ĐÁNH GIÁ SỰ Ô NHIỄM CÁC HỢP CHẤT CỦA NITƠ
TRONG NƯỚC GIẾNG KHOAN

TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Nitơ là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu cho tất cả động thực vật,
tồn tại trong môi trường với nhiều dạng khác nhau và tùy thuộc chu trình biến đổi của
nó. Tuy nhiên, khi nồng độ nitrat hay nitrit vượt quá mức trong nước uống có thể gây
nguy hại đến sức khỏe, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai (2).
Mục tiêu nghiên cứu: Xác định mức độ ô nhiễm các hợp chất của nitơ trong
nước giếng khoan: NH
4
+;
NO
3
-
; NO
2
-
; pH và xác định các yếu tố liên quan đến sự ô
nhiễm này.
Phương pháp nghiên cứu: 214 mẫu với phương pháp điều tra cắt ngang.
Điều tra thu thập thông tin về các yếu tố gây ô nhiễm.
Kết quả nghiên cứu: Tổng số phiếu điều tra là 214 và tổng số mẫu nước khảo
sát là 214: Khu vực bãi rác Gò Cát lấy 50 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn 1329 của Bộ
Y tế là 96%. Khu vực bãi rác xã Đông Thạnh lấy 60 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn
1329 của Bộ Y tế là 63,3%. Khu vực nghĩa trang Bình Hưng Hòa lấy 42 mẫu, tỷ lệ
mẫu đạt tiêu chuẩn 1329 của Bộ Y tế là 0% (đối với chỉ tiêu pH). Khu vực nghĩa
trang phường 16 Quận Gò vấp lấy 62 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn 1329 của Bộ Y tế
là 6,45%. Các mẫu không đạt chủ yếu là do NH
4
+

Method and materials: 214 samples have been taken by a cross-sectional
study and collected data on contaminated factors.
* Viện Vệ sinh-Y tế công cộng thành phố Hồ Chí Minh

Results: A total of household questionnaires was 214 and 214 water samples
for test. 50 samples in Go Cat dump area were collected, the rate of samples reached
the Standard 1329 of Ministry of Health was 96%. 60 samples in Dong Thanh dump,
the rate of samples reached the Standard was 63.33%. 42 samples in Binh Hung Hoa
cemetery area, the rate of samples reached the Standard was 0 % (for pH parameter).
62 samples in cemetery area of ward 16, Go Vap district, the rate of samples reached
the Standard was 6.45%. The parameters did not reach the Standard 1329 of Ministry
of Health mainly pH and NH
4
+
.
Conclusion: The drilling wells water of Go Cat and Dong Thanh dump and
Binh Hung Hoa cemetery had low contamination with nitrogenous compound. The
author has not seen any affects from outside factors to quality of the drilling wells
water. In Go Vap district, where the drilling wells water has been seriously
contaminated of nitrogenous compound; the reason for the contamination was
probably caused by building of new human settlements.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nitơ là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu cho tất cả động thực vật, tồn tại
trong môi trường với nhiều dạng khác nhau và tùy thuộc chu trình biến đổi của nó.
Trên thế giới đã có những nghiên cứu về sự ảnh hưởng đến sức khỏe do sự hiện
diện của nitrat trong nước khi nitrat chuyển hóa thành nitrit. Nitrit có thể ôxy hoá
Hemoglobin thành methemoglobin, là loại huyết sắc tố không có khả năng vận
chuyển ôxy dẫn đến thiếu ôxy trong máu và có khả năng gây tử vong ở trẻ em
(3)
.

và xác định các yếu tố liên quan đến sự ô nhiễm các hợp
chất của nitơ trong nước giếng khoan.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Điều tra cắt ngang. Lấy mẫu mang tính chất đại diện cho cả khu vực nghiên
cứu đảm bảo các tiêu chí sau: Tổng số mẫu của đề tài là 214 mẫu. Kỹ thuật sử dụng
cho việc lấy mẫu dựa theo tiêu chuẩn TCVN 6000 – 1995 (5) Mẫu được bảo quản
theo đúng tiêu chuẩn Việt Nam, tiêu chuẩn TCVN 5993 – 1995 (4). Các chỉ tiêu và
phương pháp được phân tích: Chỉ tiêu NH
4
+
- phương pháp APHA 4500-NH
3
D, Chỉ
tiêu NO
3
-
- phương pháp TCVN 4562: 1988, Chỉ tiêu NO
2
-
- phương pháp APHA
4500-NO
2
B và Chỉ tiêu pH- phương pháp TCVN 6492:1999.
Địa bàn nghiên cứu: Bãi rác Gò Cát thuộc phường Bình Hưng Hòa A quận
Bình Tân, lấy 50 mẫu ở các tuyến đường số 9, đường số 10, đường số 11 thuộc khu
phố 4 và 9. Bãi rác Đông Thạnh thuộc xã Đông Thạnh, huyện Hốc môn, lấy 60 mẫu
trên địa bàn thuộc ấp 2, ấp 3, ấp 4 và ấp 7. Khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa, phường
Bình Hưng Hòa A quận Bình Tân, lấy 42 mẫu ở tuyến đường số 8 thuộc khu phố 7, 8.
Khu nghĩa trang phường 16 quận Gò vấp, lấy 62 mẫu trên tuyến đường Lê Đức Thọ
KẾT QUẢ


21,6
7%
58,3
3%
20%

0%
Gò
Cát
94%

26%

34%

32%

34%

0%
Ng
h
ĩa Trang
Bình
Hưng Hòa

100
%
20,9

khảo sát thì tỉ lệ hộ gia đình có sử dụng cột lọc chiếm khoảng ¼, tuy nhiên số hộ gia
đình mang nước đi kiểm định sau khi lọc là 0%. Mức độ tin cậy của người dân đối
với nước sau khi lọc gần như 100%.
Bảng 2: Khảo sát yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước giếng khoan ở khu
vực bãi rác Đông Thạnh và Gò Cát
Vị trí giếng so với bãi rác
V
ị trí giếng so
với nhà tiêu
Địa
điểm
<
100 m
100 -
500m
>
700m
<
2m
2 -
5m
Đông
Thạnh
0%

26,67%

73,33%

5%

Hưng Hòa
13,86
%
20,93
%
27,91
%
0%
39,52
%
Gò
Vấp
6,17%

9,53%

84,13
%
1,59
%
31,74
%
Theo TCXD 261:2001 quy định khoảng cách thích hợp khi thiết kế bãi chôn
lấp đối với cụm dân cư (từ 15 hộ trở lên) là 2.000m
(7)
. Tuy nhiên, kết qủa khảo sát cho
thấy số hộ gia đình sinh sống cách bãi rác dưới 500m tại bãi rác Đông Thạnh có đến
20,93% (13 hộ) và bãi rác Gò cát là 34% (17 hộ).
Trên thế giới người ta khuyến cáo vị trí giếng, con suối nơi làm nguồn nước
cấp cho cộng đồng phải cách xa nghĩa trang tối thiểu 50m

+
thì nước ở khu vực này có đến 36,67
% mẫu không đạt là do pH không đạt.

Hình 1: Biểu đồ minh họa các thông số được phân tích đạt so với tiêu chuẩn
1329/2002/BYT/QĐ, mẫu nước khu vực bãi rác Đông Thạnh
Kết quả khảo sát chất lượng nước khu vực bãi rác Gò cát phường Bình
Hưng Hòa A quận Bình Tân
Kết quả khảo chất lượng nước giếng khoan cùng tại khu vực bãi rác Gò Cát,
tác giả chưa tìm thấy được sự ảnh hưởng của bãi rác đến chất lượng nước giếng
khoan trên địa bàn. Có 8% tương đương với 4 hộ gia đình được điều tra khảo sát lấy
mẫu sống cặp bờ rào bao xung quanh bãi rác nhưng chất lượng nước giếng vẫn không
thấy có dấu hiệu của nhiễm hợp chất hữu cơ. Với 8% số hộ gia đình có giếng cách
nhà tiêu dưới 2m, tuy nhiên chỉ có 4/50 mẫu không đạt là do pH, 100% số mẫu được
phân tích không phát hiện nhiễm hữu cơ

Hình 2: Biểu đồ minh họa % các chỉ tiêu được phân tích đạt so với tiêu chuẩn
1329/2002/BYT/QĐ, khu vực Bãi rác Gò cát.
Kết quả khảo sát chất lượng nước khu vực dân cư phường 16 quận Gò
vấp
Theo báo cáo của Trưởng trạm y tế Phường 16 Quận Gò vấp (Chị Phướng),
100% hộ gia đình được lấy mẫu khảo sát là sống ngay trên nền nghĩa trang đã giải
tỏa. Kết quả nghiên cứu cho thấy 85,48% số mẫu nước có thông số NH
4
+
và 83,87 %
thông số pH vượt tiêu chuẩn vệ sinh nước ăn uống 1329/2002/BYT. Tỷ lệ mẫu đạt so
với tiêu chuẩn này khá thấp, chiếm tỷ lệ 6,45%. Theo kết quả nghiên cứu của cơ quan
môi trường Anh quốc, 50% chất ô nhiễm của một thi hài diễn ra trong năm đầu sau
khi chôn và sự phóng thích chất ô nhiễm chỉ diễn ra trong khoảng thời gian từ 10 đến

mình đang sử dụng.
Sở Y tế thành phố hướng dẫn các Trung tâm Y tế dự phòng ở các quận huyện
chưa được cấp nước sạch phải nhanh chóng triên khai thực hiện thông tư 15 về việc
kiểm tra nước sinh hoạt hộ gia đình.
Qua kết quả khảo sát tác giả kiến nghị các cấp có thẩm quyền nên nhanh
chóng triển khai mở rộng hệ thống cung cấp nước sạch trên địa bàn. Những khu vực,
địa bàn dân cư chưa có điều kiện dẫn nước sạch thì nên khuyến khích địa phương
triển đóng góp khoan giếng theo từng cụm dân cư, khuyến cáo và nghiêm cấm người
dân khoan giếng riêng lẻ vừa không đảm bảo mức độ an toàn mà còn gây thất thoát
và làm ô nhiễm nguồn nước ngầm.
Riêng các cấp có thẩm quyền cần nhanh chóng lắp đặt hệ thống nước máy đến
cho các hộ gia đình sống trên khu vực dân cư trên địa bàn phường 16 quận Gò Vấp