08/12/2013
1
PE
TỔNG QUAN VỀ
KHU VỰC CÔNG
Chương 1
PE
KINH TẾ CÔNG
1. Chính phủ và khu vực
công
Ví dụ:
 Khám và chữa bệnh trong các bệnh viện, học trong các trường
công, sống trong những ngôi nhà do chính phủ trợ cấp
 Nhận trợ cấp lương thực thực phẩm, được hỗ trợ một phần chí
phí y tế, chí phí học tập, vay vốn ưu đãi, trợ cấp thất nghiệp từ
chính phủ
 Trả tiền cho chính phủ dưới dạng thuế
 Một số hàng hóa thiết yếu cho cuộc sống chịu sự kiểm soát và
chi phối mạnh mẽ của chính phủ
 Được sử dụng những con đường, các phương tiện công cộng,
dịch vụ thu gom rác thải, dịch vụ nước sạch từ chính phủ
 Được đảm bảo lợi ích bằng khuôn khổ pháp luật do chính phủ
qui
định
08/12/2013 2
08/12/2013
2
PE
KINH TẾ CÔNG
1. Chính phủ và khu vực
công

công
Khác biệt giữa khu vực công – khu vực tư
 Khu vực công: chính phủ là người chịu trách nhiệm
lãnh đạo cơ quan công lập, được chỉ định hoặc được
bầu ra thông qua bầu cử, được giao một quyền hạn
nhất định có tính chất bắt buộc
 Khu vực tư: những người quản lý được các cổ đông
bầu ra hoặc hội đồng quản trị bầu ra
08/12/2013 5
PE
KINH TẾ CÔNG
1. Chính phủ và khu vực
công
Khác biệt giữa khu vực công – khu vực tư
 Khu vực công:
• Tối đa hóa lợi ích xã hội; công bằng xã hội; ổn định kinh tế vĩ mô
• Cơ chế phi thị trường (công cụ: thuế, trợ cấp, mệnh lệnh, hành
chính, DNNN,…)
 Khu vực tư:
• Tối đa hóa lợi ích cá nhân
• Cơ chế thị trường (công cụ: giá cả, cung – cầu,…)
08/12/2013 6
08/12/2013
4
PE
KINH TẾ CÔNG
1. Chính phủ và khu vực
công
Khác biệt giữa khu vực công – khu vực tư
 Khu vực công:

• Sản xuất cho ai?:
– Những người nào được lợi từ mỗi loại hàng hóa
– Đánh thuế hay chương trình phúc lợi: ai được lợi – ai bị thiệt
 Khu vực tư:
• Sản xuất cho ai?: người tiêu dùng có khả năng thanh toán cao nhất
08/12/2013 9
PE
KINH TẾ CÔNG
1. Chính phủ và khu vực
công
Khác biệt giữa khu vực công – khu vực tư
 Khu vực công:
• Những lựa chọn tập thể được quyết định như thế nào?
– Quyết định của KVC là kết quả lựa chọn tập thể, người đại diện là nhà nước
– Lựa chọn tập thể là những lựa chọn mà xã hội cần phải cùng nhau ra quyết định
– Những quyết định này phải dựa trên nhữn quan điểm, lợi ích của các nhóm
người khác nhau
– Những chính sách khác nhau có thể mang lại lợi ích cho nhóm người này như lại
gây thiệt hại cho nhóm người khác  cần thận trọng khi xem xét ai là người
được lợi, ai là người bị thiệt trong mỗi quyết định chính sách
08/12/2013 10
08/12/2013
6
PE
KINH TẾ CÔNG
2. Cơ sở cho sự can thiệp
của chính phủ
Nhắc lại
 Hiệu quả tiêu dùng:
 Hiệu quả sản xuất (hiệu quả đầu vào):

1
A
$U
1
B
E
2
$U
2
B
$U
2
A
Chuyển từ E
1
qua E
2
: phúc lợi của
cá nhân B chỉ tăng lên bằng cách
giảm phúc lợi của cá nhân A
 E
1
: đạt tối ưu Pareto
PE
KINH TẾ CÔNG
2. Cơ sở cho sự can thiệp
của chính phủ
Định nghĩa hiệu quả
08/12/2013 14
$U

PE
KINH TẾ CÔNG
2. Cơ sở cho sự can thiệp
của chính phủ
Định lý cơ bản của Kinh tế học phúc lợi
 Trong TTCTHH, tất cả các bên tham gia sản xuất và
trao đổi sẽ khai thác mọi lợi ích chung do thương mại
đem lại. Kết quả là là sự phân bổ nguồn lực ở trạng thái
cân bằng sẽ đạt hiệu quả kinh tế
 Nghĩa là, khi người sản xuất và người tiêu dùng còn
chấp nhận giá, thì khi đó, nền kinh tế sẽ chuyển tới một
cách phân bổ nguồn lực đạt hiệu quả Pareto, tức là
phân bổ nguồn lực ở trạng thái cân bằng
08/12/2013 16
08/12/2013
9
PE
KINH TẾ CÔNG
2. Cơ sở cho sự can thiệp
của chính phủ
Định lý cơ bản của Kinh tế học phúc lợi
 Trong TTCTHH, tất cả các bên tham gia sản xuất và
trao đổi sẽ khai thác mọi lợi ích chung do thương mại
đem lại. Kết quả là là sự phân bổ nguồn lực ở trạng thái
cân bằng sẽ đạt hiệu quả kinh tế
 Nghĩa là, khi người sản xuất và người tiêu dùng còn
chấp nhận giá, thì khi đó, nền kinh tế sẽ chuyển tới một
cách phân bổ nguồn lực đạt hiệu quả Pareto, tức là
phân bổ nguồn lực ở trạng thái cân bằng
08/12/2013 17

3. Chức năng, nguyên tắc,
hạn chế của can thiệp nhà
nước
Chức năng của nhà nước
 Khắc phục thất bại thị trường nhằm nâng cao hiệu quả
phân bổ nguồn lực
 Phân phối lại thu nhập và nguồn lực nhằm đảm bảo
công bằng xã hội
 Ổn định kinh tế vĩ mô, tạo ra môi trường cạnh tranh
lành mạnh cho các chủ thể trong nền kinh tế quốc dân
 Đại diện cho quyền lợi quốc gia trên trường quốc tế
08/12/2013 20
08/12/2013
11
PE
KINH TẾ CÔNG
3. Chức năng, nguyên tắc,
hạn chế của can thiệp nhà
nước
Nguyên tắc can thiệp
 Nguyên tắc hỗ trợ: hỗ trợ, tạo điều kiện cho thị trường
hoạt động hiệu quả
 Nguyên tắc tương hợp: ưu tiên sử dụng những biện
pháp không làm méo mó thị trường
08/12/2013 21
PE
KINH TẾ CÔNG
3. Chức năng, nguyên tắc,
hạn chế của can thiệp nhà
nước

 Tác động tới hoạt động sản xuật kinh doanh của KVT
• Điều tiết
• Thuế, trợ cấp
• Tín dụng của chính phủ
 Mua hàng hóa và dịch vụ

Phân phối và tái phân phối
08/12/2013 24
08/12/2013
13
PE
KINH TẾ CÔNG
4. Qui mô của khu vực công
Đo lường qui mô KVC
 Chi tiêu của chính phủ / GDP:
• Chi thường xuyên
• Chi đầu tư phát triển
• Chi chuyển giao
 Chi tiêu trong ngân sách – ngoài ngân sách:
• DNNN
• Hoạt động tựa ngân sách của NHTW
• Các quỹ đặc biệt
• Trách nhiệm phát sinh trong tương lai
08/12/2013 25
PE
KINH TẾ CÔNG
4. Qui mô của khu vực công
Đo lường qui mô KVC
 Chi tiêu của chính quyền trung ương – chính quyền địa
phương

• Phương pháp can thiệp thiên về gián tiếp
• Vai trò của khu vực kinh tế nhà nước đã thay đổi một cách cơ bản
 Thách thức mới
• Làm thế nào để nhà nước hoạt động hiệu quả hơn với nguồn lực ít
hơn
08/12/2013 29
PE
KINH TẾ CÔNG
4. Qui mô của khu vực công
Khu vực công trong nền kinh tế chuyển đổi
 Định hướng lại nhiệm vụ chính trị của nhà nước
• Bình ổn kinh tế vĩ mô, hạn chế can thiệp vi mô
• Nâng cao hiệu quả kinh tế
• Cải thiện công bằng kinh tế và an sinh xã hội
• Những nhiệm vụ truyền an ninh quốc phòng, đối ngoại
08/12/2013 30
08/12/2013
16
PE
KINH TẾ CÔNG
4. Qui mô của khu vực công
Khu vực công trong nền kinh tế chuyển đổi
08/12/2013 31