MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐIỂM GLEASON VÀ MỘT SỐ ĐẶC
ĐIỂM LÂM SÀNG – GIẢI PHẪU BỆNH CỦA CARCINÔM TUYẾN
TIỀN LIỆT

TÓM TắT
Mục Tiêu: Khảo sát mối liên quan giữa điểm Gleason và một số đặc
điểm lâm sàng – giải phẫu bệnh: tuổi, nồng độ PSA/HTh, sự xâm lấn của tế
bào u, tân sinh trong thượng mô TTL kèm theo.
Phương pháp: Mô tả cắt ngang, tiền cứu. 142 trường hợp carcinôm
TTL được sinh thiết TTL bằng kim dưới hướng dẫn của siêu âm từ tháng
01/2005 đến tháng 05/2006, tại bệnh viện ĐH Y Dược Tp. HCM và Trung
tâm y khoa Medic
Kết quả: Điểm Gleason không có mối liên quan với tuổi (
2
với p >
0,05); Điểm Gleason có mối tương quan thuận với nồng độ PSA/HTh (
2
,
với p = 0,029< 0,05); tình trạng xâm lấn (Fisher, với p = 0,02< 0,05); và tân
sinh trong thượng mô TTL (
2
, với p = 0,02< 0,05).
Kết luận: Điểm Gleason có ý nghĩa lớn trong tiên lượng và điều trị
carcinôm TTL.
ABSTRACTS
THE CORRELATIONS OF GLEASON SCORE WITH SOME
CLINICOPATHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PROSTATIC
ADENOCARCINOMA
Ngo Quoc Dat, Hua Thi Ngoc Ha, Nguyen Sao Trung
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 11 – Supplement of No 3 - 2007:
142 - 145

Carcinôm TTL có nồng độ PSA/HTh cao thì thường có độ mô học
cao, thể tích lớn hơn và bệnh ở giai đoạn trễ hơn. Carcinôm TTL có trên
30% tổng u là Gleason 4 và 5 thì thể tích lớn hơn và nồng độ PSA/HTh cao
hơn so với những u có dưới 30% tổng u là Gleason 4 và 5. U có điem
Gleason  8 sẽ là yếu tố dự báo có giá trị về di căn hạch
(1,4,5,13,17)
.
Đặc biệt là liên quan với tỉ lệ tử vong
Bệnh nhân có điểm Gleason từ 2-4 điểm hầu như bệnh không tiến
triển, trong khi điểm Gleason từ 8-10 thì bệnh nhân sẽ chết vì carcinôm
TTL
(13)
.
Liên quan với cách điều trị
Bệnh cùng giai đoạn khu trú, thì những bệnh nhân có điểm Gleason từ
2-4 điểm không cần phải điều trị hỗ trợ (hóa trị, xạ trị, điều trị nội tiết) thêm
sau phẫu thuật
(13,17)
.
Chúng tôi thực hiện nghiên cứu này với mục tiêu xác định mối tương
quan giữa điểm Gleason với tuổi, nồng độ PSA/HTh, sự xâm lấn của tế bào
u, tân sinh trong thượng mô TTL kèm theo.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
142 ca sinh thiết TTL bằng kim dưới hướng dẫn của siêu âm được
chọn từ Bệnh viện Đại học Y dược và Trung tâm Chẩn đoán Y khoa Medic
từ tháng 01/2005 đến tháng 05/2006.
Tiêu chuẩn chọn bệnh
- Mỗi bệnh nhân phải được sinh thiết tối thiểu là sáu mẫu ở sáu vị trí khác
nhau trên TTL.


q = 1-p =0,9
d: sai số cho phép 5%
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu theo phương pháp mô tả cắt ngang, tiền cứu.
Các mẫu được nhuộm HE, đọc tiêu bản bằng KHV quang học
Số liệu xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS 11.
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Liên quan giữa điểm Gleason và tuổi của bệnh nhân
Biểu đồ 1: Liên quan giữa
điểm Gleason và tuổi của bệnh nhân
Theo biểu đồ 1, nhóm điểm Gleason từ 2-7 và 8-10 có tỉ lệ phân bố gần
bằng nhau ở các nhóm tuổi. Mối liên hệ giữa điểm Gleason và tuổi không có có
ý nghĩa thống kê (
2
với p > 0,05).
Trong carcinôm TTL, liên quan giữa tuổi và độ biệt hóa của mô u chỉ
thể hiện rõ ở người da đen nghĩa là người da đen càng lớn tuổi thì độ biệt
hóa của u càng kém và ngược lại, còn các chủng tộc khác mối liên hệ này
không rõ ràng
(1,5,7,13)
. Ung thư biệt hóa kém cũng thường gặp ở người da đen
cao tuổi nhiều hơn người da trắng cùng độ tuổi
(7)
.
Nghiên cứu của chúng tôi cũng không ghi nhận có mối liên quan giữa
tuổi và điểm Gleason, như vậy cũng phù hợp với y văn và các nghiên cứu
khác.
Liên quan giữa điểm Gleason và PSA/HTh


.
Liên quan giữa điểm Gleason và tình trạng xâm lấn
Bảng 1: Liên quan giữa điểm Gleason và tình trạng xâm lấn
Điểm cộng gộp (điểm)

2-7 8-10
Tổng số
Khô
ng
4
5
61,
6%
2
4
34,
8%
6
9
48,
6%
Xâ
m lấn
Có
2
8
38,
4%
4
5

10
điểm
Vỏ
bao
18%

32%

78%

Túi
tinh
3% 13%

57%

H
ạch
chậu
6% 10%

26%

Oesterling và CS. nghiên cứu trên 275 trường hợp carcinôm TTL
(12)

cho kết quả, xâm lấn chiếm tỉ lệ rất cao ở nhóm có điểm Gleason từ 8-10
điểm, thấp ở nhóm điểm Gleason từ 2-4 điểm (bảng 2).
Nghiên cứu của Nguyễn Văn Hưng cho kết quả 3 (27,3%) trường hợp
xâm lấn vỏ bao TTL đều thuộc nhóm biệt hóa vừa (điểm Gleason 5-7 điểm);

, với p =
0,029< 0,05).
Điểm Gleason tương quan thuận với tình trạng xâm lấn (Fisher, với p =
0,02< 0,05).
Điểm Gleason tương quan thuận với tân sinh trong thượng mô TTL (
2
,
với p = 0,02< 0,05).
Nên áp dụng điểm Gleason trong chẩn đoán carcinôm tuyến của TTL,
vì cách tính điểm này đơn giản, dễ học, dễ áp dụng và có ý nghĩa lớn trong
tiên lượng và điều trị, phù hợp với xu hướng chung của thế giới.