LOGO
Chương 5
Điều tra chọn mẫu
Nội dung chương
I
I
Khái niệm, ý nghĩa,
trường hợp áp dụng ĐTCM
II
II
Điều tra chọn mẫu
ngẫu nhiên
III
III
Điều tra chọn mẫu phi
ngẫu nhiên
2
5.1. Khái niệm, ý nghĩa của điều
tra chọn mẫu
5.1.1 Khái niệm
Điều tra chọn mẫu là một loại điều tra
không toàn bộ, trong đó ng!ời ta chỉ
chọn ra một số đơn vị nhất định thuộc
tổng thể hiện t!ợng nghiên cứu để tiến
hành điều tra thực tế. Sau đó dùng kết
quả thu thập đ!ợc để tính toán v suy
rộng thành các đặc điểm chung của
tổng thể.
3

Ví dụ 1: Để nghiên cứu chất l!ợng bóng điện

5.1.3 Trường hợp sử dụng

Khi đối tượng nghiên cứu vừa cho phép
điều tra toàn bộ, vừa cho phép điều tra
chọn mẫu, người ta thường sử dụng điều
tra chọn mẫu để có kết quả nhanh và
tiết kiệm hơn.
Ví dụ: điều tra đời sống dân cư ở một
địa phương, điều tra năng suất lao động
của một doanh nghiệp …
6

Khi đối tượng nghiên cứu không cho
phép điều tra toàn bộ vì:

Trường hợp tổng thể nghiên cứu quá lớn
và khó xác định. Ví dụ: điều tra ý kiến
khách hàng, điều tra năng suất sản lượng
cá, điều tra ô nhiễm môi trường …

Trường hợp kiểm tra chất lượng sản
phẩm: đặc biệt là trường hợp kiểm tra
liên quan đến việc phá hủy sản phẩm đã
sản xuất, như: thử độ bền bóng đèn, kiểm
tra chất lượng đồ hộp…
7
5.1.3 Trường hợp sử dụng

Trong một số cuộc điều tra toàn bộ
(tổng điều tra dân số, tổng điều tra

Số bình quân chung: là số bình quân cộng của
các giá trị đợc tính ra từ các đơn vị của tổng
thể chung.
Ký hiệu:

Số bình quân mẫu: là số bình quân cộng của
các giá trị đợc tính ra từ các đơn vị của tổng
thể mẫu.
Ký hiệu:
x
x
~
10

VÝ dô: trong tæng sè 500 SV cã 100 SV ®¹t SV
tiªn tiÕn. Khi ®iÒu tra 50 SV cã 9 SV tiªn tiÕn.

Ta cã f = (9/50)100 = 18%.

P = (1000/5000)100 =20%
3. Ph¬ng sai mÉu vµ ph¬ng sai chung

Ph¬ng sai tÝnh cho tæng thÓ mÉu gäi lµ ph
¬ng sai mÉu. Ký hiÖu:
2
0
δ
( )
;
~

2
δ
( )
N
xx
i
∑
−
=
2
2
δ
( )
∑
∑
−
=
i
ii
N
Nxx .
2
2
δ
12
5.2 iu tra chn mu ngu nhiờn
Có 2 cách chọn mẫu ngẫu nhiên số l!ợng đơn
vị tổng thể mẫu (n):

Chọn hoàn lại (chọn nhiều lần, chọn lặp): từ

càng lớn, sai số càng nhỏ.

Sai số chọn mẫu phụ thuộc vào độ đồng đều
của tổng thể, tức là phụ thuộc vào ph!ơng
sai. Nếu ph!ơng sai càng lớn, độ phân tán
của tiêu thức càng lớn, sai số càng lớn.

Nó phụ thuộc vào ph!ơng phỏp tổ chức chọn
mẫu.
15
5.2.2 Sai số bình quân chọn mẫu và phạm vi
sai số chọn mẫu
a.Sai số bình quân chọn mẫu (à)
Với điều kiện số l!ợng đơn vị tổng thể mẫu cố
định, trên mỗi mẫu sẽ có 1 sai số chọn mẫu.
Nh! vậy sẽ có Q giá trị sai số chọn mẫu. Từ đó,
cần phải xác định 1 trị số sai số chọn mẫu làm
đại diện cho Q giá trị sai số chọn mẫu, đó
chính là sai số bình quân chọn mẫu.
16
Ta có các công thức tính nh! sau:

Tr!ờng hợp chọn mẫu ngẫu nhiên nhiều lần
(chọn lặp):
- Nếu suy rộng chỉ tiêu bình quân:
n
x
2

à









=
N
n
n
ff
f
1
)1(
à
18
Vớ d 5.1

Nếu số đơn vị tổng thể mẫu chiếm tỷ lệ
không đáng kể so với tổng thể chung thì 1- n/N
1 và sai số bình quân trong hai cách chọn
một lần và nhiều lần không chênh lệch nhau
nhiều. Vì vậy, nếu hiện t!ợng nghiên cứu có
nhiều đơn vị tổng thể, cho dù chọn mẫu theo
ph!ơng pháp nào ng!ời ta vẫn tính sai số bình
quân chọn mẫu theo công thức chọn nhiều lần.
19
- Tr!ờng hợp chọn mẫu ngẫu nhiên nhiều lần:

à
ì=
t
Trong đó: : Phạm vi sai số chọn mẫu
: Sai số chọn mẫu
t : Hệ số tin cậy với hàm xác suất
à

t

Từ đó công thức tính phạm vi sai số chọn mẫu
đ!ợc dùng làm cơ sở cho việc !ớc l!ợng các
tham số của tổng thể mẫu và tổng thể chung.
21
b. Phạm vi sai số chọn mẫu ()
P.P chọn
P.P !ớc l!ợng
Chọn mẫu ngẫu
nhiên
nhiều lần
Chọn mẫu ngẫu nhiên
một lần
Chỉ tiêu bỡnh quân
Chỉ tiêu tơng đối
n
t
2

=


n
n
ff
t 1
1
22
Với mỗi ph!ơng pháp !ớc l!ợng và ph!ơng
pháp chọn sẽ cho ta các công thức sau:
5.2.3. Xác định số đơn vị mẫu điều tra
P.P chọn
P.P tính
Chọn mẫu ngẫu
nhiên
nhiều lần
Chọn mẫu ngẫu
nhiên một lần
Chỉ tiêu bỡnh quân
Chỉ tiêu tơng đối
2
22

=

t
n
222
22


tN

điều tra th!ờng gặp khó khăn vì không có
ph!ơng sai chung. Và khi đó ta có thể giải
quyết theo các h!ớng sau:
- Tính ra ph!ơng sai dùng cho lần điều tra
này căn cứ vào tài liệu điều tra của nhiều
cuộc điều tra chọn mẫu t!ơng tự tr!ớc đây
đối với hiện t!ợng nghiên cứu.
24
- Chọn ph!ơng sai nào lớn nhất cho
điều tra lần này căn cứ vào tài liệu điều tra
của nhiều cuộc điều tra chọn mẫu t!ơng tự
tr!ớc đây đối với hiện t!ợng nghiên cứu.
- Chọn ph!ơng sai của các cuộc điều tra
chọn mẫu ở nơi khác, nếu hiện t!ợng nghiên
cứu nơi khác có những đặc điểm và điều
kiện t!ơng tự.
- Điều tra chọn mẫu thí điểm trong
phạm vi nhỏ để tính tính toán gần đúng chỉ
tiêu cần thiết.
25