CHƯƠNG VIII. ĐIỀU TRA CHỌN MẪU
VIII.1. Khái niệm, ý nghĩa của ĐTCM
VIII.1.1. Khái niệm chung

Một loại điều tra không toàn bộ

Chọn ra một số đơn vị trong toàn bộ các đơn vị để điều tra thực tế.

Các đơn vị được chọn theo những quy tắc nhất định để đảm bảo tính chất
đại biểu

Dùng kết quả thu thập để tính toán và suy rộng ra toàn bộ tổng thể

Do cách chọn khách quan hay không khách quan, phân biệt

ĐTCM ngẫu nhiên

ĐTCM phi ngẫu nhiên

VIII.1. Khái niệm, ý nghĩa của ĐTCM…
VIII.1.2. Ý nghĩa của ĐTCM

Ưu điểm

Nhanh, kịp thời, tiết kiệm công sức, vật chất và tiền của

Mở rộng nội dung và đi sâu nghiên cứu nhiều khía cạnh

Có tính chính xác cao nếu được tổ chức một cách khoa học



Sau khi tiến hành điều tra số đơn vị của tổng thể mẫu, có thể
rút ra một trong hai loại chỉ tiêu tổng hợp sau

Số bình quân của tổng thể mẫu – từ đó suy rộng ra số bình quân
của tổng thể chung –

Từ tỷ lệ mẫu – w có thể suy rộng ra tỷ lệ cùng loại chiếm trong tổng
thể chung, gọi là tỷ lệ chung – P
b.Chọn một lần và chọn nhiều lần

Chọn một lần (Chọn không lặp)

Chọn nhiều lần (Chọn lặp lại)
x
X
( )
!!
!
nNn
N
CK
n
N
−
==
n
NK
=


∑
i
ii
N
NX
X
( ) ( ) ( )
109
2000
218000
2000
50.5780 470.5750320.5740
222
2
_
2
==
−++−+−
=






−
=
∑
∑
i

55 – 65 42 60
65 – 75 20 70
75 – 85 4 80
Cộng 100 -

c.Sai số chọn mẫu…
NSLĐ bình quân mẫu
Phương sai mẫu về NSLĐ
Tỷ lệ mẫu về CN đạt NSLĐ tiên tiến là
( ) ( ) ( )
tan58
100
5800
100
480 20501440
==
×++×+×
==
∑
∑
i
ii
n
nx
x
%2424,0
100
24
100
420

∑
i
ii
n
nxx
δ

c.Sai số chọn mẫu…
“là trị số chênh lệch giữa các chỉ tiêu tính được từ tổng thể mẫu với các
chỉ tiêu tương ứng của tổng thể chung, tức là trị số chênh lệch giữa các
số bình quân ( - ) và giữa các tỷ lệ (w - P) ”

Chẳng hạn ở ví dụ trên là:
(w – P) = 24% - 23% = 1%

Công thức tính sai số bình quân chọn mẫu
x
X
tan15758)(
=−=−
−−
Xx

c.Sai số chọn mẫu…
Nhiệm vụ suy rộng Chọn nhiều lần Chọn một lần
Số bình quân
Số tương đối
n
x
2





−=
N
n
n
pq
p
1
µ

c.Sai số chọn mẫu…

Trong thực tế thường không có tài liệu về phương sai chung,
nên phải thay thế bằng phương sai mẫu điều chỉnh

Công thức tính sai số chọn mẫu:
2
0
2
0
1
'
δδ
−
=
n
n



−
−
=
N
n
n
o
x
1
1
2
δ
µ
( )
1
1
−
−
=
n
ww
p
µ
( )





1100
108
1
2
=
−
=
−
=
n
o
x
δ
µ
tan018,1
2000
100
1
99
108
1
1
2
=







=
−
−
=
µ
( )
%19,4419,0
2000
100
1
99
76,024,0
1
1
hay
N
n
n
ww
p
=






−
×
=

“là phạm vi chênh lệch giữa các chỉ tiêu tính được từ tổng thể mẫu so
với các chỉ tiêu tương ứng của tổng thể chung với một trình độ tin
cậy”

Công thức tính
- Phạm vi sai số chọn mẫu
t - Hệ số tin cậy ứng với hàm tin cậy
µ
t
=∆
∆
( )
t
φ

e.Phạm vi sai số chọn mẫu…
Nhiệm vụ suy rộng Chọn nhiều lần Chọn một lần
Số bình quân
Số đơn vị mẫu (n)
n
t
x
2
δ
=∆






Nhiệm vụ suy rộng Chọn nhiều lần Chọn một lần
Số tương đối
Số đơn vị mẫu (n)
n
pq
t
p
=∆






−=∆
N
n
n
pq
t
p
1
p
pqt
n
2
2
∆
=
pqtN

−
=
δ

e.Phạm vi sai số chọn mẫu…

VD
Giả thiết: N= 4000 CN, = 0,997, Xmin= 60m, Xmax= 90m, = 2m
Hỏi: n=?
Giải: Ước lượng độ lệch chuẩn:
= 0,997 => t = 3
Nếu theo cách chọn nhiều lần:
Nếu theo cách chọn một lần:

( )
t
φ
m
XX
5
6
6090
6
minmax
=
−
=
−
=
δ

=
+
=
+∆
=
δ
δ
x
∆

g. Suy rộng kết quả ĐTCM

Phương pháp tính đổi trực tiếp

Áp dụng khi dùng số bình quân, số tương đối của tổng thể mẫu để
tính các tham số tương ứng của tổng thể chung

Công thức tính

VD: n=119, w=10%, = 0,02. Hỏi: P=?
xxx
xXxxX
∆+≤≤∆−⇔∆±=
−−−−−
ppp
wPwwP
∆+≤≤∆−⇔∆±=
p
∆
p

10.000 + 10.000 . 0,5% = 10.050 con
%5,0
1000
10001050
=
−

Ba bài toán cơ bản về ĐTCM

Bài toán 1. Suy rộng tài liệu ĐTCM

Để giải bài toán này trước hết phải cho xác suất (độ tin cậy) suy
rộng tài liệu

Suy rộng bình quân:


Suy rộng tỷ lệ:
xx
xXx
∆+≤≤∆−
−−−
pp
wPw
∆+≤≤∆−

Ba bài toán cơ bản về ĐTCM…

Bài toán 2. Tính xác suất (độ tin cậy) khi suy rộng tài liệu



Chọn 1 lần:
x
t
n
2
22
∆
=
δ
222
22
δ
δ
tN
Nt
n
x
+∆
=

Bài toán 3. Tính số lượng đơn vị tổng thể mẫu (n)…

Số lượng đơn vị tổng thể mẫu khi suy rộng tỷ lệ

Chọn nhiều lần:


Chọn 1 lần:
p