiền lương cho từng công nhân theo công thức
Li = Lcbi x Hdc
Trong đó:
Li là tiền lương thực tế công nhân i nhận được
Lcbi là tiền lương cấp bậc của công nhân i

ĐG = L
MQ
Trong đó:
ĐG là đơn giá tính theo sản phẩm gián tiếp
L là lương cấp bậc của công nhân phụ
Q là mức sản lượng của công nhân chính
M là số máy phục vụ cùng loại
Tiền lương của công nhân phụ :
Lp = ĐG x Qth
Lp là tiền lương của công nhân phụ
Qth là sản lượng thực hiện của công nhân chính
- Ưu điểm :
Khuyến khích công nhân phụ phục vụ tốt hơn cho công nhân chính,
tạo điều kiện nâng cao năng suất lao động của công nhân chính.
- Nhược điểm :
Vì phụ thuộc vào kết quả của công nhân chính cho nên việc trả lương
chưa chính xác, chưa đảm bảo đúng hao phí lao động mà công nhân phụ
bỏ ra.
• Chế độ trả lương khoán :
Chế độ này áp dụng cho những công việc phải giao toàn bộ cho công
nhân hoàn thành trong một thời gian nhất định. Chủ yếu áp dụng trong xây
dựng cơ bản ,có thể thực hiện khoán cho tập thể hoặc cá nhân .
Đơn giá khoán có thể theo đơn vị công việc như xây dựng một mét
vuông tường xây cả công trình. Tính đơn giá khoán thực hiện theo nguyên
tắc chia tổng tiền lương theo cấp bậc công việc, theo tổng mức sản lượng
của công việc.
Tiền công được trả theo số lượng mà công nhân đã hoàn thành ghi
trong phiếu giao khoán. Nếu đối tượng nhận khoán là tập thể thì tiền lương
nhận được sẽ phân phối cho công nhân trong tổ giống phương pháp phân
phối theo sản phẩm tập thể.

Trả lương theo sản phẩm luỹ tiến là hình thức trả lương có tính tới
những sản phẩm vượt mức kế hoạch và được tính theo đơn giá luỹ tiến
.Những sản phẩm nằm trong kế hoạch được tính theo đơn giá bình
thường.
Hình thức này được áp dụng đối với những công nhân trực tiếp sản
xuất ,sản xuất ở những khâu trọng yếu của dây truyền do yêu cầu sản
phẩm của nhiệm vụ sản xuất kinh doanh đòi hỏi tốc độ sản xuất nhằm
hoàn thiện kịp thời của doanh nghiệp trong thời gian tương lai . Điều kiện
áp dụng của chế độ này là mức tăng của đơn giá tiền lương trong giá
thành phải nhỏ hơn hoặc bằng mức tiết kiệm chi phí cố định.
- Ưu điểm:
Thúc đẩy sản xuất phát triển ở khâu trọng yếu ,tạo sự đồng bộ trong
sản xuất
- Nhược điểm:
Dễ gây ra tốc độ tăng tiền lương nhanh hơn năng suất lao động.
1.1.1.3. Quỹ tiền lương:
Quỹ tiền lương của doanh nghiệp bao gồm tiền lương tính cho công
nhân theo thời gian làm việc thực tế, nghỉ phép hoặc đi học, các loại ttiền
thưởng, các loại phụ cấp…cụ thể bao gồm:
- Tiền lương theo thời gian (tháng, ngày), trả theo sản phẩm và tiền
lương khoán.
- Tiền lương trả cho người làm ra sản phẩm hỏng, xấu, trong phạm vi
chế độ quy định.
- Tiền lương trả cho người lao động trong thời gian ngừng sản xuất do
nguyên nhân khách quan như trong thời gian hỏng máy.
- Tiền lương trả cho người lao động trong công tác làm nghĩa vụ theo
chế độ quy định ,thời gian nghỉ phép ,thời gian đi học nhưng vẫn thuộc
biên chế.
- Các loại phụ cấp theo lương nhu phụ cấp làm đêm, thêm giờ.
- Các loại tiền lương thường xuyên

,thai sản ,tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất sức lao động, tàn tật,
hưu trí.
Theo quy chế hiện hành quỹ BHXH được hình thành bằng cách tính
theo tỉ lệ 20% quỹ lương cấp bậc và các khoản phụ cấp thường xuyên của
người lao động thực tế theo kỳ hạch toán .Trong đó:
- Người sử dụng lao động (doanh nghiệp) phải nộp 15% trên tổng quỹ
lương tính vào chi phí sản xuất kinh doanh .
- Người lao động trực tiếp đóng góp 5% trên tổng quỹ lương (trừ vào
thu nhập của người lao động).
Những khoản trợ cấp thực tế cho người lao động tại doanh nghiệp
trong những trường hợp bị ốm đau, tai nạn lao động, nữ công nhan nghỉ
trong thời gian thai sản được tính trên cơ sở lương ngày và thời gian nghỉ
(có giấy tờ hợp lệ) và tỷ lệ trợ cấp BHXH.
1.1.2.3 Quỹ bảo hiểm y tế
Quỹ bảo hiểm y tế là quỹ được sủ dụng để đài thọ người lao động có
tham gia đóng góp quỹ trong các trường hợp khám chữa bệnh, trả viện phí
thuốc thang …
Theo quy định hiện hành thì quỹ BHYT được hình thành bằng cách
trích 3% trên số thu nhập tạm tính của người thu nhập.
Trong đó :
- Người sử dụng lao động phải chịu 2% tính vào chi phí sản xuất kinh
doanh.
- Người lao động trực tiếp nộp 1% (trừ vào thu nhập).
Quỹ BHYT do cơ quan BHYT thống nhất quản lý và trợ cấp người lao
động theo mạng lưới y tế.
1.1.2.3 Kinh phí công đoàn
Kinh phí công đoàn là quỹ tài trợ cho hoạt động công đoàn ở các cấp.
Theo chế độ hiện hành KPCĐ được tính theo tỷ lệ 2% tổng quỹ lương trả
cho người lao động và người lao động phải chịu (tính vào chi phí sản xuất
kinh doanh).

để tổng hợp rồi mới vào sổ kế toán.
1.2.2.2. Tài khoản sử dụng:
Để hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương kế toán sử
dụng các tài khoản sau:
a) Tài khoản 334: “ phải trả công nhân viên “:
- Tài khoản này được dùng để phản ánh tình hình thanh toán với công
nhân viên của doanh nghiệp về tiền lương, phụ cấp BHXH, tiền thưởng và
các khoản khác thuộc về thu nhập của họ .
- Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 334:
Bên nợ:
+ Các khoản khấu trừ vào tiền lương, tiền công của công nhân viên
+ Tiền lương, tiền công, các khoản đã trả cho công nhân viên
+ Kết chuyển tiền lương công nhân viên chưa lĩnh
Bên có:
+ Tiền lương ,tiền công ,các khoản phải trả cho công nhân viên
Dư có:
+ Tiền lương, tiền công, các khoản phải trả cho công nhân viên
Dư nợ (nếu có):
+ Trường hợp đặc biệt khi có số trả thừa cho công nhân viên. TK334
có thể có số dư bên nợ trong trường hợp rất cá biệt, số dư nợ tài khoản
334 phản ánh số tiền đã trả quá số phải trả về tiền lương, tiền công, tiền
thưởng và các khoản khác cho công nhân viên.
b) Tài khoản 338 “ phải trả ,phải nộp khác “:
- Tài khoản này được dùng để phản ánh các khoản phải trả ,phải nộp
cho cấp trên, các tổ chức đoàn thể xã hội, BHXH, BHYT, KPCĐ và các
khoản khấu trừ vào lương theo quyết định của toà án, giá trị tài sản thừa
chờ xử lý, các khoản thu hộ , giữ hộ…
- Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 338:
Nội dung của các khoản phải trả, phải nộp khác rất phong phú như:
Khoản phải nộp cho các cơ quan pháp luật về lệ phí toà án , tiền nuôi

Kết cấu và nội dung phản ánh tài khoản 335:
Bên nợ:
+ Các chi phí thực tế phát sinh thuộc nội dung chi phí phải trả.
+ Chi phí phải trả lớn hơn số chi phí thực tế được hạch toán giảm chi
phí kinh doanh.
Bên có:
+ Chi phí phải trả thực tế đã ghi nhận và hạch toán vào chi phí hoạt
động sản xuất kinh doanh.
Dư có:
+ Chi phí phải trả đã tính vào chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh
nhưng thực tế chưa phát sinh
Ngoài các tài khoản 334,335,338 kế toán tiền lương và các khoản trích
theo lương còn liên quan đến các tài khoản khác như TK 622: “ chi phí
nhân công trực tiếp “, TK 627: “ chi phí sản xuất chung “, TK 642: “ chi phí
quản lý doanh nghiệp “, TK 641: “ chi phí bán hàng “, các tài khoản tiền
111,112,138…
1.2.2.3. Phương pháp hạch toán:
- Hàng tháng tính ra tổng tiền lương và các khoản phụ cấp mang tính
chất tiền lương phải trả cho công nhân viên ( bao gồm tiền lương, tiền
công, phụ cấp, tiền ăn giữa ca, thưởng trong sản xuất…) và phân bổ cho
các đối tượng sử dụng ,kế toán ghi:
Nợ TK241: Xây dựng cơ bản dở dang (tiền lương công
nhân xây dựng cơ bản và sửa chữa TSCĐ)
Nợ TK622 (chi tiết các đối tượng):Phải trả công nhân trực tiếp sản
xuất
Nợ TK627(627.1): Phải trả nhân viên xưởng
Nợ TK641(641.1): Phải trả nhân viên bán hàng tiêu thụ sản
phẩm
Nợ TK642(642.1): Phải trả nhân viên quản lý doanh nghiệp
Có TK334: Phải trả công nhân viên

đã ghi sổ:
Nợ TK622: Phải trả cho cônh nhân trực tiếp sản xuất
Có TK335: Chi phí phải trả
- Các khoản phải thu đối với công nhân viên như tiền bắt bồi thường
vật chất, tiền BHYT (phần người lao động phải chịu)…kế toán ghi:
Nợ TK138.8: Phải thu khác
Có TK338: Phải trả ,phải nộp khác
Có TK138.1: Phải thu khác
- Kết chuyển các khoản phải thu và tiền tạm ứng chi không hết trừ vào
thu nhập của nhân viên.
Nợ TK334: Phải trả công nhân viên
Có TK141: Số tạm ứng trừ vào lương
Có TK138: Các khoản bồi thường vật chất thiệt hại
- Tính thuế thu nhập mà công nhân viên phải nộp nhà nước
Nợ TK 334: Phải trả công nhân viên, các khoản đã thanh
toán
Có TK333.8: Thuế và các khoản phải nộp nhà nước
- Khi thanh toán (chi trả) tiền lương và các khoản thu nhập khác cho
công nhân viên, kế toán ghi theo định khoản:
+ Nếu thanh toán bằng tiền
Nợ TK334: Các khoản đã thanh toán
Có TK111: Thanh toán bằng tiền mặt
Có TK112: Thanh toán bằng tiền gửi ngân hàng
+ Nếu thanh toán bằng vật tư hàng hoá
Ghi nhận giá vốn của vật tư hàng hoá
Nợ TK632
Có TK152,153,154,155
Ghi nhận giá thanh toán
Nợ TK334: Tổng giá thanh toán (cả thuế GTGT)
Có TK152: Giá không có thuế GTGT