Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đại học quốc gia Hà Nội
Trờng Đại học khoa học x hội và nhân vănã
Khoa báo chí
---------------
Tiểu luận
Đề tài: NghiÊn cứu về tiểu phẩm báo chí
Giảng viên :
Học viên :
Lớp :

Hà Nội,
1. Vài nét về tiểu phẩm báo chí
Tiểu phẩm theo tiếng Latinh là “Satira”, có nghĩa là trào phúng,
châm biếm, đả kích. Theo Từ điển Tiếng Việt, tiểu phẩm có nghĩa là:
- Bài báo ngắn về vấn đề thời sự có tính chất châm biếm.
- Màn kịch ngắn mang tính chất hài hước, châm biếm hoặc đả
kích.
Theo quan niệm của Bùi Đình Khôi: “Tiểu phẩm là một thể loại
tác phẩm báo chí ngắn gọn, mang tính văn học, được diễn đạt bằng
một ngôn ngữ châm biếm hoặc hài hước về một sự việc có thực, cụ
thể, hoặc khái quát mà thông qua đó tác giả biểu hiện quan điểm của
mình trước những sự việc hoặc hiện tượng đó”.
Từ đó có thể đưa ra khái niệm về tiểu phẩm như sau: Tiểu
phẩm là một thể loại báo chí ở nhóm chính luận - nghệ thuật, mang
tính văn học, được diễn đạt bằng ngôn ngữ châm biếm, đả kích hoặc
hài hước về một sự kiện, sự việc, hiện tượng có thực, cụ thể hoặc
khái quát, qua đó tác giả thể hiện quan điểm của mình về sự kiện,
hiện tượng đó.
Trên thế giới, tiểu phẩm ra đời vào những năm 60 – 70 thế kỉ 18
với sự xuất hiện các bài viết của Nôvicốp và Giecxen trên báo chí

mai kẻ khác. Trong tiểu phẩm báo chí, trào phúng gắn liền với phạm
trù mỹ học. Văn trào phúng bao gồm một lĩnh vực rộng lớn với những
âm hưởng và cung bậc khác nhau, từ những mẩu chuyện tiếu lâm, các
vở hài kịch đến những thơ trào phúng, thậm chí cả tiểu thuyết. Đó là
sự bao trùm của tiếng cười trong lĩnh vực văn học và báo chí. Từ lâu,
người ta cũng đã quan tâm đến việc sắp xếp vị trí của trào phúng như
một dạng của tính trữ tình ở khía cạnh bộc lộ quan niệm bên trong
3
của con người. Thời kì Phục hưng quan điểm này bị nghi ngờ khi
đứng trước cả tác phẩm lớn của Xécvantex., Rabơle và đến thế kỉ 19
Hêghen còn cho rằng trào phúng không mang tính sử thi và không
phù hợp với tính trữ tình. Theo L.T. Timopheep thì trào phúng là
phương diện đặc biệt của sang tác văn học, gần gũi với trữ tình sử thi
và kịch trong trường hợp cụ thể.
Trào phúng là cái giễu cợt, hài hước, vạch ra cái lố bịch, kì khôi
để răn đời nên tính hài của nó được biểu hiện bằng tiếng cười trào
lộng. Đối tượng của tiếng cười là các hành vi, bản chất xấu xa của
một cá nhân hay một tầng lớp, thậm chí một giai cấp nào đó trong xã
hội, chẳng hạn:
“…Bao giờ chạch đẻ trứng ra
Ba ông tham nhũng ra toà hầu dân
Bao giờ voi đẻ bằng chân
Ông tham nhũng khỏi sa chân vào cùm…”
Độc giả bật cười – đó cũng chính là đặc điểm nổi bật của trào
phúng. Tính gây cười đặc biệt này chính là công cụ quan trọng để đả
kích cái xấu còn tồn tại trong xã hội. Đồng thời nó cũng là thang
thuốc bổ giúp mọi người quên đi bao lo toan, khó nhọc trong cuộc
sống và cố gắng vươn lên để hòan thiện bản than mình.
b. Tính châm biếm
Châm biếm - đả kích là một dạng đặc biệt trong sáng tác văn

giáo dục một cách nhẹ nhàng, sâu xa mà không kém phần hiệu quả.
Những đoạn thơ, đoạn văn vừa góp phần bài trừ các tệ nạn xã hội vừa
có tính xây dựng. Tính bài trừ này thể hiện rõ ở dụng ý phê phán
trong cái hài hước biểu hiện ngay ở nội dung tác phẩm. Ví dụ, trong
chuyện “ Kẻ thù của mê tín”, tác giả T.T.Q viết:
5